ΕΜΦΥΛΙΟΠΟΛΕΜΙΚΑ


Νοσταλγοί του εμφυλίου 

1.   2.   3.


ΓΙΟΡΤΕΣ ΜΙΣΟΥΣ ΝΕΟΥ ΤΥΠΟΥ


Επέτειος αυτή τη βδομάδα των "Δεκεμβριανών". Οπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, θα συγκεντρωθούν κάποιοι λίγοι νοσταλγοί της χούντας, κάποια υπολείμματα φιλοβασιλικών οργανώσεων, και ελάχιστοι πολιτευτές της δεξιάς, όχι τόσο για να τιμήσουν αυτούς που θεωρούν "ήρωες", όσο για να καταραστούν τους "εχθρούς του "έθνους" και να διατρανώσουν την αντίθεσή τους στους "προδότες κομμουνιστές". Οι πιο "σκληροί" εθνικόφρονες, μια ντουζίνα νοσταλγοί, συνοδευόμενοι από άλλους τόσους χρυσαυγίτες, δεν θα περιοριστούν στο Μακρυγιάννη. Θα πραγματοποιήσουν σήμερα το μνημόσυνο της διαβόητης "Χ", της οργάνωσης που δεν δίστασε να συνεργαστεί με τους Γερμανούς κατακτητές, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον "εσωτερικό εχθρό".
Θα επαναληφθεί δηλαδή το περυσινό σκηνικό. Ακριβώς πριν από ένα χρόνο, στο Θησείο, συγκεντρώθηκε αυτή η ομάδα των νοσταλγών, για να ακούσουν τον εκπρόσωπο (;) της "Εθνικής Αντιστασιακής Οργανώσεως Χ" να τους λέει τα εξής εμπνευσμένα: "Πέρασαν 53 χρόνια από τότε που οι ντόπιοι εχθροί του έθνους και της εθνικής πατρίδος, αντίθετοι στο δίκαιον και την ηθικήν θέλησαν να καταλάβουν την εξουσίαν και να μας οδηγήσουν εις το σιδηρούν παραπέτασμα. Εσείς τότε, αμούστακα παλικάρια, στο άνθος της νεότητος, προτάξατε τα στήθη σας στην κόκκινη λαίλαπα και σώσατε την πατρίδα. Αυτή σας τη θυσία, οι βάρβαροι και αμετανόητοι κομμουνισταί δεν σας την αναγνωρίζουν σαν εθνική πράξη και όλους τους αγωνιστάς των εθνικών αντιστασιακών οργανώσεων σας αποκαλούν προδότες και συνεργάτες των κατακτητών, γιατί υπήρξατε η αιτία, ώστε να ματαιωθούν οι αντεθνικοί τους σκοποί, δηλαδή η βιαία κατάκτησις της εξουσίας."
Οι εορτασμοί αυτοί έχουν πλέον συρρικνωθεί στα όρια των λίγων αυτών δεκάδων γραφικών ακροδεξιών, και ούτε καν θα τις μαθαίναμε, αν δεν τις στήριζε ο μόνιμος "σπόνσορας" παρόμοιων εκδηλώσεων, το Tele-City του Γιώργου Καρατζαφέρη. Ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας δεν χάνει ευκαιρία να προβάλει κάθε παρόμοια κίνηση, επαναλαμβάνοντας σε κάθε τόνο ότι αυτές οι απόψεις και τα άτομα πρέπει να στεγαστούν στη "Νέα Ελπίδα", μια πολιτική ιδιοκατασκευή δικής του εμπνεύσεως, με την οποία επεκτείνει τον πολιτικό χώρο της κοινοβουλευτικής δεξιάς προς την ακροδεξιά και τη χούντα.
Δυστυχώς, δίπλα σ' αυτές τις παραδοσιακές μορφές των γιορτών του μίσους - που βρίσκονται σε πλήρη παρακμή- έκαναν φέτος την εμφάνισή τους και κάποιες άλλες εκδηλώσεις, που γεννούν βαθύτερα διχαστικά αισθήματα μέσα στο λαό και προκαλούν σημαντικές πολιτικές παρενέργειες. Μια απ' αυτές τις εκδηλώσεις ήρθε στο φως της δημοσιότητας με την ερώτηση που κατέθεσε στη Βουλή ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Ευγένιος Χαϊτίδης. Σύμφωνα μ' αυτή την ερώτηση, που κατατέθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου, "στις 29/8/1998 ο πρόεδρος της Κοινότητας Ξινό Νερό της Φλώρινας με τη συνημμένη επιστολή του και με επιστρατευμένους ελάχιστους αλλά αδίστακτους φιλοσκοπιανούς τραμπούκους απαγόρευσε στη Λέσχη Καταδρομέων Θεσσαλονίκης να τελέσει μνημόσυνο στον ανδριάντα του μακεδονομάχου εθνομάρτυρα Παπαπέτρου. Οι ένδοξοι απόστρατοι καταδρομείς και οι οικογένειές τους προπηλακίστηκαν και εξυβρίστηκαν με φράσεις 'παλιοφασίστες, δεν έχετε καμία δουλειά στο χωριό μας. Εδώ δεν είναι Ελλάδα. Να πάτε κάτω από τη Λάρισα.'" Η ερώτηση του κ. Χαϊτίδη εναρμονίζεται και με την εικόνα που δόθηκε από ορισμένα ρεπορτάζ του αθηναϊκού Τύπου, τα οποία εμφάνισαν την περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας περίπου ως "κατεχόμενη" από "φιλοσκοπιανούς" ("Ακρόπολις", 8/9/98).
Τις σκηνές από αυτή την "επίσκεψη" των απόστρατων καταδρομέων στο Ξινό Νερό τις καταγράφουμε στις επόμενες σελίδες. Οι ερωτώμενοι υπουργοί απάντησαν στον κ. Χαϊτίδη, επιχειρώντας να μετριάσουν τις εντυπώσεις. Ο κ. Πάγκαλος προσπάθησε να αποδώσει την αντίδραση των κατοίκων του Ξινού Νερού σε παρεξήγηση ("οι διαμαρτυρίες ομάδας εντοπίων προέκυψαν από λανθασμένη πληροφόρηση ότι οι εκδρομείς επρόκειτο να καταθέσουν στεφάνι σε μνημείο του Εμφυλίου Πολέμου και όχι των Μακεδονομάχων"), και υποστήριξε ότι στη συγκέντρωση "παρεισέφρησαν και άτομα φίλα προσκείμενα στο 'Ουράνιο Τόξο', τα οποία προέβησαν σε ορισμένες αποδοκιμασίες".
Ο κ. Λάμπρος Παπαδήμας, ως υφυπουργός Εσωτερικών (τότε ακόμα) καλύπτει καταρχήν τον πρόεδρο του χωριού ("επειδή τα προηγούμενα χρόνια υπήρξαν εντάσεις και τριβές, ο πρόεδρος της κοινότητας απέστειλε με δική του πρωτοβουλία έγγραφο, με το οποίο απαγόρευε την πραγματοποίηση της εκδήλωσης"), και αναφέρεται σε μικροεντάσεις κατά την πραγματοποίηση της εκδήλωσης. "Τέλος σας πληροφορούμε ότι δεν υπήρξε ουδεμία εκδήλωση με χαρακτήρα 'αντεθνικό' ή 'φιλοσκοπιανό', όπως αναφέρει ο ερωτών βουλευτής".
Επισκεφτήκαμε την περιοχή, επειδή, τόσο η ερώτηση του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας όσο και οι απαντήσεις των υπουργών, μας είχαν αφήσει σοβαρά ερωτηματικά. Διαπιστώσαμε ότι πράγματι οι τοπικές δημοτικές αρχές είχαν εξαρχής προειδοποιήσει τους "απόστρατους" καταδρομείς να μην επιχειρήσουν την επίσκεψή τους. Γνώριζαν από τα προηγούμενα χρόνια ότι σκοπός των επισκεπτών ήταν να τιμήσουν τη "νίκη τους" κατά τον εμφύλιο. Ομως ο πληθυσμός της περιοχής είναι σε μεγάλη πλειοψηφία απόγονοι των ηττημένων εκείνης της περιόδου. Και η οργανωμένη τελετή των "επισκεπτών" μέσα στο χωριό μοιάζει στα μάτια των κατοίκων με παρέλαση νικηφόρου στρατού μέσα σε κατακτημένη πόλη.
Ο πρόεδρος του Ξινού Νερού, ο γιατρός κ. Κωνσταντίνος Σέλτσας προσπάθησε να προλάβει τα γεγονότα. Με έγγραφό του προς τη "Λέσχη Φίλων των Καταδρομών, Ο Πράσινος Μπερές", δήλωσε σαφώς ότι η εκδήλωσή τους είναι ανεπιθύμητη: "Σας γνωρίζουμε ότι δεν είστε ευπρόσδεκτοι στην Κοινότητά μας, την 29η Αυγούστου 1998 και να ακολουθήσετε άλλη κατεύθυνση, διότι δεν συμμετέχουμε στις εμφυλιοπολεμικές σας υστερίες." (αρ. πρωτ. 1178/20/8/98)
Οι νοσταλγοί των γιορτών εθνικοφροσύνης περιφρόνησαν την προειδοποίηση και προχώρησαν προκλητικά στην εκδήλωση. Φαίνεται ότι η περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας εξαιρείται από την "εθνική συμφιλίωση" και εκεί επιτρέπονται (ή μήπως επιβάλλονται;) ακόμα οι γιορτές μίσους. Υποτίθεται, βέβαια, ότι σκοπός της επίσκεψής τους στο Ξινό Νερό ήταν να τιμήσουν έναν ήρωα του μακεδονικού αγώνα (τον Παπαπέτρο) και όχι του εμφυλίου. Ομως η ημέρα που διάλεξαν και η υπόλοιπες τελετές που πρόβλεπε το πρόγραμμά τους δεν άφηναν καμιά αμφιβολία. "Για μας είναι σαφές ότι οι τελετές αυτές εμπίπτουν στο νόμο για την εθνική συμφιλίωση και την άρση των συνεπειών του εμφυλίου", παρατηρεί ο πρόεδρος. "Ας έρχονταν στο κάτω-κάτω της γραφής την ημέρα του Μακεδονικού Αγώνα. Την ίδια στάση θα κρατήσω και του χρόνου."
Το Ξινό Νερό έχει μια μεγάλη ιστορία αγώνων και θυσιών. Ομως η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων του βρέθηκαν, τόσο στον εμφύλιο, όσο και κατά το Μακεδονικό Αγώνα, στην πλευρά των νικημένων. Αρκετές δεκάδες οικογένειες έχουν δικούς τους πολιτικούς πρόσφυγες στην ξενιτιά, απ' αυτούς τους "σημαδεμένους" που απαγορεύεται η επιστροφή τους, επειδή -λέει- "δεν είναι Ελληνες το γένος". Πολλοί έχουν υποφέρει από το κυνηγητό της γλώσσας τους, της ντόπιας "μακεδονικής", που θεωρήθηκε κατά καιρούς εθνικό μίασμα.
Μερικοί κάτοικοι θεωρούν τον ίδιο τον Παπαπέτρο "μακεδονομάχο" (με την έννοια του "μακεδονοφάγου") και διηγούνται ότι κατέδιδε στους Τούρκους τους ντόπιους εξεγερμένους. Κάποιοι θα προτιμούσαν στη θέση της προτομής του να βρίσκονταν κάποιοι άλλοι τοπικοί αγωνιστές, όπως ο Αλέξο Τουρούντζεφ (που κρεμάστηκε από τους Τούρκους σε ηλικία 21 χρόνων το 1905) ή ο Μάτε Μπούλεφ (που σκοτώθηκε στο δεύτερο αντάρτικο το 1949) ή ακόμα ο Ιλία Στράζο, ο καθοδηγητής της περιοχής στον Δημοκρατικό Στρατό, καταδικασμένος δις εις θάνατον, που έμεινε 20 χρόνια στο Γεντί Κουλέ και έχασε -δολοφονημένες από τον Εθνικό Στρατό- τις τρεις αδελφές του.
Η πραγματική ιστορία της περιοχής δεν έχει ακόμα γραφτεί με ειλικρίνεια. Είμαστε ακόμα πολύ κοντά στα γεγονότα, και οι πληγές του εμφυλίου νωπές. Οι άνθρωποι ζουν ακόμα και οι μνήμες χωρίζουν, δεν ενώνουν. Παρόμοιες γιορτές, όπως αυτή που επιχείρησε ο "Πράσινος Μπερές", ξαναζωντανεύουν την ανάμνηση της βίας και του διχασμού.
Δυστυχώς, ούτε το επίσημο κράτος έχει δώσει την τελική λύση στο πρόβλημα. Κατά κάποιο τρόπο, το φάντασμα του "εσωτερικού εχθρού" είναι ακόμα παρόν. Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε ότι ακόμα και σήμερα, στην ελληνική Βουλή, για τα επεισόδια αυτά μεταξύ Ελλήνων πολιτών ερωτάται (και δέχεται να απαντήσει) ο υπουργός Εξωτερικών;

(Ελευθεροτυπία, 29/11/1998)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ