Ο ΝΕΟΣ ΝΟΜΟΣ

Μετανάστες «ολίγον νόμιμοι»

1.   2.

 

Η κυβέρνηση διαφημίζει ως «προοδευτική» τη νέα μεταναστευτική πολιτική της. Ομως μια προσεκτική ανάγνωση αυτού του νόμου είναι αρκετή για να κατανοήσουμε ότι είναι κατασκευασμένος από την πλευρά των συμφερόντων του μέσου... δουλοκτήτη.

Από το επόμενο Σάββατο 2/6 και έως τις 2 Αυγούστου αρχίζει η σταδιακή εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων του νέου νόμου για τους αλλοδαπούς (Ν. 2910/2001- ΦΕΚ 91/Α/2.5.2001 «Είσοδος και παραμονή αλλοδαπών στην Ελληνική Επικράτεια. Κτήση της ελληνικής ιθαγένειας με πολιτογράφηση και άλλες διατάξεις»). Προφανώς, ο νόμος δεν αναφέρεται καθόλου σε κοινοτικούς πολίτες ούτε βεβαίως στους πάσης φύσεως συναλλαγματοφόρους τουρίστες. 

Διακηρυγμένη πρόθεση της κυβέρνησης είναι η «ορθολογική» (θα δούμε στη συνέχεια το περιεχόμενο του όρου) ένταξη στην κοινωνία μέρους του εισαγόμενου εργατικού δυναμικού - ύστερα από μια άγρια δεκαετία οικονομικής εκμετάλλευσης και αδυσώπητου κυνηγητού των «λαθρομεταναστών». 

Μια δεκαετία στιγματισμένη από τις «τυχαίες εκπυρσοκροτήσεις υπηρεσιακών όπλων», τους διαμελισμούς σε ναρκοπέδια, τους πνιγμούς στα πελάγη, τις κρυοπληξίες στα βουνά των συνόρων, τις άδικες φυλακίσεις, τις «επαναπροωθήσεις», τα λιντσαρίσματα, τους φόνους για ένα καρπούζι κ.ο.κ.

Ελληνική παράδοση

Ισως πρώτη φορά η ελληνική κοινωνία, στην πλειονότητά της, φαίνεται πραγματικά ώριμη να αποδεχτεί (και να υποδεχτεί) τους αλλοδαπούς εργαζόμενους, όχι πια ως «ιστορικό ατύχημα» αλλά ως δυναμικό παράγοντα ανάπτυξης και ευημερίας. 

Σημαντικότατο ρόλο στη διαμόρφωση του ευνοϊκού κλίματος παίζει, αναμφισβήτητα, η αφύπνιση του συνδικαλιστικού κινήματος, το οποίο κατάφερε (με αφορμή το ασφαλιστικό ζήτημα) να πείσει τον κόσμο της εργασίας ότι οι μετανάστες είναι σαν και μας, όταν ξενιτευτήκαμε στις φάμπρικες και στις στοές των πλούσιων χωρών, προσπαθώντας να αλλάξουμε τη μοίρα μας. 

Είναι θετικό ότι στη σημερινή συγκυρία έχουν απομονωθεί οι δημαγωγοί της ξενοφοβίας. Κάποιες κραυγές που ακούστηκαν -μετά την έκδοση της εγκυκλίου της Βάσως Παπανδρέου για την εφαρμογή του νέου νόμου- από το χώρο της δεξιάς αντιπολίτευσης έπεσαν στο κενό. 

Τερατολογίες του είδους «εθνικό έγκλημα», «ανυπολόγιστες για την Ελλάδα οι θρησκευτικές και εθνολογικές επιπτώσεις» («Αδ. Τύπος» Ρίζου και «Απογευματινή», 8/5), ουσιαστικά διευκόλυναν την κυβέρνηση να περάσει το νόμο, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι η χώρα βαδίζει σε «προοδευτική λύση του μεταναστευτικού».

Τα παραπάνω είναι τα σχετικώς καλά νέα. Δυστυχώς, υπάρχουν και τα κακά. Ο Ν. 2910 δεν θέλει να λύσει τα περισσότερα προβλήματα των μεταναστών. 

Θεωρεί πρόβλημα τους ίδιους και την ανάγκη που τους φέρνει εδώ. Τους αντιμετωπίζει καχύποπτα από την αρχή ώς το τέλος, κατατάσσοντάς τους (όσους τελικά καταφέρουν να βρεθούν τυπικά εντάξει στην αγορά εργασίας) υποχρεωτικά στη «δεύτερη ταχύτητα» της κοινωνίας: «Νόμιμους», αλλά χωρίς πολλά από τα αυτονόητα δικαιώματα των γηγενών, και πάντοτε έτοιμους για απέλαση αν το επιβάλλει το εθνικό συμφέρον (λόγοι δημόσιας υγείας, τάξης, εθνικής ασφάλειας, αλλά και οικονομικής συγκυρίας). 

Για τους «παράνομους», που απ' ό,τι φαίνεται θα συνεχίσουν να αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των μεταναστών, δεν τίθεται θέμα. Το ελληνικό σύνταγμα στην περίπτωσή τους παύει να ισχύει. 

Ενεργοποιούνται εναντίον τους όλα τα διαθέσιμα μέσα καταστολής με την προσθήκη -όπως προβλέπει το άρθρο 78- των ειδικών Αστυνομικών Υπηρεσιών Συνοριακής Φύλαξης και Δίωξης Λαθρομετανάστευσης, που στο εξής «μπορεί να ιδρύονται κυρίως σε παραμεθόριους και όμορους αυτών νομούς ή σε γειτνιάζοντες με τους τελευταίους νομούς ή σε νησιά που βρίσκονται εγγύς των θαλασσίων συνόρων της χώρας, καθώς και σε οποιονδήποτε άλλο νομό παρατηρείται αυξημένη παράνομη εγκατάσταση και απασχόληση αλλοδαπών» (δηλαδή παντού)! 

Το αποτέλεσμα το έχουμε ήδη δει: ένταση της βαρβαρότητας και περισσότερα κέρδη στην γκρίζα ζώνη της οικονομίας των αστικών κέντρων, της υπαίθρου και των παραθεριστικών περιοχών. 

Εμπνευσμένος, προφανώς, από το όραμα της «ισχυρής Ελλάδας», ο νομοθέτης επιχειρεί να συγκροτήσει έναν πολυδαίδαλο ειδικό κρατικό μηχανισμό ελέγχου και τιμωρίας του ξένου εργαζόμενου - αλλά και όσων δεν τον καταδίδουν στις αρχές, στην περίπτωση που δεν πληροί όλες τις προϋποθέσεις. 

Αν και υπερφίαλο (και γι' αυτό πιθανότατα ανεφάρμοστο), το όλο σχέδιο διαχείρισης της μετανάστευσης διαθέτει διαυγή εσωτερική λογική που υπηρετείται σχολαστικά από τα 81 άρθρα του νόμου. 

Κεντρική ιδέα του είναι η «ορθολογική» εισαγωγή εργατικών χεριών σε τόπους, σε θέσεις και σε χρόνο που θα αποφασίζει το κράτος, ως εκφραστής των συμφερόντων των δυνάμεων της αγοράς που εκπροσωπεί! Είπαμε ελευθερία κίνησης (γεωγραφικής και κερδοσκοπικής) του κεφαλαίου, όχι όμως και ελευθερίες των ανθρώπων της δουλειάς.

«Ιδεατός» μηχανισμός

* Στο άρθρο 19 θεσπίζεται και περιγράφεται ένας ιδεατός μηχανισμός καταγραφής των αναγκών της οικονομίας και ένας άλλος, παράλληλος, ο οποίος θα «χορηγεί άδειες εργασίας» σε αλλοδαπούς -αποκλειστικά «σε θέσεις που δεν καλύπτονται από ημεδαπούς»-, με τρόπο που να ικανοποιεί τους Ελληνες όλου του πολιτικού φάσματος: Από την ακροδεξιά που προτάσσει το γνωστό δημαγωγικό επιχείρημα «οι ξένοι μας παίρνουν τις δουλειές», ώς τους «αριστερούς» κρατιστές, οπαδούς του κεντρικού σχεδιασμού της «εθνικής οικονομίας», όλοι λίγο πολύ μπαίνουν σε μια κοινή «εθνική ιδεολογία», μια γενική ομπρέλα «υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας» από τους Αλλους. 

Στην προκειμένη περίπτωση οι Αλλοι, οι οικονομικοί πρόσφυγες, είναι υποχρεωμένοι -σύμφωνα με τους... αυτονόητους εθνικούς μας μύθους- να συμμορφώνονται με το καθεστώς διακρίσεων που θα αποφασίσουν οι ημεδαποί. Δηλαδή, Εμείς, ως συλλογική ταυτότητα «εθνικού αφεντικού», καθορίζουμε μέχρι πού φτάνουν τα δικαιώματα των Αλλων, αυτών που «έχουμε στη δούλεψή μας». 

* Στο ίδιο θεμελιώδες άρθρο μετατίθεται η αρμοδιότητα της αδειοδότησης (εργασίας και παραμονής) στη νομαρχιακή και την τοπική αυτοδιοίκηση (πάντοτε υπό το άγρυπνο βλέμμα των αρχών ασφαλείας και του υπουργείου Εσωτερικών), ώστε με την επίφαση της αποκέντρωσης και του δημοκρατικού προγραμματισμού να επιτυγχάνονται στο εξής ευρύτερες συναινέσεις στις «επιχειρήσεις-σκούπα» και στην (αυτο)ρύθμιση των τοπικών «μαύρων αγορών» εργασίας. 

Ας υποθέσουμε ότι πράγματι οι Περιφερειακές Επιτροπές Μετανάστευσης, που θα ιδρυθούν με προεδρικά διατάγματα, καταφέρνουν (με τη συνδρομή του ΟΑΕΔ, της αστυνομίας και των εργοδοτών) να μετρήσουν τις ανάγκες τους σε «κεφάλια» μεταναστών. Από κει και πέρα αρχίζει μια απίθανη περιπέτεια αναζήτησής τους στη διεθνή αγορά μέσω των Γραφείων Ευρέσεως Εργασίας που θα ιδρυθούν στα ελληνικά προξενεία! 

Με κεντρικό πρόσωπο τον πρόξενο, ο οποίος υποτίθεται ότι θα βρίσκεται σε διαρκή επικοινωνία με τους αιτούντες εργοδότες στην Ελλάδα και με όλους τους καινούριους μηχανισμούς μετανάστευσης (τοπικούς και κεντρικούς), θεσπίζονται διαδικασίες μετάκλησης (πρόσκλησης του μετανάστη ύστερα από προέγκριση), τόσο πολύπλοκες και χρονοβόρες, που δημιουργούν τη βεβαιότητα ότι δεν πρόκειται να εφαρμοστούν παρά μόνον επιλεκτικά. 

Αρκεί να σημειώσουμε ότι ο έλληνας εργοδότης, καταθέτοντας την αίτησή του στις νομαρχίες για την εισαγωγή συγκεκριμένων αλλοδαπών (που διά της υπηρεσιακής οδού έχει επιλέξει), οφείλει να καταθέσει «εγγυητική επιστολή τράπεζας ποσού ίσου τουλάχιστον με τις τριμηνιαίες αποδοχές ανειδίκευτου εργάτη για την κάλυψη των δαπανών τρίμηνης διαβίωσης του αλλοδαπού στην Ελλάδα και ποσού που καλύπτει τις δαπάνες επαναπροώθησής του ή απέλασής του στη χώρα προέλευσης».

Ακόμα, όμως, κι αν ο μετανάστης καταφέρει να πάρει την προέγκριση (την άδεια εργασίας του, που θα φτάσει στο προξενικό γραφείο από κάποιο νομάρχη) και επομένως εξασφαλίσει -αν το θέλει και ο πρόξενος και οι συνοριακές αρχές (άρθρο 7)- τη βίζα, πάλι δεν είναι προφανές ότι θα καταφέρει να νομιμοποιηθεί. 

* Φτάνοντας στην Ελλάδα πρέπει να μπει σε νέα διαδικασία για να πάρει και την άδεια παραμονής, δύο μήνες προτού εκπνεύσει η ισχύς της άδειας εισόδου του στη χώρα (άρθρο 21). Η αίτησή του στο δήμο ή την κοινότητα πρέπει να συνοδεύεται από... της Παναγιάς τα μάτια.

Ας αφήσουμε την πρόσφατη εγκύκλιο του υπουργείου Εσωτερικών να μιλήσει μόνη της: «1) Αντίγραφο του διαβατηρίου του με την ισχύουσα θεώρηση εισόδου. Προσοχή. Η θεώρηση εισόδου πρέπει να είναι για παροχή εξαρτημένης εργασίας. 2) Δύο έγχρωμες φωτογραφίες. 3) Παράβολο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 71 του νόμου αυτού, το οποίο θα προμηθεύεται από το Δημόσιο Ταμείο. 4) Επικυρωμένο φωτοαντίγραφο της άδειας εργασίας που του έχει χορηγηθεί από την οικεία Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. 5) Επικυρωμένο φωτοαντίγραφο της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας. Για την περίπτωση αυτή η υπηρεσία θα έχει και την κοινοποίηση της άδειας εργασίας από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. 6) Βεβαίωση του ασφαλιστικού φορέα ότι είναι ασφαλισμένος για την κάλυψη των εξόδων νοσηλείας, ιατρικής και φαρμακευτικής περίθαλψης, καθώς και για την κάλυψη εργατικού ατυχήματος. Ο ασφαλιστικός φορέας μπορεί να είναι είτε δημόσιος είτε ιδιωτικός. 7) Πιστοποιητικό υγείας που θα εκδίδεται από ελληνικό κρατικό νοσηλευτικό ίδρυμα, το οποίο θα βεβαιώνει ότι δεν πάσχει από νόσημα το οποίο μπορεί να αποτελέσει κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Προσοχή. Τα έξοδα βαρύνουν τον αλλοδαπό. 8) Απλή δήλωση του αλλοδαπού στην οποία να αναφέρεται η διεύθυνση κατοικίας του. Εάν η δήλωση είναι αναληθής, τότε επισύρονται οι κυρώσεις του άρθρου 54 παρ. 4 του νόμου αυτού. Αφού περιέλθει ο φάκελος στην υπηρεσία σας, είναι απαραίτητο καταρχήν να αλληλογραφήσετε με την Αστυνομική Διεύθυνση του νομού σας ερωτώντας εάν για τον συγκεκριμένο αλλοδαπό συντρέχουν τυχόν στοιχεία που αφορούν στη δημόσια τάξη και ασφάλεια της χώρας (...) Αφού γίνει η προαναφερόμενη αλληλογραφία με την αστυνομική αρχή, πρέπει υποχρεωτικά να τον καλέσετε σε συνέντευξη ενώπιον της Επιτροπής Μετανάστευσης (...) Μετά τη συνέντευξη, αφού θα έχει συνταχθεί το σχετικό πρακτικό, το αρμόδιο τμήμα θα συντάξει το σχέδιο απόφασης χωρίς να δεσμεύεται από τη γνώμη της Επιτροπής Μετανάστευσης, στην οποία όμως θα αναφέρεται ρητά. Η άδεια παραμονής χορηγείται με απόφαση του Γ.Γ. της Περιφέρειας για χρονικό διάστημα ενός έτους...». Η ανανέωσή της απαιτεί επιπλέον και την... εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων του αλλοδαπού (άρθρο 22). 

Σ' αυτό το σημείο προτείνουμε στον καθένα σας να κάνει ένα τεστ: Φανταστείτε να φτάσετε φτωχοί σε μια ξένη χώρα, που κανείς δεν μιλά τη γλώσσα σας. Σε μια χώρα που η δημόσια διοίκηση δεν φημίζεται για το αντιγραφειοκρατικό της πνεύμα, τον πλούτο και την ανθρωπιά της. Να είστε σκοτωμένοι από τη δουλειά σε ένα απαιτητικό αφεντικό που έχει το νόμο και τις διωκτικές αρχές με το μέρος του. Να ζείτε σε ένα υποτυπώδες σπιτικό, να προσπαθείτε να εξοικονομήσετε λεφτά για να στείλετε το έμβασμα στους δικούς σας πίσω στην πατρίδα. Και να πρέπει να αντιμετωπίσετε τον ατέλειωτο Γολγοθά -που σας προστάζει ένας νόμος- ώστε να συνεχίσετε να ελπίζετε σε ένα καλύτερο αύριο. Μάλλον δεν θα τα καταφέρετε. 

Μάλλον δεν θα βρείτε τους απαραίτητους δικηγόρους, χρηματοδότες και φίλους για να σας υποστηρίξουν. Θα τα μαζέψετε και με σκυμμένο το κεφάλι θα φύγετε. Ή αν έχετε τα κότσια θα δουλέψετε «παράνομα», ώσπου κάποιοι, ίσως και τα ίδια τα αφεντικά σας, να σας καρφώσουν. 

Σύγχρονη δουλοκτησία

Ο νέος νόμος διακρίνει τους μετανάστες σε κατηγορίες, με σαφή ταξικά κριτήρια: Οι καλλιτέχνες και οι αθλητές διευκολύνονται για ευνόητους λόγους. Οι επενδυτές, τα στελέχη επιχειρήσεων, τα μέλη διοικητικών συμβουλίων εταιρειών με αποδεδειγμένη χρησιμότητα «στην εθνική μας οικονομία», περνούν από άλλες διαδικασίες, μακριά από την πλέμπα. 

* Σε ειδικό σημείο (άρθρο 37 παρ. 4 εδ.γ και δ) ο υπουργός Εσωτερικών έχει δικαίωμα να νομιμοποιήσει (χωρίς τις προηγούμενες σαδιστικές διαδικασίες που περιγράψαμε) «αλλοδαπούς επιστήμονες, οι οποίοι έχουν ιδιαιτέρως διακριθεί στην έρευνα και την επιστήμη», καθώς και «αλλοδαπούς επιστήμονες των νέων τεχνολογιών και ιδίως της πληροφορικής». 

Να που η «ισχυρή Ελλάδα» θα εισάγει πλέον και εγκεφάλους, ακολουθώντας τη σχετική παράδοση των ιμπεριαλιστικών χωρών. 

* Κλειδί στο νόμο αποτελεί το άρθρο 24 περί εποχιακής εργασίας αλλοδαπών. Εδώ θα συγκεντρωθεί στο άμεσο μέλλον η προσοχή του κράτους και των συνασπισμένων συμφερόντων (κυρίως της υπαίθρου). Μέσω αυτής της οδού θα κινηθεί το σύστημα άγριας εκμετάλλευσης των αλλοδαπών. 

Οι εργοδότες θα παραγγέλνουν στη Νομαρχία τον αριθμό των εργατών που τους χρειάζεται υπό την προϋπόθεση ότι οι εργάτες τους δεν έχουν μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα. Φυσικά οι εργάτες δεν θα μπορούν να δουλέψουν και να ζήσουν στη φιλόξενη πατρίδα μας περισσότερο από «έξι συνολικά μήνες ανά ημερολογιακό έτος» και δεν θα μπορούν σε καμία περίπτωση να αλλάξουν αφεντικό ή να κινηθούν ελεύθερα στον ελλαδικό χώρο. Αν σας θυμίζει δουλοκτητικό σύστημα, δεν έχετε άδικο.

* Δεν έχουμε το χώρο να αναφερθούμε στο κεφάλαιο για τις απελάσεις, κρατήσεις και αυθαίρετες κυρώσεις. Θα σταθούμε μόνο στα άρθρα 50 και 53 που, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, ποινικοποιούν τη λαθραία είσοδο και τη μη νόμιμη παραμονή (τουλάχιστον 3 μήνες φυλάκιση και πρόστιμο 500.000 δρχ). Στα άρθρα 51 και 54 πέφτουν οι μάσκες: Ποινικοποιείται η αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης και του ανθρωπισμού. 

Στο εξής οι δημόσιες υπηρεσίες, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, η αυτοδιοίκηση, οι οργανισμοί κοινής ωφέλειας και κοινωνικής ασφάλισης «υποχρεούνται να μην παρέχουν τις υπηρεσίες τους σε αλλοδαπούς οι οποίοι δεν έχουν θεώρηση εισόδου ή άδεια παραμονής ή γενικά δεν αποδεικνύουν ότι παραμένουν νόμιμα στην Ελλάδα». 

Την ίδια υποχρέωση έχουν και τα νοσοκομεία, κλινικές ή θεραπευτήρια, εκτός αν ο «παράνομος αλλοδαπός» είναι ετοιμοθάνατος ή ανήλικος. Οι υπάλληλοι που θα τολμήσουν να βοηθήσουν τους μετανάστες χωρίς χαρτιά «διώκονται πειθαρχικά και τιμωρούνται σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα για παράβαση καθήκοντος» (άρθρο 51)!

* Κυρώσεις, 3μηνες φυλακίσεις και πρόστιμα από 500.000 δρχ έως 1.000.000 προβλέπονται (άρθρο 54) και σε όσους βοηθούν και δεν καταδίδουν τους μη νόμιμους μετανάστες. Απαγορεύεται να τους νοικιάζουμε σπίτια, να τους διευκολύνουμε να ζήσουν, να τους φιλοξενούμε. 

Ετσι και κάποιος μας καταγγείλει ότι δυσχεραίνουμε την κομαντατούρ στις έρευνές της για εντοπισμό, σύλληψη και απέλαση «λαθρομετανάστη» οι ποινές μεγαλώνουν. Ειδικά οι ξενοδόχοι και οι υπεύθυνοι νοσοκομείων, κλινικών και θεραπευτηρίων οφείλουν να ενημερώνουν την αστυνομία για την άφιξη και την αναχώρηση ΟΛΩΝ των αλλοδαπών (με ή χωρίς χαρτιά) που περνούν από τα... φιλόξενα ιδρύματά τους.

Αραγε τον έχουν διαβάσει το νόμο οι νεόδμητες και διαφημιζόμενες Ανεξάρτητες Αρχές Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ή το Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες;

(Ελευθεροτυπία, 27/5/2001)

 

www.iospress.gr                                   ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ