ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΒΙΑ, ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ ΚΑΙ ΑΤΙΜΩΡΗΣΙΑ

 

Η κρυφή «Αρετή» της ΕΛ.ΑΣ.
 

Με σαρωτικές επιχειρήσεις "Αρετή" απαντά ο υπουργός Δημόσιας Τάξης στο κύμα ξενοφοβίας που ανακάμπτει δριμύτερο. Για τις εκρηκτικές διαστάσεις που έχει πάρει το φαινόμενο της αστυνομικής βίας κατά των μεταναστών, όπως εικονογραφείται και στο ντοκουμέντο που δημοσιεύουμε σήμερα, ο υπουργός δεν μοιάζει να έχει να πει τίποτα.

 

Το σημαντικό ντοκουμέντο που παρουσιάζουμε σήμερα δεν κρίθηκε άξιο να απασχολήσει τα εγχώρια μέσα ενημέρωσης, τα οποία εσχάτως νοστάλγησαν το ξενοφοβικό κλίμα που με τόση επιτυχία είχαν καλλιεργήσει στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Πύκνωσαν και πάλι τον τελευταίο καιρό οι κραυγές περί αναποτελεσματικότητας της αστυνομίας και οι εκκλήσεις για περισσότερη αστυνόμευση, ενώ η ασφάλεια των γηγενών αναγορεύτηκε για μια ακόμη φορά στο ύψιστο εκείνο αγαθό, στο βωμό του οποίου δεν χάθηκε κι ο κόσμος να θυσιάζονται στοιχειώδη δικαιώματα πολιτών που ανήκουν σε κάποιες εκ προοιμίου «ύποπτες» κατηγορίες. Στη λογική αυτή, η αστυνομική αυθαιρεσία, ακόμη και στις πιο βάναυσες εκδοχές της, συνεχίζει να παραμένει στο απυρόβλητο.

Σ’ αυτές ακριβώς τις βάναυσες εκφάνσεις της αστυνομικής βίας εστιάζει το αποσιωπημένο ντοκουμέντο που ακολουθεί. Πρόκειται για το πρώτο μέρος έκθεσης που παρουσίασαν σε αρμόδια όργανα του ΟΗΕ η Παγκόσμια Οργάνωση κατά των Βασανιστηρίων (OMCT) και πέντε ανθρωπιστικές μη κυβερνητικές οργανώσεις: η Ελληνική Ομάδα για τα Δικαιώματα των Μειονοτήτων (ΕΟΔΜ), το Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνικών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), το Κέντρο Ερευνας και Δράσης για την Ειρήνη (ΚΕΔΕ), η Κοινωνική και Εκπαιδευτική Δράση – Κέντρο Συμπαράστασης Παιδιών και Οικογένειας και οι Συνεργαζόμενες Οργανώσεις και Κοινότητες για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα των Ρομά στην Ελλάδα (ΣΟΚΑΔΡΕ).

Η έκθεση φέρει τον τίτλο «Η κρατική βία στην Ελλάδα. Εναλλακτική Εκθεση στην Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών κατά των Βασανιστηρίων», Γενεύη και Αθήνα 2005 (υπό έκδοση στα ελληνικά) και περιλαμβάνει τρία κεφάλαια: «Η κρατική βία στην Ελλάδα», «Η κρατική βία κατά των γυναικών στην Ελλάδα» και «Η κρατική βία κατά των παιδιών στην Ελλάδα». Στη συνέχεια θα περιοριστούμε στο πρώτο από τα τρία αυτά κεφάλαια της Εκθεσης, το οποίο, συμπληρωμένο με όσες πληροφορίες είχαν συγκεντρωθεί μέχρι τις 31 Μαρτίου 2006, έθεσε στη διάθεσή μας ο εκπρόσωπος του ΕΠΣΕ Παναγιώτης Δημητράς.

Υπογραμμίζοντας ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις συνεχίζουν επί χρόνια να αρνούνται ότι η αστυνομία εμπλέκεται σε συμβάντα βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης, η έκθεση αναφέρεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αρμόδιες ελληνικές αρχές αποδείχθηκαν απολύτως απρόθυμες να ασχοληθούν με τις σχετικές καταγγελίες. Η άρνηση των αρχών να αποδεχθούν την ύπαρξη περιστατικών αστυνομικής βίας, σημειώνεται χαρακτηριστικά, συμπληρώνεται από συνήθως εσκεμμένα ανεπαρκείς μηχανισμούς διερεύνησης των καταγγελιών και μοιάζει συχνά με ενορχηστρωμένη συγκάλυψη των αστυνομικών. Η στάση αυτή οδηγεί σε μια διαδεδομένη πρακτική ατιμωρησίας των δημόσιων λειτουργών που εμπλέκονται σε πράξεις βασανιστηρίων και απάνθρωπης μεταχείρισης με αποτέλεσμα να μην υπάρχει κανένα μέτρο που να δρα αποτρεπτικά για τη διάπραξη τέτοιων πράξεων.

Ανησυχίες εκφράζονται ακόμη στην Εκθεση σχετικά με την αντικειμενικότητα των ΕΔΕ που διενεργούνται μετά από καταγγελίες για βασανισμό ή/και κακομεταχείριση από αστυνομικούς. Το σημαντικότερο μειονέκτημα των ΕΔΕ, τονίζεται, είναι ότι πρόκειται για κλειστές, εσωτερικές αστυνομικές διαδικασίες, στις οποίες δεν συμμετέχει ουσιαστικά ο εγκαλών.

Ανεπάρκειες εντοπίζονται και στον ποινικό έλεγχο των καταγγελιών βασανισμού και κακομεταχείρισης, ενώ στηλιτεύονται οι συνθήκες κράτησης, κυρίως των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο. Γίνεται επίσης σαφές ότι οι πιθανότητες να υποστούν καταπάτηση των δικαιωμάτων τους ή να βασανιστούν είναι πολύ μεγαλύτερες για συγκεκριμένες εθνοτικές ή εθνικές ομάδες απ’ ό,τι για τις λοιπές κατηγορίες του πληθυσμού.

Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται 123 περιπτώσεις κακομεταχείρισης και κακής χρήσης πυροβόλων όπλων, καθώς και πέντε επιδρομές της αστυνομίας σε καταυλισμούς Ρομά. Σημειώνεται το είδος της αστυνομικής βίας, η εθνικότητα ή εθνική καταγωγή του θύματος και η ηλικία του (το όνομα παραλείπεται), η περιοχή της παραβίασης, η πειθαρχική και, τέλος, η δικαστική δίωξη (εφόσον υπήρξαν).

Ας σημειωθεί ότι, βάσει του συγκεκριμένου πίνακα, δύο επιτροπές του ΟΗΕ (τον Νοέμβριο του 2004 η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών κατά των Βασανιστηρίων, UN CAT, και τον Μάρτιο του 2005 η Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων, UN HRC) ζήτησαν από την Ελλάδα συγκεκριμένες απαντήσεις μέσα σε ένα χρόνο. Σύμφωνα με την προσφιλή τακτική της, η ελληνική κυβέρνηση, μέχρι τουλάχιστον τα τέλη Μαρτίου 2006, απαξίωσε να ανταποκριθεί στη σοβαρή αυτή υποχρέωσή της.

Η λίστα της ντροπής

1. Κακομεταχείριση δύο Ρομά 17 και 18 ετών, Αστυνομικό Τμήμα Μεσολογγίου (08.05.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και προτάθηκε η τιμωρία δύο αστυνομικών με αργία με πρόσκαιρη παύση. Με απόφαση του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. μόνον ένας αστυνομικός τιμωρήθηκε με πρόστιμο 60 ευρώ. Ασκήθηκε δίωξη κατά τριών αστυνομικών, αλλά σε δίκη παραπέμφθηκε μόνον ένας που αθωώθηκε. Τον Δεκέμβριο 2005 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου καταδίκασε την Ελλάδα για παραβίαση των άρθρων 3 (απαγόρευση βασανιστηρίων) και 14 (απαγόρευση διακρίσεων) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης και για δικαστικά μη αποτελεσματική ανάκριση.

2. Κακομεταχείριση έξι ατόμων (δύο Αλβανοί, οι υπόλοιποι άγνωστης εθνικότητας), Αστυνομική Διεύθυνση Χανίων, Ηγουμενίτσας και Λιμεναρχείο Πειραιά. (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 2001). Διενεργήθηκε Προφορική Διοικητική Εξέταση μόνο για τις κατηγορίες που αφορούσαν τα περιστατικά στα Χανιά και την Ηγουμενίτσα. Οι κατηγορίες κρίθηκαν αβάσιμες.

3. Κακομεταχείριση Ελληνα 40 ετών, στη Ρόδο (06.07.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και δύο αστυνομικοί παραπέμφθηκαν στο Πειθαρχικό Συμβούλιο αντιμετωπίζοντας την ποινή της αργίας με απόλυση. Το αποτέλεσμα είναι άγνωστο. Διενεργήθηκε προανακριτική εξέταση, με άγνωστο επίσης αποτέλεσμα.

4. Κακομεταχείριση Ρομ 21 ετών στον καταυλισμό Ρομά Αγίας Παρασκευής (15.06.2001). Διενεργήθηκε Προκαταρκτική Ερευνα (ΠΕ) και οι αστυνομικοί δεν βρέθηκαν υπεύθυνοι. Υποβλήθηκε μήνυση κατά των αστυνομικών, οι οποίοι απαλλάχτηκαν με βούλευμα. Προσφυγή στην Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

5. Κακομεταχείριση και λεκτική κακοποίηση μίας γυναίκας και τριών ανδρών (Ρομά), 19-21 ετών, καταυλισμός Ρομά Ασπροπύργου, Αστυνομικό Τμήμα Ασπροπύργου (28.01.2002). Η συμπεριφορά αυτή προκάλεσε αποβολή στην κοπέλα. Η ΠΕ για τις κατηγορίες της ανεστάλη εν αναμονή της ποινικής δίωξης. Υποβλήθηκε μήνυση κατά του αστυνομικού και διενεργήθηκε προανακριτική εξέταση. Η υπόθεση αρχειοθετήθηκε με την ένδειξη «άγνωστος δράστης». Προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

6. Κακομεταχείριση τριών Αλβανών, Αστυνομικό Τμήμα Κρυσταλλοπηγής (13.06.2001). Διενεργήθηκε ΠΕ και κανένας αστυνομικός ή συνοριοφύλακας δεν βρέθηκε υπεύθυνος.

7. Κακομεταχείριση ενός άνδρα και μιας γυναίκας αλβανικής καταγωγής στην Κακαβιά. Διενεργήθηκε ΠΕ και κανένας αστυνομικός δεν βρέθηκε υπεύθυνος.

8. Κακομεταχείριση Αλβανού 24 ετών, Αστυνομικό Τμήμα Μυτιλήνης (24.03.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και δύο αστυνομικοί παραπέμφθηκαν στο Πειθαρχικό Συμβούλιο αντιμετωπίζοντας ποινές απόταξης και αργίας με απόλυση. Απαλλάχτηκαν, η αστυνομία ωστόσο άσκησε έφεση και η απόφαση παραπέμφθηκε στο Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό Συμβούλιο. Το αποτέλεσμα άγνωστο. Σε άλλον αστυνομικό επιβλήθηκε χρηματική ποινή. Ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά ενός αστυνομικού για βασανισμό.

9. Κακομεταχείριση Νιγηριανού 28 ετών, κρατητήρια Ελληνικού (25.06.2002). Η σχετική ΕΔΕ αποφάνθηκε ότι οι κατηγορίες ήταν αβάσιμες. Διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση και προανακριτική εξέταση: και οι δύο αρχειοθετήθηκαν.

10. Ηλεκτροσόκ σε Ελληνα, 20 ετών, Αστυνομικό Τμήμα Ασπροπύργου (14.08.2002).

11. Κακομεταχείριση 22 κρατουμένων (από Σρι Λάνκα, Ιράκ, Μπανγκλαντές, Σιέρα Λεόνε, Κένυα), κρατητήρια Ελληνικού (12.06.2001). Σύμφωνα με το υπουργείο Δημόσιας Τάξης, «δεν υπάρχουν στοιχεία στα αρχεία μας».

12. Κακομεταχείριση και σε μία περίπτωση σεξουαλική κακοποίηση 11 ατόμων από την Τουρκία αιτούντων άσυλο, μεταξύ 17 και 36 ετών, Λιμενικό, Χανιά (30.05.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ: δύο λιμενικοί τιμωρήθηκαν με περιορισμό 20 ημερών και άλλοι τέσσερις με φυλάκιση 30-50 ημερών. Μετά δύο αναβολές, η δίκη έγινε στις 15 Οκτωβρίου 2004. Ο ένας λιμενικός αθωώθηκε, ο δράστης της σεξουαλικής κακοποίησης καταδικάστηκε σε κάθειρξη 2 ετών και 6 μηνών με αναστολή, ένας καταδικάστηκε σε κάθειρξη 1 έτους με αναστολή και άλλοι τρεις καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 1 έτους και 6 μηνών με αναστολή. Αγνοείται το αποτέλεσμα της έφεσης.

13. Κακομεταχείριση δύο παιδιών 13 και 14 ετών ελληνικής καταγωγής, Αστυνομικό Τμήμα Κασσάνδρειας (19.08.1994). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και δεν διαπιστώθηκε καμία ευθύνη. Τρεις αστυνομικοί καταδικάστηκαν για κατηγορίες κατά της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 4 ετών με στέρηση των πολιτικών τους δικαιωμάτων. Αθωώθηκαν στο Εφετείο.

14. Κακομεταχείριση Αλβανού 16 ετών, Αγιος Στέφανος (08.02.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και δύο αστυνομικοί τιμωρήθηκαν από το Πειθαρχικό Συμβούλιο της ΕΛ.ΑΣ. με απόταξη και εξάμηνη αργία με απόλυση αντιστοίχως. Οι αστυνομικοί άσκησαν έφεση στο Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό. Σύμφωνα με δημοσιεύματα του Τύπου, στο Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό αποφασίστηκε η αθώωσή τους. Ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά ενός αστυνομικού για επικίνδυνες σωματικές βλάβες.

15. Κακομεταχείριση πέντε Ρομά, 17 έως 23 ετών, Αστυνομικό Τμήμα Αργοστολίου (04.08.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν υπήρξε αδικοπραξία εκ μέρους των αστυνομικών. Διενεργήθηκαν δύο ΠΕ για τις κατηγορίες της συγκάλυψης και της αποκάλυψης προσωπικών στοιχείων και κανένας αστυνομικός δεν βρέθηκε ένοχος. Ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά τριών αστυνομικών, ωστόσο μόνον ένας παραπέμφθηκε σε δίκη, η οποία έχει προγραμματιστεί για την ερχόμενη Τετάρτη. Μετά από μήνυση για τη συγκάλυψη παραπέμφθηκαν σε δίκη στις 12.04.2006 τρεις αστυνομικοί για πλαστογραφία και ψευδορκία.

16. Απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση δύο Ελλήνων στο κέντρο της Αθήνας (08.05.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και ο αστυνομικός υπέστη κυρώσεις (η ποινή δεν είναι γνωστή). Ο αστυνομικός τέθηκε σε διαθεσιμότητα μέχρι να εκδοθεί το πόρισμα της ΕΔΕ. Ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά του ίδιου αστυνομικού για ψευδή κατάθεση.

17. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Ρομ 21 ετών στο Ζεφύρι (24.10.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία πρότεινε την αργία με απόλυση του αστυνομικού. Με απόφαση του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. ο αστυνομικός παραπέμφθηκε στο Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό αντιμετωπίζοντας την ποινή της απόταξης, η οποία επικυρώθηκε και από το Δευτεροβάθμιο Πειθαρχικό. Ασκήθηκε ποινική δίωξη κατά του ίδιου αστυνομικού. Καταδικάστηκε στις 11.03.2005 σε κάθειρξη 13 ετών για ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο, με αναστολή. Η έφεση έχει οριστεί για τις 10.04.2006.

18. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Αλβανού 20 ετών στον κέντρο της Αθήνας (21.11.2001). Η ΕΔΕ αποφάνθηκε ότι ο αστυνομικός πρέπει να τιμωρηθεί με αργία με απόλυση. Το Πρωτοβάθμιο Πειθαρχικό τον απάλλαξε. Στις 24 Νοεμβρίου 2003, ο αστυνομικός αθωώθηκε από την κατηγορία της ανθρωποκτονίας. Εγινε προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

19. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Πόντιου 18 ετών στη Θεσσαλονίκη (25.03.2000). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν προέκυπταν ευθύνες εκ μέρους των αστυνομικών. Ο αστυνομικός απαλλάχτηκε με βούλευμα, αλλά παραπέμφθηκε μετά από αναίρεση στον Αρειο Πάγο. Αθωώθηκε στις 22.06.2005.

20. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Ελληνα 32 ετών στα Ανω Λιόσια (03.11.1996). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και δύο αστυνομικοί τιμωρήθηκαν με τέσσερις μήνες αργία με απόλυση και αργία με πρόσκαιρη παύση 15 ημερών. Πρωτοδίκως, ο αστυνομικός που πυροβόλησε καταδικάστηκε σε φυλάκιση 4,5 ετών με ανασταλτικό χαρακτήρα. Το Εφετείο τον καταδίκασε σε μετατρέψιμη ποινή φυλάκισης 3 ετών και 3 μηνών.

21. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Ρομ 45 ετών στη Λιβαδειά (20.11.1996). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και ο αστυνομικός τιμωρήθηκε με τρίμηνη αργία με απόλυση. Κατά τη διάρκεια της ΕΔΕ είχε τεθεί σε διαθεσιμότητα. Ο αστυνομικός καταδικάστηκε σε κάθειρξη 2 ετών με αναστολή που επικυρώθηκε στην έφεση.

22. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Σέρβου 17 ετών στη Θεσσαλονίκη (23.10.1998). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και ο αστυνομικός τιμωρήθηκε με δίμηνη αργία με απόλυση. Στο μεταξύ είχε τεθεί σε διαθεσιμότητα. Ο αστυνομικός καταδικάστηκε σε κάθειρξη 2 ετών και 3 μηνών μετατρέψιμη σε πρόστιμο. Η ποινή παρέμεινε και μετά την έφεση.

23. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Ρομ 29 ετών στη Χαλκηδόνα, Θεσσαλονίκη (01.04.1998). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία απάλλαξε τους τρεις αστυνομικούς. Οι τρεις αστυνομικοί αθωώθηκαν στο δικαστήριο. Εκκρεμεί αγωγή αποζημίωσης.

24. Πυροβολισμός (που κατέληξε σε τραυματισμό) και κακομεταχείριση με δράστη στρατιώτη και θύμα Αλβανό 67 ετών στην Αγία Ιωάννα, ελληνοαλβανικά σύνορα (08.03.2002). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και ο στρατιώτης τιμωρήθηκε με φυλάκιση 10 ημερών. Δύο στρατιώτες παραπέμφθηκαν σε δίκη για πρόκληση σωματικών βλαβών και κακομεταχείριση. Η δίκη έγινε στις 16 Σεπτεμβρίου 2004. Ο ένας στρατιώτης καταδικάστηκε σε κάθειρξη ενός έτους με αναστολή. Το Εφετείο μείωσε την ποινή σε 8 μήνες.

25. Πυροβολισμός (που κατέληξε σε παράλυση) κατά Αλβανού 15 ετών στην Καστοριά (04.06.2001). Υπουργείο Δημόσιας Τάξης: «δεν υπάρχουν στοιχεία στα αρχεία μας». Διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση και η υπόθεση αρχειοθετήθηκε. Επιδικάστηκε αστική αποζημίωση.

26. Κακομεταχείριση Αλβανού 17 ετών στην Κακαβιά, ελληνοαλβανικά σύνορα (16.11.2000). Δράστης στρατιώτης. Υπουργείο Δημόσιας Τάξης: «δεν υπάρχουν στοιχεία στα αρχεία μας».

27. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Αλβανού 23 ετών στην Καστοριά (01.11.2000). Υπουργείο Δημόσιας Τάξης: «δεν υπάρχουν στοιχεία στα αρχεία μας». Διενεργήθηκε προκαταρκτική εξέταση και η υπόθεση αρχειοθετήθηκε.

28. Κακομεταχείριση Αλβανού 26 ετών στο Αστυνομικό Τμήμα Μεγάρων (15.04.2002). Υπουργείο Δημόσιας Τάξης: «δεν υπάρχουν στοιχεία στα αρχεία μας».

29. Κακομεταχείριση Ελληνα στο Αστυνομικό Τμήμα Χίου (01.05.2001). Διενεργήθηκε ΠΕ που απάλλαξε τους αστυνομικούς.

30. Κακομεταχείριση Ελληνα 17 ετών στη Θεσσαλονίκη (31.01.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν προέκυψαν ευθύνες εκ μέρους των αστυνομικών. Διενεργήθηκε κύρια ανάκριση και οι αστυνομικοί απαλλάχτηκαν με βούλευμα.

31. Κακομεταχείριση Ελληνίδας στο κέντρο της Αθήνας (14.04.1995). Διενεργήθηκε Προκαταρκτική Ερευνα, ένας αστυνομικός τιμωρήθηκε με αργία με πρόσκαιρη παύση και μετά την καταδίκη του αντιμετωπίζει την ποινή της αργίας με απόλυση. Ο αστυνομικός καταδικάστηκε σε κάθειρξη 2 ετών και 6 μηνών με αναστολή, η οποία στην έφεση μειώθηκε στους 15 μήνες.

32. Κακομεταχείριση πέντε Ρομά από 17 έως 64 ετών στον Αγιο Στέφανο.

33. Κακομεταχείριση τριών Ρομά 20, 21 και 22 ετών στον Αστυνομικό Τμήμα Ζαφειρίου (16.07.2002). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν προέκυπταν ευθύνες εκ μέρους των εμπλεκομένων αστυνομικών.

34. Κακομεταχείριση δύο Ρομά 16 και 17 ετών στη Ζαχάρω (01.11.2001).

35. Αναγκαστική χορήγηση φαρμάκων για απέλαση ατόμου από το Μπανγκλαντές 25 ετών στο νοσοκομείο Αιγινήτειο (19.09.2001). Ακαθόριστη διοικητική εξέταση.

36. Αναγκαστική χορήγηση φαρμάκων και κακομεταχείριση Νιγηριανού στο Δρομοκαϊτειο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο (20.10.2001). Ακαθόριστη διοικητική εξέταση.

37. Κακομεταχείριση τριών Αλβανών 41, 43 και 62 ετών στην Κρυσταλλοπηγή (15.09.2003). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν προέκυπταν ευθύνες εκ μέρους αστυνομικών ή συνοριοφυλάκων.

38. α) Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Αλβανού 18 ετών στην Κρυσταλλοπηγή (23.09.2003). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη. Διενεργήθηκε κύρια ανάκριση. Παραπέμφθηκε συνοριοφύλακας σε δίκη για ανθρωποκτονία από αμέλεια και καταδικάστηκε στις 08.06.2005 σε 2 έτη και 3 μήνες με αναστολή. Εκκρεμεί έφεση.

β) Πυροβολισμός κατά Αλβανού στα ελληνοαλβανικά σύνορα.

39. Κακομεταχείριση τριών Αλβανών στην Καστοριά και στο Αστυνομικό Τμήμα Μεσοποταμίας (22.09.2003). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη.

40. Τραυματισμός από πυροβολισμό στρατιώτη Αλβανού 35 ετών στα ελληνοαλβανικά σύνορα (27.05.2003). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη.

41. Τρεις Αλβανοί αγνοούμενοι (19.09.2003).

42. Κακομεταχείριση Αλβανού στο συνοριακό πέρασμα Κρυσταλλοπηγής (04.10.2003). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη.

43. Κακοποίηση έξι Αλβανών κατά τη διάρκεια έρευνας για την υπόθεση υπ’ αριθ. 26 (01.11.2000) στην Καστοριά.

44. Τραυματισμός τεσσάρων Αλβανών από το λιμενικό στην Κέρκυρα (26.07.2001). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη. Επαυσε η δίωξη κατά των λιμενικών.

45. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Αλβανού στο χωριό Παλαμπά, ελληνοαλβανικά σύνορα (01.12.2001). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη. Δεν απαγγέλθηκαν κατηγορίες κατά των αστυνομικών.

46. Θανάσιμος πυροβολισμός κατά Αλβανού 32 ετών στην Καστοριά (02.11.2002). Αγνωστο αν υπήρξε πειθαρχική δίωξη. Διατάχθηκε ανάκριση. Αποτέλεσμα άγνωστο.

47. Πυροβολισμός (οδήγησε σε ανικανότητα) κατά Ρομ 16 ετών στο Ποντισμένο Σερρών (26.01.1998). Διενεργήθηκε ΕΔΕ και επιβλήθηκε σε έναν αστυνομικό πρόστιμο 90 ευρώ. Στις 28.02.2003 δικάστηκε αστυνομικός για πρόκληση ελαφράς σωματικής βλάβης και αθωώθηκε. Στις 09.03.2006, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκανε παραδεκτή την προσφυγή κατά της Ελλάδας για ενδεχόμενη παραβίαση των άρθρων 2 (δικαίωμα στη ζωή), 3 (απαγόρευση βασανιστηρίων) και 14 (απαγόρευση διακρίσεων) και για μη αποτελεσματική ανάκριση.

48. Κακομεταχείριση Πόντιου 23 ετών στην Τούμπα (23.12.2001). Διενεργήθηκε ΕΔΕ, η οποία κατέληξε ότι δεν προέκυπταν ευθύνες αστυνομικών. Διενεργήθηκαν δύο προκαταρκτικές εξετάσεις που αρχειοθετήθηκαν με εισαγγελικές διατάξεις. Προσφυγή συζητείται στην Επιτροπή Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ.

49. Κακομεταχείριση και λεκτική κακοποίηση τεσσάρων Ρομά στο Ναύπλιο (12.09.1999). Ακαθόριστη διοικητική εξέταση κατέληξε ότι δεν προέκυπταν ευθύνες αστυνομικών. Διενεργήθηκαν δύο προκαταρκτικές εξετάσεις που αρχειοθετήθηκαν με εισαγγελικές διατάξεις. Προσφυγή στην Επιτροπή ΟΗΕ.

* Ο κατάλογος, ούτως ή άλλως αφιερωμένος στη χθεσινή Διεθνή Ημέρα Ρομά, ολοκληρώνεται με πέντε επιδρομές της αστυνομίας (2000-2002) σε καταυλισμούς Ρομά (τρεις στον Ασπρόπυργο, μία στην Αλικαρνασσό της Κρήτης και μία στη Θεσσαλονίκη). Κατά τις επιχειρήσεις αυτές καταγγέλλονται κακομεταχείριση, απάνθρωπη μεταχείριση και στερεοτυπική φυλετική συμπεριφορά από πλευράς των αστυνομικών.
 

 


Η ενδημική αστυνομική βία

Με αλαλαγμούς χαράς υποδέχθηκε η πλειονότητα των μέσων ενημέρωσης την πρόσφατη αστυνομική σκούπα σε περιοχές της Αττικής (επισήμως «επιχείρηση 'Αρετή'») με την οποία ο κ. Πολύδωρας θέλησε να δώσει μια πρόγευση της τακτικής που σκοπεύει να ακολουθήσει στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης. Τι κι αν το όλο σκηνικό –1.736 αστυνομικοί έλεγξαν μέσα σε 24 ώρες 14.312 άτομα και 616 καταστήματα– θύμιζε πράγματι, όπως προσφυώς σχολιάστηκε, εκκαθαριστική επιχείρηση δύναμης κατοχής επί εχθρικού εδάφους; Μόνο συγχαρητήρια εισέπραξε ο νέος υπουργός για την «επιτυχή έκβαση» της σαρωτικής σκούπας του, ενώ η συσχέτιση της «αυξημένης εγκληματικότητας» με τους μετανάστες υπήρξε για μια ακόμη φορά αυτόματη. (Ουδεμία σημασία αν στις 4.942 παραβάσεις που διαπιστώθηκαν οι 4.447, για παράδειγμα, αφορούσαν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και άλλες 258 την υγειονομική νομοθεσία).

Με τους μετανάστες στο στόχαστρο και τους κατ’ επάγγελμα «ληστευθέντες» στα τηλεοπτικά παράθυρα, το ρολόι του χρόνου μοιάζει να έχει γυρίσει πάνω από μια δεκαετία πίσω, τότε που τα μέσα ενημέρωσης πρόβαλλαν συστηματικά την εικόνα του «παραβατικού ξένου» συμβάλλοντας αποτελεσματικά στη δημιουργία του ξενόφοβου Ελληνα. Στο κλίμα αυτό, με αδιαφορία αντιμετωπίζονται πάντοτε τα συχνά κρούσματα αστυνομικής βίας σε βάρος μεταναστών, διευκολύνοντας την ατιμωρησία των αυτουργών και επιτρέποντας στις αρμόδιες αρχές να συνεχίσουν να παριστάνουν ότι δεν γνωρίζουν τίποτε για το φόνο (συχνά κυριολεκτικό).

Το κακό ωστόσο έχει παραγίνει. Οι σχετικές εκθέσεις εγχώριων ανθρωπιστικών οργανώσεων και ανεξάρτητων αρχών ή οι επανειλημμένες όσο και ρητές συστάσεις που δέχεται η χώρα από διεθνείς οργανισμούς είναι παραπάνω από σαφείς: η αστυνομική βία σε βάρος μεταναστών και «ειδικών» εθνοτικών και εθνικών ομάδων ενδημεί στην Ελλάδα και, το χειρότερο, δεν καταβάλλονται προσπάθειες για την εξάλειψη ή, έστω, τον περιορισμό της.

Σοβαρό πρόβλημα αστυνομικής βίας εντοπίζει η πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την περίοδο 2002-2005, ενώ στον επίσης πρόσφατο κατάλογο που έδωσε στη δημοσιότητα το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου οι ενενήντα από τις εκατό συνολικά ελληνικές υποθέσεις αφορούσαν κακομεταχείριση κρατουμένων από αστυνομικούς. Πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη επίδοση στην Ευρώπη, με πρώτη την τουρκική αστυνομία εναντίον της οποίας υποβλήθηκαν 93 καταγγελίες.

Από την πλευρά της, η τελευταία έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, αναφέρει πολλές περιπτώσεις ξυλοδαρμού και κακομεταχείρισης μεταναστών, αλβανικής κυρίως καταγωγής, καθώς και ορισμένα περιστατικά κατά τα οποία έγινε χρήση πυροβόλου όπλου από αστυνομικούς και συνοριοφύλακες. Στην ίδια έκθεση περιλαμβάνονται πληροφορίες για τις συχνά ανατριχιαστικές συνθήκες κράτησης των μεταναστών, τις δυσκολίες που συναντούν να επικοινωνήσουν με δικηγόρο ή να υποβάλουν αίτηση για άσυλο κ.ο.κ.

Με το θέμα ασχολείται και η Ετήσια Εκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη, καθώς και η Ειδική Εκθεση «Πειθαρχική-διοικητική διερεύνηση καταγγελιών εις βάρος αστυνομικών υπαλλήλων». «Επιβεβαιώνεται η επανάληψη φαινομένων που είχαν επισημανθεί ως παθογενή», σημειώνει ο Συνήγορος, «όπως η αποφυγή διενέργειας ΕΔΕ, η μη προσήκουσα επιλογή και αξιολόγηση αποδεικτικών μέσων προς στήριξη των εκτιμήσεων του πορίσματος, η στήριξη του πορίσματος σε μη νόμιμες απόψεις ως προς αυτή καθαυτή τη νομιμότητα των αστυνομικών ενεργειών, η αναιτιολόγητη αποχή από την επιβολή σοβαρής κύρωσης, η παράλειψη ενημέρωσης του καταγγέλλοντος».

Σημαντικές επισημάνσεις περιλαμβάνονται και στις καταληκτικές παρατηρήσεις της Επιτροπής Ανθρώπινων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, στις οποίες η ελληνική κυβέρνηση όφειλε να έχει απαντήσει μέχρι τις 31 Μαρτίου: «Η Επιτροπή εκφράζει την ανησυχία της για αναφερόμενες περιπτώσεις δυσανάλογης βίας από την αστυνομία, συμπεριλαμβανομένων θανατηφόρων πυροβολισμών και κακομεταχείρισης την ώρα της σύλληψης και κατά τη διάρκεια της αστυνομικής κράτησης», υπογραμμίζεται σχετικά. «Η αστυνομική βία κατά των μεταναστών και των Ρομά φαίνεται να είναι επαναλαμβανόμενη. Η Επιτροπή ανησυχεί εξίσου για την αναφερόμενη αποτυχία του δικαστικού και του διοικητικού συστήματος να αντιμετωπίσουν άμεσα και αποτελεσματικά τέτοιες υποθέσεις και για την επιείκεια των δικαστηρίων στις ελάχιστες υποθέσεις όπου όργανα επιβολής του νόμου έχουν καταδικαστεί».

 


ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

www.greekhelsinki.gr
Η ιστοσελίδα του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Συμφωνιών του Ελσίνκι (ΕΠΣΕ), πλούσια σε πληροφορίες σχετικές με το θέμα. Μεταξύ άλλων, μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τις πρωτοβουλίες ΜΚΟ και να συμβουλευτεί τις εκθέσεις τους. (Ενδεικτικά: "NGO Statement to the UN Committee Against Torture on Roma in Greece", "NGO Statement to the UN Committee on Minorities in Greece", "NGO Statement to the UN Committee Against Torture on Impunity in Greece", "OMCT and Five Greek NGOs Report to the UN Committee Against Torture ahead of Review of Greece").

www.synigoros.gr
Αναφορές στην αστυνομική βία από τις Ετήσιες Εκθέσεις του Συνηγόρου του Πολίτη (2002 και εξής), καθώς και την Ειδική Εκθεση «Πειθαρχική-διοικητική διερεύνηση καταγγελιών εις βάρος αστυνομικών υπαλλήλων». Εκθεση με τίτλο «Προβλήματα στην παραλαβή και εξέταση αιτημάτων ασύλου στο Τμήμα Αλλοδαπών Αθηνών».

www.amnesty.org
Ενημέρωση για τις πρωτοβουλίες της Διεθνούς Αμνηστίας που αφορούν το υπό εξέταση ζήτημα.

www.migrants.gr
Το Ηλεκτρονικό Παρατηρητήριο του Φόρουμ για την Κοινωνική Συνοχή με στόχο «την αντιμετώπιση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ανάπτυξη της πολυπολιτισμικής ελληνικής κοινωνίας». Η ιστοσελίδα περιλαμβάνει τη σχετική νομοθεσία, μελέτες, στατιστικά δεδομένα και φωτογραφίες, καθώς και μια συστηματική -και ιδιαίτερα χρήσιμη– αποδελτίωση του καθημερινού Τύπου για θέματα μεταναστευτικής πολιτικής, δικαιωμάτων των μεταναστών, αστυνομικής βίας σε βάρος τους κ.ο.κ.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 9/4/2006)

 

www.iospress.gr