ΓΚΡΙΖΟΙ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΜΙΑΣ ΡΟΖ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
 

Ο Πολιτισμός και οι «προστάτες»

 

Το μεγαλύτερο σκάνδαλο στην υπόθεση Ζαχόπουλου φαίνεται ότι ξετυλίγεται μετά τη δραματική απόφασή του. Γιατί οι «λέοντες» που επικαλείται στο αποχαιρετιστήριο γράμμα του δεν φαίνεται να έχουν ακόμα χορτάσει.
 

Τα ερωτήματα για το υπουργείο Πολιτισμού που γεννήθηκαν μετά το τραγικό διάβημα του κ. Ζαχόπουλου, αντί να μειώνονται, πολλαπλασιάζονται. Και δυστυχώς οι δύο άμεσοι πρωταγωνιστές της υπόθεσης δεν είναι σε θέση να μας διαφωτίσουν περισσότερο. Παραμένουν κι οι δυο σιωπηλοί, ο καθένας για τους δικούς του λόγους.

Ανήμπορος να απαντήσει από το θάλαμο της εντατικής σε όσα του καταλογίζονται, ο Χρήστος Ζαχόπουλος έχει καταστεί εύκολος στόχος, όχι τόσο της αντιπολίτευσης, όσο της κυβερνητικής προπαγάνδας που πασχίζει με κάθε θυσία να εμφανίσει την υπόθεση ως αποτέλεσμα μιας παρεκκλίνουσας πολιτικής και ερωτικής δραστηριότητας ενός κυβερνητικού στελέχους.

Από την άλλη μεριά, η ήδη προφυλακισμένη συνεργάτριά του, βρίσκεται στην τραγική θέση να κινδυνεύει κάθε λέξη της να χρησιμοποιηθεί σε βάρος της και να της στοιχίσει περισσότερο απ’ ό,τι ήδη της έχει στοιχίσει η εξωθεσμική σύγκρουσή της με τον πρώην πολιτικό της προϊστάμενο.

Μέσα σ’ αυτό το θολό πλαίσιο, αναδεικνύονται με καταγγελίες στα μέσα ενημέρωσης διάφορες πρωτοβουλίες ή αποφάσεις του υπουργείου Πολιτισμού, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως σκανδαλώδεις και φέρουν την υπογραφή ή την πολιτική σφραγίδα του πρώην γενικού γραμματέα. Σ’ αυτή την κατεύθυνση φαίνεται να κινείται και η εισαγγελία με την απόφαση να ελεγχθούν οι σχετικοί φάκελοι των αποφάσεων του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), κλπ.

Και όμως. Αν αφαιρέσει κανείς προς στιγμήν το ροζ επίχρισμα της υπόθεσης, θα διαπιστώσει ότι όσα αποκαλύπτονται ή καταγγέλλονται για τον κ. Ζαχόπουλο δεν είναι τίποτα άλλο παρά συστατικά στοιχεία της επίσημης πολιτικής γραμμής του κόμματος που κυβερνά από το Μάρτιο του 2004 και προσωπική στρατηγική του ίδιου του πρωθυπουργού. Αυτή η πολιτική στρατηγική έχει ένα και μόνο στόχο: τη ριζική αποδυνάμωση της προστασίας που παρέχει στα παλιά και νεότερα μνημεία της χώρας η ελληνική πολιτεία.

Ακολουθώντας την περίφημη υπόδειξη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη προς τον κ. Αλογοσκούφη (Ιανουάριος του 2005), ότι για να υπάρξει ανάπτυξη πρέπει να παταχθούν οι «δύο πληγές» της σύγχρονης Ελλάδας, δηλαδή η Αρχαιολογική και η Δασική υπηρεσία, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας εφαρμόζει με συνέπεια το πρόγραμμα αποχαρακτηρισμών αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, όπως και δασικών εκτάσεων, με στόχο την «ανάπτυξη», δηλαδή την οικονομική εκμετάλλευση από ιδιώτες χώρων που μέχρι σήμερα προστατεύονταν. Ολα τα σχετικά υπουργεία (Οικονομικών, Πολιτισμού, Τουρισμού, ΥΠΕΧΩΔΕ) κινούνται προς αυτό το στόχο. Και βέβαια η αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος επιδιώκεται με τόση επιμονή από την κυβέρνηση για να υπονομευθεί η συνταγματική προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, δηλαδή η προστασία των δασών, των παραλίων, αλλά και των μνημείων.

Η δυσκολία της αξιωματικής αντιπολίτευσης να αντιληφθεί και να αντιμετωπίσει αυτή την καταστροφική στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας οφείλεται στο ότι και επί των ημερών του ΠΑΣΟΚ είχαν προχωρήσει παρόμοιες κινήσεις –στο όνομα των λαϊκών πιέσεων τοπικών κοινωνιών. Αλλωστε και το τελευταίο προεκλογικό πυροτέχνημα του κ. Παπανδρέου με την πρόταση συγχώνευσης του υπουργείου Πολιτισμού και των υπουργείων Τουρισμού και Αιγαίου βρίσκεται ακριβώς στην ίδια κατεύθυνση, δηλαδή την υπαγωγή της προστασίας των μνημείων στις ανάγκες του τουρισμού και της «ανάπτυξης».

Εχοντας κατά νου αυτά τα δεδομένα, μπορούμε να διερευνήσουμε τις πραγματικές παραμέτρους του πολιτικού σκανδάλου πίσω από την προσωπική τραγωδία. Μόνο έτσι θα αναδειχτούν και οι αληθινοί πρωταγωνιστές της υπόθεσης. Και πρώτα, πρώτα…

Ο πρωθυπουργός

Σύμφωνα με την τρέχουσα πολιτική σχολιογραφία, ο Χρήστος Ζαχόπουλος συγκέντρωσε σιγά σιγά υπερεξουσίες στο υπουργείο Πολιτισμού, εκμεταλλευόμενος την προσωπική του σχέση με το πρωθυπουργικό ζεύγος. Στην πραγματικότητα ισχύει το αντίστροφο. Ηταν επιλογή του ίδιου του κ. Καραμανλή η τοποθέτηση ενός πανίσχυρου και απολύτως έμπιστου συνεργάτη του στο καίριο αυτό πόστο από το 2004, διότι είχε αποφασίσει να εμφανιστεί ο ίδιος ως πρώτος υπουργός Πολιτισμού της «νέας διακυβέρνησης» και είχε διαλέξει αυτό το υπουργείο για να εφαρμόσει το πιλοτικό του πρόγραμμα της περιβόητης «επανίδρυσης» του κράτους.

Θυμίζουμε ότι αυτό το «σχέδιο επανίδρυσης» παρουσιάστηκε μέσω της πρότασης για έναν νέο Οργανισμό στο ΥΠΠΟ, έργο του μετριοπαθούς φιλελεύθερου καθηγητή Αντώνη Μακρυδημήτρη και του τότε αρμόδιου υφυπουργού Πέτρου Τατούλη, υπό τις υψηλές ευλογίες του πρωθυπουργού (και υπουργού Πολιτισμού). Οπως είχαμε αποκαλύψει πριν από τρία χρόνια, φέρνοντας στη δημοσιότητα το προσχέδιο του Οργανισμού αυτού, «το περιεχόμενό του ανατρέπει τη βασική συγκρότηση της αρχαιολογικής υπηρεσίας και θέτει σε αμφισβήτηση τον τρόπο προστασίας των αρχαίων που ισχύει μέχρι σήμερα» («Η επανίδρυση του πολιτισμού», 4.12.04).

Σήμερα κανείς δεν μιλάει πλέον για «επανίδρυση». Η καθολική διαφωνία της αντιπολίτευσης, τα αρνητικά σχόλια του Τύπου, αλλά κυρίως η δυναμική αντίδραση των άμεσα ενδιαφερομένων (αρχαιολόγων και πανεπιστημιακών που ασχολούνται με τα θέματα της προστασίας) υποχρέωσε τον πρωθυπουργό να κάνει πίσω, αδειάζοντας και τον υφυπουργό του, τον Πέτρο Τατούλη, ο οποίος είχε αναλάβει την ευθύνη να προχωρήσει το σχέδιο. Όχι μόνο αποσύρθηκε ο Οργανισμός, αλλά από τότε εξαφανίστηκε και η λέξη επανίδρυση από το πολιτικό λεξιλόγιο της κυβέρνησης. Αλλά η σκέψη να διαλυθεί η αρχαιολογική υπηρεσία προς όφελος της «ανάπτυξης» δεν έχει πάψει να απασχολεί τους κυβερνητικούς σχεδιασμούς και ειδικά τον πρωθυπουργό. Η μέθοδος όμως που ακολουθείται είναι πλέον έμμεση και λιγότερο κραυγαλέα:

- Στο νέο Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων που ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 16.5.06 περιλήφθηκε στο άρθρο 75 διάταξη, σύμφωνα με την οποία η προστασία μουσείων, μνημείων, σπηλαίων, καθώς και αρχαιολογικών και ιστορικών χώρων της κάθε περιοχής, υπάγεται στις αρμοδιότητες των Δήμων και Κοινοτήτων. Κατά τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) «πρόκειται για μία διάταξη η οποία αντιβαίνει το άρθρο 24, παρ. 6 του Συντάγματος, όπου σαφώς δηλώνεται ότι τα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από το κράτος, αλλά και τον περί αρχαιοτήτων Νόμο 3028 /2002 που ψηφίστηκε σχεδόν ομόφωνα από την Βουλή» (εγκύκλιος ΣΕΑ, 26.5.06). Υποχρεώθηκε, μάλιστα, ο τότε αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών Προκόπης Παυλόπουλος να προβεί σε διορθωτική δήλωση στη Βουλή. Ομως η υπόσχεση που δόθηκε από την κυβέρνηση ότι η διάταξη αυτή θα αναιρεθεί με νεότερη τροπολογία σε άλλο νομοσχέδιο δεν τηρήθηκε.

- Στο νομοσχέδιο για την πολιτιστική χορηγία προστέθηκε πριν από ένα χρόνο ειδική τροπολογία, με την οποία στο εξής όλες οι προσλήψεις του έκτακτου ωρομίσθιου προσωπικού για όλα τα έργα και σε όλη την επικράτεια θα πραγματοποιούνται από την Κεντρική Υπηρεσία (δηλαδή από τις Γενικές Διευθύνσεις) του ΥΠΠΟ, ώστε –όπως καταγγέλλει ο ΣΕΑ- «να είναι κομματικά ελεγχόμενες και όχι από τις Εφορείες, τα Μουσεία και τις άλλες διευθύνσεις της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας»!

- Συγκροτήθηκαν νέες Εφορείες αρχαιοτήτων, χωρίς να τους δοθούν τα υλικά εφόδια για τη λειτουργία τους, με αποτέλεσμα να μένουν ολόκληρες περιοχές της χώρας ουσιαστικά απροστάτευτες.

Ολες αυτές οι ενέργειες έχουν άμεσο αποτέλεσμα την υπονόμευση της αρχαιολογικής υπηρεσίας και της προστασίας των μνημείων.

Οι υπουργοί

Σχεδόν κοινός τόπος της αρθρογραφίας γύρω από τις υπερεξουσίες του κ. Ζαχόπουλου είναι η αναφορά στη διατήρηση του πόστου του παρά την αντικατάσταση των προϊσταμένων του υπουργών. Αντιγράφουμε ενδεικτικά από την εφημερίδα «Πρώτο Θέμα»: «Ως ‘μικρό καίσαρα’ με υπεραρμοδιότητες για γενικό γραμματέα τον περιγράφουν οι εχθροί του και θυμίζουν ότι είναι ο μόνος που κατόρθωσε να παραμείνει στη θέση του σε ένα υπουργείο που άλλαξε τρεις υπουργούς (Τατούλης, Βουλγαράκης, Λιάπης)» (23.12.07).

Πρόκειται για ανακρίβεια που έχει αναπαραχθεί στα περισσότερα μέσα ενημέρωσης, παρά το γεγονός ότι είναι πολύ εύκολο να διαπιστώσει κανείς ότι η παραμονή γενικού γραμματέα στο υπουργείο αυτό μετά την αλλαγή υπουργού είναι μάλλον ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Η αμέσως προηγούμενη γενική γραμματέας Λίνα Μενδώνη, η οποία τοποθετήθηκε στις 17.3.99, παρέμεινε στη θέση της μέχρι την εκλογική ήττα του ΠΑΣΟΚ το Μάρτιο του 2004, παρά το γεγονός ότι άλλαξαν πάλι τρεις υπουργοί (Παπαζώη, Πάγκαλος, Βενιζέλος). Αλλά και ο Γιώργος Θωμάς που είχε αναλάβει γενικός γραμματέας μετά την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ το φθινόπωρο του 1993, παρέμεινε στη θέση του με υπουργούς τη Μελίνα Μερκούρη, το Θάνο Μικρούτσικο και τον Σταύρο Μπένο.

Ο λόγος γι’ αυτή τη μακροημέρευση των γενικών γραμματέων στο ΥΠΠΟ είναι –μεταξύ άλλων- το γεγονός ακριβώς ότι ειδικεύονται στο χειρισμό αυτών των ειδικών συμβουλευτικών οργάνων (του ΚΑΣ και του ΚΣΝΜ), από τα οποία εξαρτάται μεγάλο μέρος της τύχης χώρων και μνημείων (χαρακτηρισμοί, αποχαρακτηρισμοί, αξιολόγηση, έγκριση αδειών οικοδόμησης). Αυτή η τεχνική εξειδίκευση των γενικών γραμματέων δεν θα είχε ιδιαίτερη αξία αν δεν συνοδευόταν από μια σταδιακή αποδυνάμωση των οργάνων αυτών μέσω της απομάκρυνσης προσωπικοτήτων που έχουν το επιστημονικό και προσωπικό κύρος να αντιστέκονται στις επιθυμίες της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας.

Τα αρχαιολογικά συμβούλια για τα οποία γίνεται πολύς λόγος τελευταία έχουν μακρά ιστορία. Σε μια πρώτη μορφή (ως «Αρχαιολογική Επιτροπή») τα συναντάμε σε νόμο της Αντιβασιλείας ήδη από το 1834. Το 1910 με το νόμο 3730 συγκροτήθηκε «Αρχαιολογικόν Συμβούλιον», του οποίου οι αποφάσεις είναι για πρώτη φορά δεσμευτικές για τον υπουργό. Αυτός ο υποχρεωτικός χαρακτήρας των αποφάσεων του Συμβουλίου καταργήθηκε επί κατοχής και επί χούντας, ενώ το πρώτο σχετικό διάταγμα της μεταπολίτευσης επανέφερε την υποχρέωση του υπουργού να σέβεται τη γνώμη του ΚΑΣ σε ορισμένα θέματα. Η δέσμευση καταργήθηκε με το νόμο 654/1977, όταν η κυβέρνηση Καραμανλή θέλησε να παρακάμψει την άρνηση του ΚΑΣ στη μαζική εξαγωγή αρχαιοτήτων που είχε προγραμματίσει. Αλλά ακόμα και εκείνη η υποβάθμιση του ΚΑΣ έγινε στο όνομα του «παλαιού ηθικού του κύρους», κατά τον τότε υπουργό Πολιτισμού Δημήτρη Νιάνια.

Αυτό το ηθικό κύρος του ΚΑΣ επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να υπονομεύσει η κυβέρνηση, αφότου απέτυχε η ουσιαστική του κατάργηση μέσω του «Οργανισμού». Ο ρόλος αυτός ανατέθηκε στον κ. Ζαχόπουλο, ο οποίος φρόντιζε να διαμορφώνει την κατάλληλη πλειοψηφία στο όργανο. Αλλά κανένας από τους προϊσταμένους του δεν μπορεί να διεκδικήσει την εφαρμογή μιας διαφορετικής πολιτικής. Οι υπερεξουσίες στον γενικό γραμματέα δόθηκαν με πρωθυπουργική εντολή από την πρώτη στιγμή της ανάληψης της εξουσίας από τη Νέα Δημοκρατία. Ανακοινώθηκαν από τον ίδιο τον σημερινό επικριτή του κ. Ζαχόπουλου, τον τότε υφυπουργό Πέτρο Τατούλη στις 28 Απριλίου 2004, ενώ λίγες μέρες αργότερα (4.5.04) δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β’ 652 κοινή υπουργική απόφαση, με την οποία μεταβιβάστηκε η άσκηση στον γενικό γραμματέα «όλων των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσίας Διαχείρισης Επιχειρησιακού Προγράμματος Πολιτισμός», καθώς και η εξουσία «να υπογράφει με εντολή αναπληρωτή υπουργού όλες τις αποφάσεις, εντάλματα, έγγραφα, εντολές ή άλλες πράξεις σε θέματα της Ειδικής Υπηρεσίας αυτής». Την απόφαση υπογράφουν οι Προκόπης Παυλόπουλος, Γιώργος Αλογοσκούφης και Φάνη Πάλλη-Πετραλιά.

Οι υπερεξουσίες αυτές του γενικού γραμματέα ψαλιδίστηκαν με νέα κοινή υπουργική απόφαση μόλις πριν από λίγες μέρες, μετά από αίτημα του νέου υπουργού. Ομως η ουσία της κυβερνητικής πολιτικής στο χώρο του πολιτισμού δεν σημειώνει καμιά αλλαγή.

Υπάρχει, λοιπόν, σκάνδαλο στην υπόθεση Ζαχόπουλου; Κατά τη γνώμη μας υπάρχει και μάλιστα είναι από τα μεγαλύτερα που έχουν μέχρι σήμερα αποκαλυφτεί κατά τη σχεδόν τετραετή «νέα διακυβέρνηση». Οι περισσότερες από τις υποθέσεις που αναφέρονται στα μέσα ενημέρωσης τις τελευταίες δυο βδομάδες αφορούν απαράδεκτες αποφάσεις αποχαρακτηρισμού μνημείων ή κατάχωσης αρχαιολογικών ευρημάτων που έχουν ληφθεί από τα αρμόδια συμβουλευτικά όργανα (ΚΑΣ, ΚΣΝΜ) με εισηγήσεις του κ. Ζαχόπουλου. Ομως αυτές οι απαράδεκτες αποφάσεις δεν συνοδεύονται σ’ αυτές τις αποκαλύψεις από κάποια στοιχεία οικονομική δοσοληψίας. Πρόκειται κυρίως για αποφάσεις που ικανοποιούν πιεστικά αιτήματα δημοτικών αρχόντων, εκκλησιαστικών παραγόντων, ομάδων πολιτών ή υποψήφιων επενδυτών. Και πολύ φοβούμαστε ότι η «επείγουσα εισαγγελική παραγγελία» για την επανεξέταση των σχετικών φακέλων δεν θα οδηγήσει σε ανάκληση αυτών των αποφάσεων.

Πιο χαρακτηριστικό πρόσφατο παράδειγμα παρόμοιου αποχαρακτηρισμού είναι χωρίς άλλο η απόφαση για την κατεδάφιση των δύο «διατηρητέων» πολυκατοικιών της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Οχι μόνο επειδή πρόκειται για «ιστάμενα μνημεία», αλλά κυρίως επειδή θα γκρεμιστούν για να καλυφτεί ένα «λάθος» του ίδιου του υπουργείου, δηλαδή η ανέγερση του νέου Μουσείου της Ακρόπολης που προγραμματίστηκε χωρίς να ληφθεί υπόψη η ύπαρξή τους. Αυτός ο κραυγαλέος αποχαρακτηρισμός έδωσε και ένα μήνυμα σ’ όλη την επικράτεια, ότι δηλαδή η κήρυξη ενός διατηρητέου μνημείου είναι προσωρινή και μαχητή.

Το ερώτημα είναι λοιπόν αν οι τόσο πυκνές αναφορές των μέσων ενημέρωσης στις σκανδαλώδεις αυτές αποφάσεις θα συνεχιστούν και όταν πλέον θα έχει μπουχτίσει η κοινή γνώμη από την κακόγουστη καθημερινή προβολή της «ροζ ιστορίας».
 

 

 

 

Το έσχατο μήνυμα


Η αυτοκτονία με πτώση ανήκει στην κατηγορία των «σκληρών» αυτοκτονιών, σε αντίθεση με τα χάπια, το κόψιμο φλεβών κλπ. που πολλές φορές παραμένουν στο στάδιο της απόπειρας. Οι σκληρές αυτοκτονίες είναι σχεδόν τελεσίδικες. Ειδικά η πτώση από μεγάλο ύψος υποδηλώνει απόλυτη αδυναμία αντίδρασης, απόγνωση και απελπισία σε τέτοιο βαθμό που το άτομο το οποίο πρόκειται να προβεί σε μια τέτοια ενέργεια δεν αφήνει κανένα περιθώριο να μετανιώσει ή να τον προλάβουν.

Κατά τεκμήριο λοιπόν ένα άτομο που βουτάει στο κενό, δεν προσποιείται με το τελευταίο του γράμμα. Οσο φορτισμένος κι αν ήτανε συναισθηματικά γράφοντας στους δικούς του ο κ. Ζαχόπουλος δεν παύει να τα εξηγεί όλα. Χρειάστηκε η επιστράτευση του DVD για να πειστεί ο κόσμος ότι ο λόγος της αυτοκτονίας οφειλόταν στο Κάμα Σούτρα. Ακόμα και οι τηλεπαρουσιαστές με σημαία την αναλυτική περιγραφή της «Αυριανής» πείστηκαν ένας ένας ότι η συγκεκριμένη σεξουαλική συμπεριφορά είναι λόγος αυτοκτονίας! Ενώ αν επρόκειτο για μια απλή ερωτική επαφή θα έψαχναν και για άλλες αιτίες.

Τα γράμματα τα ξεχάσαμε μέσα στο ερωτικό πάθος. Κι όμως εκεί τα λέει ο άνθρωπος: στρογγυλεμένα, χωρίς ονόματα, αλλά όλα. Προτάσσει το "ηθικό" του παράπτωμα, ξέροντας ότι αυτό είναι το πλέον σκληρό για την οικογένειά του κυρίως από τη δεδομένη εκμετάλλευση που θα είχε μετά τον θάνατό του από τα ΜΜΕ. Δεν φανταζόταν ίσως ότι ο φίλος του ο πρωθυπουργός θα συμμετείχε στην κυκλοφορία του βίντεο, καλύπτοντας και τους πληροφοριοδότες «δημοσιογράφους». Επισημαίνει στην αρχή την «ηθική κοινωνία, την κοινωνία των αγγέλων», την κοινωνία δηλαδή που θα κληθεί να τον κρίνει στα κάθε λογής παράθυρα. Αμέσως μετά ξεκαθαρίζει για όσους θεωρούν ότι μια παράνομη ερωτική ιστορία αρκεί για να δώσει κάποιος τέλος στη ζωή του: «Το παράπτωμά μου αυτό βρήκε την κατάλληλη πολιτική αποδοχή». Εξηγεί, δηλαδή, πως κάποιος που προφανώς είναι πιο ισχυρός πολιτικά από αυτόν αποδέχτηκε τη βολική αιτία του ροζ σκανδάλου γιατί διαφορετικά ίσως προέκυπτε κάτι πιο ισχυρό και με περισσότερους εμπλεκόμενους. «Έπεσα βορά στο στόμα των λεόντων» λέει χαρακτηριστικά. Τι εννοούμε συνήθως λέοντες; Τι άλλο από τους ισχυρούς πολιτικά και οικονομικά παράγοντες της εξουσίας και των ΜΜΕ. «Το υλικό (της εκβίασης) βρήκε πρόθυμα πολιτικά ώτα». «Ο μηχανισμός στήθηκε [...] Δεν μπόρεσαν να με σπιλώσουν πολιτικά και θέλησαν να με εξαφανίσουν». Άραγε είναι κανείς που θα θεωρήσει ότι μόνο αυτή τη γυναίκα που μπήκε με συνοπτικές διαδικασίες φυλακή φωτογραφίζει στο γράμμα του ο Ζαχόπουλος; «Θέλω να καταγγείλω τη στημένη εντιμότητα και να βάλω τέρμα (εννοεί με το θάνατό του) σε ασύδοτα φαινόμενα νεοφασισμού». Ολα αυτά για δυο δικηγόρους και μια τέως σύντροφο; Πυρήνες εξουσίας αφορούν αυτοί οι χαρακτηρισμοί. Πυρήνες που τον πίεζαν να υποκύπτει κατά καιρούς σε έκνομες επιλογές ή που ήθελαν να τον εκδικηθούν για το πώς εφάρμοσε τις υπερεξουσίες του και που τώρα τον άδειασαν με ένα ερωτικό σκάνδαλο.

Τον κόλλησαν στον τοίχο, αυτό λέει στο γράμμα κι αυτό αποδεικνύει με την πτώση του στο κενό. Μέχρι τότε προσπαθούσε να κρύψει τα όποια "ηθικά" του παραπτώματα. Για δε τα άλλα, τα σχετιζόμενα με τον τομέα της δραστηριότητάς του ήξερε ότι υπήρχε συναπόφαση και συνδιαχείριση με τους μόνους που μπορούσαν, αν ήθελαν, να τον αδειάσουν. Παρέμενε όμως πολύ σίγουρος μέχρι και την παραίτησή του, και αφού το ερωτικό του παράπτωμα είχε ήδη γίνει γνωστό στους υψηλότερα από αυτόν ιστάμενους, ότι υπήρχε κάλυψη. Ηταν ήσυχος ότι μετά την εξομολόγηση στη γυναίκα του και την παραίτησή του θα τελείωνε η περιπέτεια. Εκεί όμως που είδε την πλάτη του να κολλάει στον τοίχο ήταν όταν κατάλαβε ότι η έρευνα θα αφορούσε τελικά τη ζωή του, όταν είδε ότι πολιτικά στελέχη και δημοσιογράφοι αναλάμβαναν δράση. Λίγο πριν τον ρίξει λοιπόν «στην αρένα» ο κεντρικός πυρήνας της εξουσίας με την αγαστή συνεργασία των ΜΜΕ κι ενώ ο ίδιος είχε παραιτηθεί αφήνοντας αλώβητους τους όποιους συνυπεύθυνους, είδε το κακό να πλησιάζει. Μπροστά σ’ αυτή την προοπτική, ο Ζαχόπουλος έκανε μια τραγική ρελάνς.


 


Κεντρικό Πρωθυπουργικό Συμβούλιο;

Η αντίστροφη μέτρηση για τον Χρήστο Ζαχόπουλο άρχισε τις τραγικές μέρες που καιγόταν η Ελλάδα. Χρεώθηκε σ’ αυτόν το φιάσκο της πυρόσβεσης στην Αρχαία Ολυμπία και έτσι κλονίστηκε η προσωπική σχέση του με τον πρωθυπουργό. Τις ίδιες μέρες αναδείχτηκε πανίσχυρος στο Μαξίμου ο κ. Ρουσόπουλος, ο οποίος αποσύρθηκε εσπευσμένα από την εκλογική μάχη για να αναλάβει χρέη απόλυτου κουμανταδόρου της κυβερνητικής ενημέρωσης. Η συνέχεια ήταν λίγο πολύ προδιαγεγραμμένη. Οι ισορροπίες στο πρωθυπουργικό περιβάλλον είχαν ανατραπεί. Ο κ. Ζαχόπουλος παρέμεινε γραμματέας υπό προθεσμία.

Ολα αυτά θα είχαν λίγη σημασία και θα αφορούσαν τον μικρόκοσμο μιας ομάδας συνεργατών του κ. Καραμανλή, αν δεν συνδέονταν τόσο στενά με την πολιτική διακυβέρνηση της χώρας. Το ακραία πρωθυπουργοκεντρικό πολιτικό σύστημα της χώρας σε συνδυασμό με την κυριαρχία των μαζικών μέσων ενημέρωσης έχει αναδείξει τον κύκλο του Μαξίμου με επικεφαλής τον κ. Ρουσόπουλο σε μοναδικό πόλο εξουσίας, με πολύ σοβαρές συνέπειες για το δημοκρατικό πολίτευμα.

Ο τρόπος χειρισμού της υπόθεσης Μαγγίνα και της υπόθεσης Ζαχόπουλου μας δείχνει πού οδηγείται αυτό το σύστημα. Στην πρώτη περίπτωση είχαμε ανατροπή όλης της κυβερνητικής πολιτικής για το Ασφαλιστικό, εξαιτίας δημοσιογραφικών αποκαλύψεων για έναν υπουργό. Βέβαια τίποτα παρόμοιο δεν είχε γίνει πριν από μήνες, όταν τα ίδια μέσα ενημέρωσης είχαν προβεί σε σοβαρότατες καταγγελίες για τον ίδιο τον κ. Ρουσόπουλο. Στη δεύτερη περίπτωση, η ομάδα του Μαξίμου είχε όπως αποδείχτηκε άμεση εμπλοκή με τη διαχείριση του επίμαχου DVD.

Το οργανωτικό αποκρυστάλλωμα αυτής της πολιτικής είναι η συγκρότηση του περίφημου σώματος των αδιάφθορων του Μαξίμου που θα ελέγχουν το βίο και την πολιτεία των κυβερνητικών στελεχών. Οσο κι αν μετά τις αντιδράσεις το σχέδιο διαψεύστηκε, είναι σαφές ότι ήδη λειτουργεί με άτυπη μορφή, ως μια ειδική μυστική υπηρεσία «παρά τω πρωθυπουργώ». Μια ΚΥΠ της γαλάζιας ηθικής.

Αλλά η μετάλλαξη της ομάδας του Μαξίμου σε άτυπους «αδιάφθορους» αγγίζει τα όρια της υπέρβασης εξουσίας. Γιατί η κυβέρνηση και οι βουλευτές δεν είναι ένα ιδιαίτερο σώμα στελεχών (όπως η δικαστική εξουσία ή τα σώματα ασφαλείας) για να λειτουργεί με θεσμοποιημένη εσωτερική αστυνόμευση. Υπόκεινται σε άλλου είδους θεσμικούς ελέγχους, και μάλιστα έχουν ειδική προστασία (βουλευτική ασυλία, νόμος περί ευθύνης υπουργών), ακριβώς για να μπορούν να ασκούν απρόσκοπτα το έργο τους.

Μικρό δείγμα αυτής της παρακρατικής δραστηριότητας που ευτυχώς βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα ήταν ο χειρισμός της υπόθεσης του DVD. Η επίκληση από τον υπεύθυνο του Γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού της δημοσιογραφικής του ιδιότητας για να αποκρύψει την πηγή προέλευσης του DVD αποτελεί διακωμώδηση των θεσμών. Είναι σαν να επικαλείται ένα μέλος της ΕΣΗΕΑ τη δημοσιογραφική του ιδιότητα για να μην αποκαλύψει στο (ή στη) συζυγό του πού βρισκόταν όλο το βράδυ. Το δημοσιογραφικό off the record και η προστασία του δημοσιογραφικού απορρήτου δεν καλύπτουν βέβαια τα κυβερνητικά στελέχη. Αλλά ακόμα και αν είναι δημοσιογράφος (όπως υποστηρίζει ο κ. Ανδριανός) εκείνος που του παρέδωσε το DVD, ούτε κι αυτός προστατεύεται από το απόρρητο, τη στιγμή που λειτουργεί ως πληροφοριοδότης της κυβέρνησης.

Το σημαντικότερο είναι ότι η κίνηση αυτή δίνει και το μήνυμα σε όσους έχουν λόγους να διεκδικούν μια θέση στην καρδιά του άτυπου Κεντρικού Πρωθυπουργικού Συμβουλίου. Αρκεί να στείλουν γαργαλιστικά στοιχεία για τους «ημετέρους».

Ο πυρήνας της πολιτικής συλλογιστικής που οδήγησε στην «ομάδα ελέγχου» είναι γνωστός και δοκιμασμένος. Εφόσον δεν έχουν άλλους τομείς της κυβερνητικής πολιτικής για να προβάλλουν, οι σύμβουλοι του πρωθυπουργού περιορίζονται να προβάλλουν την αποφασιστικότητά του να καρατομεί για λόγους ηθικής ακεραιότητας τα κυβερνητικά στελέχη. Οι δημοσκοπήσεις φαίνεται ότι επιβραβεύουν αυτή την τακτική. Οσα περισσότερα στελέχη απομακρύνονται, τόσο επιβεβαιώνεται η δημοφιλία του κ. Καραμανλή, παρά την πτώση της Νέας Δημοκρατίας. Η συνταγή δείχνει να αποδίδει.

Μόνο που αυτή την τελευταία φορά η «εκπαραθύρωση» από την κυβέρνηση πήρε τραγικά κυριολεκτικές διαστάσεις. Η πολιτική που μετέτρεψε το Μαξίμου σε οίκο μηδενικής ανοχής σκόνταψε στο πεσμένο σώμα του προδομένου φίλου.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Βασίλειος Χ. Πετράκος
«Δοκίμιο για την αρχαιολογική νομοθεσία»

(Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων και Απαλλοτριώσεων, Αθήναι 1982)
Κλασική μελέτη για την εξέλιξη της νομοθετικής προστασίας των μνημείων και την ιστορία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας. Περιλαμβάνεται εκτενές κεφάλαιο για την προϊστορία και τη διαδρομή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και τις επιθέσεις που έχει δεχτεί κατά καιρούς η προστασία των αρχαιοτήτων.

Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων
«Το μέλλον του παρελθόντος μας»

(Αθήνα 2002)
Τα πρακτικά του 4ου Συνεδρίου του Συλλόγου με θέμα «Ανιχνεύοντας τις προοπτικές της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και της Ελληνικής Αρχαιολογίας», περιλαμβάνουν σημαντικές παρεμβάσεις επιστημόνων για τον εκσυγχρονισμό της προστασίας των μνημείων και τη νομική θωράκισή της.

Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων
«Η προστασία των μνημείων μας είναι αδιαπραγμάτευτη»

(Αθήνα 2005)
Πρακτικά της ημερίδας που οργανώθηκε στις 14.4.05 με θέμα την «προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και το νέο σχέδιο Οργανισμού του ΥΠΠΟ». Με μια πρωτοφανή ομοφωνία οι επιστήμονες και όλοι οι εργαζόμενοι στον κλάδο της προστασίας της μνημειακής μας κληρονομιάς απέρριψαν το νέο Οργανισμό του υπουργείου που υπονόμευε την αρχαιολογική υπηρεσία.



ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ «ΙΟΥ»

«Η επανίδρυση του πολιτισμού»
(4.12.04)

«Ο άγνωστος πόλεμος του πρωθυπουργού»
(23.4.05)

«Το number one της επανίδρυσης»
(28.5.05)

 

 

Ελευθεροτυπία, 5/1/2008

 

www.iospress.gr