ΠΟΙΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΡΑΒΕΥΕΙ ΤΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
 

Η κάπνα των «εθνικών αριστείων»

 

Πέρα στους πέρα κάμπους που ήταν οι ελιές, σήμερα υψώνονται ρυπογόνα φουγάρα και λατομεία αδρανών υλικών. Η δε τοπική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επιχείρηση βραβευμένη για την ανταγωνιστικότητά της.
 

Το μεσημέρι της Δευτέρας, 2 Ιουνίου 2008, μια σεμνή τελετή έλαβε χώρα στο αμφθέατρο «Γιάννης Ρίτσος» της Τεχνόπολης, στο Γκάζι. Σύμπασα η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης (υπουργός Χρήστος Φώλιας, υφυπουργός Σταύρος Καλαφάτης, γ.γ. Μελέτης Τζαφέρης), μαζί με τους ομολόγους τους από το ΠΑΣΟΚ (πρώην υπουργός Ακης Τσοχατζόπουλος, εισηγητής του τομέα Ανάπτυξης Φίλιππος Σαχινίδης) και τον πρόεδρο της Βουλής Δημήτρη Σιούφα απένειμαν «εθνικά βραβεία», «εθνικές διακρίσεις» και «εθνικές αναγνωρίσεις επιχειρηματικής αρίστευσης» σε 33 περισσότερο ή λιγότερο επώνυμους επιχειρηματίες της χώρας. 

Σύμφωνα με την ομιλία του (νυν) υπουργού, αυτές οι επιβραβεύσεις «προς όφελος της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας» (που εκτός από τα σχετικά διπλώματα συνοδεύτηκαν κι από χρηματικά βραβεία ύψους 100.000, 30.000 και 3.100 ευρώ αντίστοιχα) φιλοδοξούν «να αποτελέσουν ένα πρότυπο για την οργάνωση της Ελληνικής Επιχείρησης και σημαντικό μηχανισμό μέτρησης και προώθησης της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων». Μεταξύ άλλων, στόχος είναι η βράβευση «να ενισχύσει τη συνεργασία φορέων με εμπλοκή στην ποιότητα (δημόσιοι φορείς, παραγωγικά σωματεία, ακαδημαϊκά ιδρύματα)».

Κατά διαβολική σύμπτωση, τις μέρες εκείνες μόλις είχαμε δεχθεί από τα Χανιά μια καταγγελία που αφορά τις επιχειρηματικές δραστηριότητες ενός από τους βραβευόμενους και την ανοιχτή αντιπαράθεσή του με την τοπική κοινωνία. Ο λόγος για τη «Φινομπετόν Α.Ε.», 17η στη σειρά των «εθνικών αναγνωρίσεων επιχειρηματικής αρίστευσης» του υπουργείου Ανάπτυξης. 

Αντιμέτωπη με μια σειρά από διαπιστώσεις των οργάνων της τοπικής και νομαρχιακής αυτοδιοίκησης για παραβιάσεις των περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας των λατομείων κι εργοστασίων της στην περιοχή του Ακρωτηρίου, και φορτωμένη με τσουχτερά πρόστιμα συνολικού ύψους 320.000 ευρώ, η εταιρεία δεν παρέλειψε φυσικά ν' αξιοποιήσει την υπουργική αναγνώριση: 

«Πανελλήνια διάκριση και καταξίωση για την "Φινομπετόν Α.Ε."» διαβάζουμε έτσι σε μια τοπική εφημερίδα, την ίδια που έχει διαπρέψει στην καταγγελία όσων προσπαθούν να προστατεύσουν το Ελαφονήσι (βλ. δίπλα). Η βράβευση «της ποιότητας και της καινοτομίας, μέσω αποτελεσματικής και αποδοτικής εφαρμογής καλών πρακτικών και συστημάτων ποιότητας», εξηγεί, «είναι σημαντική για μια χανιώτικη εταιρεία» («Cosmos» 9.6.08). 

Περί τίνος, όμως, ακριβώς πρόκειται; Ο φάκελος που έχουμε στα χέρια μας, σε συνδυασμό με τις επιτόπιες διαπιστώσεις μας, είναι αρκετά εύγλωττος για το τι ακριβώς εννοεί σήμερα το υπουργείο Ανάπτυξης όταν κάνει λόγο για «καλές πρακτικές», «προώθηση της ανταγωνιστικότητας» αλλά και «συνεργασία δημοσίων φορέων» με τον δυναμικό επιχειρηματικό κόσμο.

Σύμφωνα με την αυτοπαρουσίασή της στο Ιντερνετ, η «Φινομπετόν Α.Ε.» ιδρύθηκε το 1985 κι «αποτελεί μια μεγάλου μεγέθους παραγωγική επένδυση στον τομέα της παραγωγής και διάθεσης έτοιμου σκυροδέματος και ασφαλτικών προϊόντων». Εχει 5 μονάδες παραγωγής μπετόν, 1 «ειδική μονάδα παραγωγής ελαφροσκυροδέματος και υποστρωμάτων» κι 1 εργοστάσιο παραγωγής ασφαλτικών σε διάφορα σημεία του νομού Χανίων. Ως κατεξοχήν «σύγχρονες» και «πρότυπες» μονάδες της διαφημίζει αυτές στο Ακρωτήρι. 

«Υπερβάσεις» και απόβλητα

Αυτές ακριβώς οι μονάδες της αποτελούν, ωστόσο, και την πέτρα του σκανδάλου. Την 1η Αυγούστου 2007, δέκα ολόκληρους μήνες δηλαδή πριν από την τελετή στο Γκάζι, το Κλιμάκιο Ελέγχου Ποιότητας Περιβάλλοντος (ΚΕΠΠΕ) της Νομαρχίας Χανίων είχε πραγματοποιήσει επιτόπιο έλεγχο στην περιοχή για να διαπιστώσει κατά πόσο τηρούνται οι όροι της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Ο έλεγχος προκλήθηκε ύστερα από δημοσιεύματα των τοπικών ΜΜΕ και σχετικό αίτημα του Τμήματος Τουριστικής Αστυνομίας προς τη νομαρχία (29.6.07). 

Το Δήμο Ακρωτηρίου εκπροσωπούσαν στο κλιμάκιο τρεις τοπικοί και δημοτικοί σύμβουλοι.

Το 12σέλιδο πόρισμα του ΚΕΠΠΕ είναι αποκαλυπτικό για την αδιαφορία της καταγγελλόμενης εταιρείας για την τήρηση των περιβαλλοντικών όρων που έχουν τεθεί για τη λειτουργία των μονάδων της. Συνολικά εξετάστηκαν 2 παλιά λατομεία 80 και 205 στρεμμάτων (που λειτουργούσαν ώς τις αρχές της δεκαετίας), ένα ενεργό λατομείο αδρανών υλικών 395 στρεμμάτων (το οποίο λειτουργεί από παλιά σε συνιδιοκτησία με άλλη επιχείρηση και με συμμετοχή 20% του δήμου), ένα «λατομείο μαρμάρου» 34 στρεμμάτων, το εργοστάσιο παραγωγής ασφαλτομίγματος (πίσσα) και μία μονάδα παραγωγής σκυροδέματος (μπετόν). 

Στις πρώτες δύο περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι, παρά την παρέλευση αρκετών χρόνων από τον τερματισμό της εκμετάλλευσης των λατομείων, η εταιρεία δεν έχει τηρήσει τους προβλεπόμενους περιβαλλοντικούς όρους. Δεν περιέφραξε τους λατομικούς χώρους, δεν προχώρησε στις προβλεπόμενες διαδικασίες αποκατάστασης και δεν δημιούργησε περιμετρική πράσινη ζώνη. Τα ανενεργά νταμάρια μετατράπηκαν αντίθετα σε χώρους εναπόθεσης «αδρανών υλικών», απλοελληνιστί σκουπιδότοπους. 

Απολογούμενος στο κλιμάκιο, ο πρόεδρος της «Φινομπετόν» Παύλος Χανιωτάκης ισχυρίστηκε ότι «η αποκατάσταση και στα δύο λατομεία εμποδίζεται από τους ιδιοκτήτες» των χώρων. Μεταξύ των τελευταίων συγκαταλέγονται η Μονή Τζαγκαρόλων και η πάλαι ποτέ κοινότητα Χορδακίου, δηλαδή ο Δήμος Ακρωτηρίου! 

Για κάθε λατομείο επιβλήθηκε έτσι πρόστιμο 45.000 ευρώ και διατάχθηκε η εταιρεία να προχωρήσει στην εκπόνηση Ειδικών Μελετών Αποκατάστασης, «όπως ο νόμος ορίζει», ξεκινώντας αμέσως τις δενδροφυτεύσεις «στα σημεία που είναι τεχνικά εφικτό».

Στο ενεργό λατομείο αδρανών υλικών των 395 στρεμμάτων, διαπιστώθηκε κατ' αρχάς ότι «δεν έχουν τηρηθεί τα όρια της λατομικής περιοχής» κι ότι σημειώνεται «εκμετάλλευση κατά παράβαση σε 86 στρέμματα που βρίσκονται εκτός εγκεκριμένης λατομικής περιοχής». Το ένα πέμπτο, με άλλα λόγια, του υφιστάμενου νταμαριού βρίσκεται σε ξένα χωράφια! Επ' αυτού, ο πρόεδρος της εταιρείας δεν φαίνεται να πρόβαλε οποιοδήποτε επιχείρημα. 

Στην κοινοπραξία επιβλήθηκε πρόστιμο 120.000 ευρώ για παραβίαση ορίων λατομικών περιοχής κι άλλες 100.000 ευρώ για διάφορες άλλες παραβάσεις των περιβαλλοντικών όρων (απουσία οριοθέτησης και περίφραξης, παράλειψη των προβλεπόμενων μέτρων αποκατάστασης). 

Απουσία οριοθέτησης και περίφραξης, μη δημιουργία της προβλεπόμενης «πράσινης ζώνης προστασίας πλάτους τουλάχιστον 10 μέτρων» και «υπέρβαση (εκχέρσωση)» δυόμισι επιπλέον στρεμμάτων διαπιστώθηκαν και στο «λατομείο μαρμάρου». Το πρόστιμο εδώ ήταν 10.000 ευρώ, αποφασίστηκε δε «το κλιμάκιο να επανέλθει σε νέο έλεγχο» για να διαπιστώσει τη συμμόρφωση ή μη της εταιρείας. 

Στο εργοστάσιο ασφαλτομείγματος, το ΚΕΠΠΕ επισήμανε το πρόβλημα που δημιουργείται από την κάπνα («παιπάλη») που διαχέεται στα πέριξ και πρότεινε «να γίνει διερεύνηση και γνωμοδότηση από πιστοποιημένο φορέα για τη σύστασή της και κατηγοριοποίησή της ως προς την επικινδυνότητα», για πιθανή επιβολή «μέτρων, όρων και περιορισμών για τη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων». Ζήτησε επίσης «μετρήσεις αερίων ρύπων στις παραμέτρους που προβλέπονται από τη νομοθεσία» και περισυλλογή των «αποβλήτων λιπαντικών ελαίων» της εταιρείας από κάποιον «νόμιμα αδειοδοτημένο φορέα». Διαπίστωσε, τέλος, την υδροδότηση του εργοστασίου από παράνομη γεώτρηση, περιορίστηκε όμως στη σύσταση να εκδοθεί σχετική άδεια.

Δεκατέσσερις μήνες μετά, τι έχει συμβεί; «Τα πρόστιμα βρίσκονται στο στάδιο της επιβολής, μετά από ενστάσεις του επιχειρηματία», μας εξηγεί ο δήμαρχος Ακρωτηρίου, Μιχάλης Κυνηγός. Οσο για τα υπόλοιπα μέτρα, «αυτά δεν έχουν γίνει. Περιμένουμε λοιπόν να ολοκληρωθεί η διαδικασία των προστίμων για να ξανανεβάσουμε το ΚΕΠΠΕ πάνω. Τα πρόστιμα έχουν στιγμιαίο χαρακτήρα (επιβάλλονται κάθε φορά που διαπιστώνεται μη συμμόρφωση με τους περιβαλλοντικούς όρους), δεν λύνουν όμως το πρόβλημα. Για μια επιχείρηση τέτοιας κλίμακας, ένα πρόστιμο 50 ή 60.000 ευρώ δεν είναι τίποτα. Το πληρώνει και συνεχίζει...»


Παιπάλη και μπούλμπερη

Επισκεφτήκαμε την περιοχή ένα χρόνο και βάλε μετά τα παραπάνω ευρήματα και συστάσεις των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών. Οι κάτοικοι με τους οποίους μιλήσαμε ήταν σχεδόν απελπισμένοι: η κάπνα από το εργοστάσιο ασφαλτομείγματος κι η σκόνη από τα φορτηγά του λατομείου που περνάν ασταμάτητα δίπλα από τα σπίτια τους είναι τέτοιες, που το πρωί μαζεύουν μαυρισμένα τα ρούχα που άπλωσαν φρεσκοπλυμένα το βράδυ. Κάποιοι απ' αυτούς έχτισαν σπίτια στην εξοχή και τώρα σκέφτονται να τα μαζέψουν και να φύγουν. 

Υπάρχει, βέβαια, και ο άλλος δρόμος: στις 15 Σεπτεμβρίου 98 κάτοικοι του χωριού υπέγραψαν κείμενο με το οποίο ζητούν «από το δήμο και κάθε άλλη αρμόδια αρχή τη λήψη δραστικών μέτρων μέχρι της τελικής παύσης [της] λειτουργίας» των δύο εργοστασίων.

Πριν από ένα μήνα, ύστερα από τηλεφωνικές διαμαρτυρίες κατοίκων που δεν μπορούσαν να κάτσουν στις βεράντες τους το βράδυ, επισκέφθηκε την περιοχή η Υπηρεσία Βιομηχανίας της Νομαρχίας. Στο εργοστάσιο παραγωγής κονιαμάτων, μας πληροφορεί ο κ. Κυνηγός, «διαπίστωσαν ότι είχε βγάλει ένα μηχανικό κόσκινο στον υπαίθριο χώρο, είχε σωρούς αδρανών υλικών που δεν είχαν διαβραχεί κι ότι το υφιστάμενο σύστημα καταστολής της σκόνης δεν λειτουργούσε». 

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επικείμενη δημιουργία μιας ακόμη μονάδας στον ίδιο χώρο. Σύμφωνα με την αίτηση της «Φινομπετόν», πρόκειται για «μονάδα επεξεργασίας και παραγωγής προϊόντων μαρμάρου» και, ταυτόχρονα, «μονάδα παραγωγής ετοίμων δομικών ξηρών κονιαμάτων». 

Στους «προτεινόμενους [από τη Νομαρχία] περιβαλλοντικούς όρους» (19.4.06) διαβάζουμε ότι θα επεξεργάζεται καθημερινά 68 κυβικά μέτρα μαρμάρου και 180 τόνους «θραυσμένη μαρμαρόσκονη» για «παραγωγή κονιαμάτων με βάση το τσιμέντο». Στα ψιλά της μελέτης αναφέρεται υποχρέωση της επιχείρησης «να απομακρύνει την παιπάλη» (δηλ. την καπνιά απ' το εργοστάσιο πίσσας) «που είναι συγκεντρωμένη στο γειτονικό γήπεδο ή να λάβει μέτρα για τη διαχείρισή της».

Ποιος πληρώνει το «μάρμαρο»;

Οι παραπάνω περιβαλλοντικοί όροι εγκρίθηκαν στις 26.7.06 από τον περιφερειάρχη Ευστάθιο Τζουανάκη κι ακολούθησε η χορήγηση άδειας λειτουργίας της μονάδας απ' τον αντινομάρχη Χανίων Γεώργιο Αγοραστάκη (27.9.06). Ο Δήμος Ακρωτηρίου έκανε ιεραρχική προσφυγή στην Περιφέρεια, ζητώντας την ακύρωση της απόφασης επειδή «δεν πληροί την προϋπόθεση των αποστάσεων ασφαλείας» (απέχει λιγότερο από 500 μέτρα απ' το χωριό Χορδάκι) κι υποστηρίζοντας ότι η επιχειρούμενη εγκατάσταση «τύποις» μόνο είναι βιομηχανική, ενώ «στην πραγματικότητα πρόκειται περί νέου λατομείου» το οποίο θα λειτουργεί εκτός της υφιστάμενης λατομικής ζώνης. 

Επισήμανε, επίσης, ότι η «Φινομπετόν» δεν προσκόμισε, ως ώφειλε, «σχετική βεβαίωση της Διεύθυνσης Δασών ότι το οικόπεδο επί του οποίου θα γίνει η εγκατάσταση δεν υπάγεται στις διατάξεις περί προστασίας δασών». 

Ο (νέος) περιφερειάρχης Σεραφείμ Τσόκας απέρριψε την προσφυγή (31.1.07), θεωρώντας «αβάσιμα» τα παραπάνω επιχειρήματα, με βάση τα χαρτιά που επικαλείται η εταιρεία. Ο δήμος έκανε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Η υπόθεση ήταν να εκδικαστεί την περασμένη Τετάρτη, αναβλήθηκε όμως για τις 19 Ιανουαρίου. 

Εξίσου σημαντικό σημείο τριβής της «Φινομπετόν» με την τοπική κοινωνία είναι, ωστόσο, το «λατομείο μαρμάρου» έκτασης 34 στρεμμάτων που λειτουργεί από το 2004 στα όρια του χωριού. Οι κάτοικοι κι ο δήμος υποστηρίζουν, με σοβαρά επιχειρήματα, ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για άλλο ένα νταμάρι αδρανών υλικών και ότι τα περί «μαρμάρου» εφευρέθηκαν για να παρακαμφθούν οι περιορισμοί της ισχύουσας νομοθεσίας. «Για να λειτουργήσει ένα λατομείο αδρανών υλικών απαιτείται να υπάρχει λατομική ζώνη και απόσταση τουλάχιστον 1.000 μέτρων από κατοικημένη περιοχή», μας εξηγεί ο κ. Κυνηγός. «Για λατομείο μαρμάρου δεν χρειάζεται λατομική ζώνη και η απόσταση μειώνεται στα 500 μέτρα». Κατά σύμπτωση, το λατομείο απέχει απ' το Χορδάκι κάπου 700 μέτρα...

Η σχετική άδεια στηρίζεται σε βεβαίωση του Ινστιτούτου Γεωλογικών Μελετών, το οποίο όμως δεν ερεύνησε επιτόπου. Οπως διαβάζουμε στην έγκριση των περιβαλλοντικών όρων, η «Φινομπετόν» προσκόμισε στο ΙΓΜΕ ένα κομμάτι μάρμαρο, όμως «η προέλευση του υλικού που εξέτασε έγινε κατά δήλωση της εταιρείας». Μπορούσε, δηλαδή, κάλιστα να προέρχεται όχι από το λατομείο αλλά από οποιοδήποτε μαρμαράδικο! Η έγκριση επισημαίνει αυτή τη «λεπτομέρεια», πετάει όμως το μπαλάκι στο υπουργείο Ανάπτυξης, «το οποίο οφείλει να ελέγξει με αυτοψία τον προτεινόμενο χώρο». Φυσικά, τέτοια αυτοψία δεν αναφέρεται πουθενά. Επειτα από έξι ολόκληρα χρόνια, ο διευθυντής ΠΕ.ΧΩ. της Περιφέρειας Κρήτης Εμμανουήλ Μαυράκης υπενθυμίζει έτσι ότι «πρέπει να διευκρινιστεί πλέον η κατηγορία» του επίμαχου λατομείου, αν είναι να ανανεωθούν οι περιβαλλοντικοί όροι (που έχουν λήξει απ' τις 15.7.2007).

Στην ίδια την ιστοσελίδα της, ανανεωμένη το Μάρτιο του 2007, η «Φινομπετόν» εξακολουθεί άλλωστε να απαριθμεί ως μοναδικά προϊόντα της 10 διαφορετικές κατηγορίες «τσιμεντοκονιών και υποστρωμάτων». Δυόμισι χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του «λατομείου μαρμάρου», τα μάρμαρα αναφέρονται -παρεμπιπτόντως και μόνο- σαν μελλοντικός «στόχος»... 

Αλλά και στους περιβαλλοντικούς όρους για την αιτούμενη βιομηχανική μονάδα παραγωγής «προϊόντων μαρμάρου και ετοίμων δομικών ξηρών κονιαμάτων» της «Φινομπετόν» αναφέρεται ότι θα γίνεται προμήθεια μαρμάρων (και) «από τρίτους προμηθευτές». Το βασικό προϊόν θα είναι ωστόσο κι εδώ 180 τόνοι «θραυσμένη μαρμαρόσκονη» για «παραγωγή κονιαμάτων με βάση το τσιμέντο» (σοβάδων κ.λπ.).

Οι περίεργες συμπτώσεις δεν σταματάνε όμως εδώ. Εκτός από το μάρμαρο που ταξίδεψε μόνο του μέχρι τους ελεγκτές, ο χώρος του λατομείου χαρακτηρίστηκε σαν «δασική» έκταση, χωρίς να υπάρχουν καθόλου δέντρα, τέσσερις μέρες μετά την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος & Χωροταξίας της Περιφέρειας Κρήτης. Στις 15 Ιουλίου 2002 η περιφέρεια αποφάνθηκε πως «η έκταση είναι δασική» και άρα «η εκμεταλλεύτρια εταιρεία πρέπει να προβεί σε αποχαρακτηρισμό της» από τη Διεύθυνση Δασών, στις 19 Ιουλίου η τελευταία (διά γραφίδος του διευθυντή δασών Βασ. Κασιωτάκη) «διαπίστωσε» το δασικό της χαρακτήρα! 

Αμεση συνέπεια αυτού του χαρακτηρισμού ήταν ότι η περιοχή θεωρήθηκε δημόσια και ως εκ τούτου μπορούσε να εκχωρηθεί από την Περιφέρεια στη «Φινομπετόν» χωρίς να ληφθεί υπόψη η αρνητική στάση του Δήμου Ακρωτηρίου, που διεκδικεί ως ιδιοκτησία του τα 23 από τα 34 στρέμματα.

Πρόβλημα συνιστά, τέλος, η χρήση εκρηκτικών υλών. Οι περιβαλλοντικοί όροι του έργου ξεκαθαρίζουν ρητά (15.7.2002) ότι «σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατή η χρήση εκρηκτικών υλών αφού η απόσταση από το δρόμο είναι μικρότερη των 300 μ.» (σ. 4). Στο «Φάκελο ανανέωσης υφιστάμενου έργου», που συντάχθηκε για λογαριασμό της εταιρείας το Μάιο του 2007 από μηχανικούς του Βόλου και της Χαλκίδας, διαβάζουμε ωστόσο κατά τις εργασίες «γίνεται χρήση ζελατινοδυναμίτιδας - αμμωνίτη - ANFO - πυρίτιδας με 15 κιλά χρησιμοποιούμενης εκρηκτικής ύλης ανά χρόνο ανατίναξης», με βάση μεταγενέστερη (2005) απόφαση του υπ. Ανάπτυξης (σ. 7-8). Αναφορά σε εκρηκτικά συναντάμε και σε άλλα σημεία του ίδιου ντοκουμέντου (σ. 12 & 13).

Η θέση του δήμου απέναντι στο συγκεκριμένο λατομείο είναι σαφής: «Εφόσον δεν έχει τις προϋποθέσεις να λειτουργήσει σαν λατομείο μαρμάρου», μας εξηγεί ο κ. Κυνηγός, «λογικά πρέπει να κλείσει».

Εξίσου σαφής ήταν η αντίθεση του δήμου και των πολιτών στην προσπάθεια της «Φινομπετόν» από το 2005 και μετά να επεκτείνει το «λατομείο μαρμάρου» σε άλλα 99 στρέμματα. «Είναι απαράδεκτο», διαβάζουμε σε ομόφωνη απόφαση του δημοτικού συμβουλίου (11.4.07), «κάποιοι να επιμένουν να εξαφανίζουν τα βουνά του Ακρωτηρίου για να συνεχιστεί η εξυπηρέτηση του Νομού σε αδρανή υλικά. Υπάρχουν και άλλες περιοχές του Ν. Χανίων που μπορούν να εξυπηρετήσουν. Ο Δήμος Ακρωτηρίου πρέπει να σταματήσει να αποτελεί τη χαβούζα του νομού».

Το «τροχαίο» και τα «κιάλια» 

Στις 19.2.2008, ο Δήμος Ακρωτηρίου αποφάσισε «να αφαιρέσει τις αυθαίρετες διαφημιστικές πινακίδες που έχουν τοποθετηθεί στα διοικητικά όριά του». 

Η σχετική απόφαση δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο της επομένης, με την παράκληση προς τους κατόχους τους να τις απομακρύνουν «μέχρι τέλος Φεβρουαρίου 2008».

Υλοποιώντας την παραπάνω απόφαση, ο τοπικός σύμβουλος του Δ.Δ. Χορδακίου Δημήτρης Τσουχλαράκης προσπάθησε την 1η Μαρτίου να ξηλώσει μια τεράστια πινακίδα της «Φινομπετόν» που είχε τοποθετηθεί στην είσοδο του χωριού. Το αποτέλεσμα ήταν να βρεθεί στο νοσοκομείο. 

Σύμφωνα με το σχετικό σήμα της Αστυνομικής Διεύθυνσης Σούδας, ο πρόεδρος της εταιρείας Παύλος Χανιωτάκης «μετά από φραστικό επεισόδιο με τον παθόντα, απομακρύνθηκε απ' το σημείο με ΙΧΕ αυτοκίνητο και επανερχόμενος με το ίδιο όχημα κινήθηκε με ταχύτητα προς τον παθόντα, με αποτέλεσμα την επαφή του οχήματος με αυτόν και τον ελαφρύ τραυματισμό του στα κάτω άκρα». 

Ακολούθησε η διατεταγμένη συλλογή υπογραφών των εργαζομένων στη «Φινομπετόν» κατά του ...τραυματία. Καταγγέλλοντας «διάφορα απαράδεκτα φαινόμενα που συμβαίνουν σε βάρος της εταιρείας μας και κατά προέκταση των εργαζομένων από μια μικρή ομάδα ανθρώπων του Χορδακίου με αρχηγό τον Δημήτριο Τσουχλαράκη», οι υπογράφοντες ζητάν -με αφορμή «το τελευταίο συμβάν της πινακίδας»- από το δήμαρχο Ακρωτηρίου «να προστατεύεται [sic] την εταιρεία και κατά προέκταση εμάς». 

Για τη διαδικασία συλλογής των υπογραφών, εξαιρετικά εύγλωττο είναι το ίδιο το ντοκουμέντο: μια λίστα όπου παρατίθενται κατ' αλφαβητική σειρά τα ονόματα όλων των εργαζομένων της εταιρείας, με χώρο για την υπογραφή του καθενός. Σε σύνολο 118 ατόμων, υπάρχουν 2 που σημειώνονται ως «απόντες» και 3 που είχαν το κουράγιο να αρνηθούν ρητά να υπογράψουν. 

Εντυπωσιάζει, τέλος, η διαβεβαίωση του κειμένου πως «ο κύριος Τσουχλαράκης δεν δρα μόνος του, δεν είναι δυνατών [sic] τέτοιες συμπεριφορές να οργανώνονται από έναν μόνο άνθρωπο, δεν είναι δυνατόν να παρακολουθεί καθημερινά με κυάλια τις δραστηριότητες της εταιρίας στο Χορδάκι και να καταγγέλλει τους πάντες και τα πάντα». Η συγκεκριμένη αποστροφή φιλοδοξεί να καλλιεργήσει ένα κλίμα συνωμοσίας, στην πραγματικότητα όμως απλώς προδίδει τον πανικό των συντακτών της απέναντι σε κάθε συνεπή προσπάθεια για δημόσιο έλεγχο των δραστηριοτήτων τους. 

Επικοινωνήσαμε τηλεφωνικά με τον πρόεδρο της «Φινομπετόν» για να πληροφορηθούμε την άποψη της εταιρείας για τα καταγγελλόμενα. Οταν τον ενημερώσαμε ότι η συνομιλία μας θα καταγραφεί, ο κ. Χανιωτάκης αρνήθηκε κατηγορηματικά να κάνει οποιαδήποτε δήλωση.



Η «Siemens των Χανίων»

Ξεφυλλίζοντας τα δημοσιεύματα του τοπικού τύπου για τα νταμάρια του Ακρωτηρίου, μια λεπτομέρεια μάς τράβηξε την προσοχή. Σε άρθρο των «Χανιώτικων Νέων» με τίτλο «διαπλοκής το ανάγνωσμα» (27.6.2007) διαβάζουμε μεταξύ άλλων: «Είναι γνωστό ποιοι "πληγώνουν" το Ακρωτήρι εδώ και χρόνια και ποιο Μέσο Ενημέρωσης ελέγχουν».

Οσους ρωτήσαμε σχετικά στα Χανιά, μας παρέπεμψαν στο τοπικό «Κύδων TV». Από το κανάλι, ωστόσο, μας πληροφόρησαν πως ο πρόεδρος της «Φινομπετόν» ήταν μεν κάποτε μέτοχος, «όταν μπορούσαν να είναι οι εργολάβοι», αλλά δεν έχει πια καμιά σχέση μαζί τους. Ο ίδιος ο κ. Χανιωτάκης, αρνήθηκε κατηγορηματικά να μας μιλήσει.

Η διαπλοκή του «Κύδωνα» με τα λατομεία του Ακρωτηρίου δεν μπορεί λοιπόν να επιβεβαιωθεί. Πρωταγωνιστικός είναι αντίθετα ο ρόλος του σ' ένα άλλο τοπικό περιβαλλοντικό σκάνδαλο: την καμπάνια ενάντια στην εκπονούμενη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη για την προστασία του Ελαφονησιού. Πρόκειται για ένα από τα ομορφότερα σημεία του νομού, με καταγάλανα νερά, πολύχρωμη άμμο και δυνατότητα να περάσει κανείς απ' την παραλία στο νησί με τα πόδια. 

Η συγκεκριμένη μελέτη καλύπτει 22.000 στρέμματα κι εκπονείται από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αναμένεται δε σύντομα να δοθεί για την προβλεπόμενη δημόσια διαβούλευση πριν από την κατάρτιση του σχετικού προεδρικού διατάγματος. 

Κεντρικό διακύβευμα αποτελεί η επιβολή μιας ζώνης μέχρι την ισοϋψή των 20 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, μέσα στην οποία δεν μπορεί να χτιστεί τίποτα. Τα σχετικά δικαιώματα των ιδιοκτητών δεν καταργούνται, απλά μεταφέρονται στις ιδιοκτησίες τους πέραν αυτής της ισοϋψούς γραμμής. 

Αυτή που θίγεται ιδιαίτερα από το μέτρο είναι η εταιρεία «Ελαφόνησος Α.Ε.», ιδιοκτήτρια 720 στρεμμάτων ακριβώς απέναντι απ' το Ελαφονήσι. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της ασχολείται με την «ίδρυση και εκμετάλλευση ξενοδοχείων», τη «δημιουργία οικιστικών περιοχών» και την «αγορά, πώληση, μίσθωση, εκμίσθωση και με οποιοδήποτε τρόπο εκμετάλλευση ακινήτων για τουριστικούς σκοπούς». Βάσει της ΕΠΜ δεν θα μπορεί να αποκλείσει de facto την παραλία και το νησί (όπως συμβαίνει με μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες σε πολλά σημεία της χώρας) αλλά θα υποχρεωθεί να χτίσει σε απόσταση 280 μέτρων απ' την ακτή, αφήνοντας την πρόσβαση ελεύθερη στους πολίτες.

Εκπρόσωπος της εταιρείας είναι ο πρόεδρος του «Κύδωνα» Γεώργιος Κουκουράκης, η οικογένεια του οποίου διαχειρίζεται καντίνα της περιοχής. Ευνόητη, λοιπόν, η εμπλοκή του καναλιού στον αγώνα κατά της παραπάνω ρύθμισης. Η αρχή έγινε στις 12 Ιουλίου, μ' ένα τρομοκρατικό ρεπορτάζ που συνδύαζε την κινδυνολογία με τη χονδροειδή επίκληση τοπικιστικών ανακλαστικών: η επίμαχη ΕΠΜ «εκπονήθηκε από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Ηρακλείου» (κι όχι από το Πανεπιστήμιο Κρήτης), «ουσιαστικά μεθοδεύεται η ερήμωση της πλέον τουριστικής περιοχής των Χανίων», ενώ «παρόμοια μελέτη, που βάζει αυτούς τους τεράστιους περιορισμούς στην τουριστική χρήση μιας παραθαλάσσιας περιοχής δεν έχει εκπονηθεί ή εφαρμοσθεί σε άλλη περιοχή της Κρήτης». 

Οι ήρωες της ημέρας ήταν ωστόσο «οι χανιώτες βουλευτές» (τρεις της Ν.Δ. κι ένας του ΠΑΣΟΚ), που όρθωσαν τα στήθη τους απέναντι στην εξ Ανατολών απειλή. Διακήρυξαν -εννοείται!- πως είναι υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, έσπευσαν όμως ομόθυμα να κινδυνολογήσουν από οθόνης, κάνοντας λόγο για «απαλλοτρίωση χωρίς αποζημίωση» (Χρήστος Μαρκογιαννάκης), «διαπιστώνοντας» ότι «πιθανώς» θα παρεμποδιστεί «στο μέλλον αυτό που λέμε "ήπια τουριστική ανάπτυξη"» (Μανούσος Βολουδάκης), καταγγέλλοντας ότι «θυσιάζουμε στην παρουσία και στη διαιώνιση των κολεοπτέρων, των αμμοθινών και των μαλακίων την ανάπτυξη που δικαιούται να έχει η περιοχή» (Στέλιος Νικηφοράκης) και ζητώντας «η μελέτη να ξαναμελετηθεί για να αμβλυνθούν και ει δυνατόν να εξαλειφθούν» οι επίμαχες προστατευτικές διατάξεις (Μανόλης Σκουλάκης).

Η διακομματική αυτή σύμπραξη ενάντια σε μια ρύθμιση που υποστηρίζεται ομόφωνα από τους τοπικούς δήμους (Ιναχωρίου και Πελεκάνου) προκάλεσε αίσθηση. Ο δήμαρχος Ιναχωρίου Κώστας Κουκουράκης κατήγγειλε τους βουλευτές για διαπλοκή, ο Αλέκος Αλαβάνος έκανε λόγο για «τοπική Siemens», ενώ το ΠΑΣΟΚ έσπευσε να στηρίξει τη μελέτη αδειάζοντας τον βουλευτή του. Οσο για τον «Κύδωνα», αυτός συνέχισε όλο το καλοκαίρι την καμπάνια του ενάντια στην «αντιαναπτυξιακή» συνωμοσία.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Γιάννης Λυβιάκης, 
«Ελαφονήσι ή... τσιμεντονήσι;»

(«Ε» 7.8.2008). 
Το πρώτο από μια σειρά ρεπορτάζ του ανταποκριτή της «Ε» στα Χανιά για την υπόθεση του Ελαφονησιού.

Χανιώτικα Νέα 
Η μεγαλύτερη -από απόσταση- σε κυκλοφορία εφημερίδα των Χανίων, διακρίνεται για την υποστήριξη που παρέχει συνήθως σε προσπάθειες προστασίας του περιβάλλοντος. Εκτενή ρεπορτάζ και πλούσια αρθρογραφία, τόσο για τα λατομεία του Ακρωτηρίου και της Κανδάνου όσο και για το Ελαφονήσι. 

KOSMOS

 «Λαϊκή» εβδομαδιαία χανιώτικη εφημερίδα που διαπρέπει στην καταγγελία όσων αντιδρούν στην άνευ όρων «ανάπτυξη». Δείγμα γραφής (4.4.08): «Ο "Κοινωνικός" Γαμπρός των Χανίων, βουλευτής Ηρακλείου και πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ επιμένει... Εμείς σας το είχαμε γράψει ότι το συγκεκριμμένο κόμμα σε επίπεδο νομού Χανίων θα φτάσει στα άκρα πολλά θέματα, μόνο και μόνο για να κάνει αισθητή την παρουσία του και να εξυπηρετήσει τους δικούς του σκοπούς. Ηδη στη "φαρέτρα" του υπάρχει (;) ένας εκρηχτικός μηχανισμός (;)... άγνωστης προελεύσεως μέχρι στιγμής και οι τοποθετήσεις του Αλέκου Αλαβάνου για το Λαφονήσι».


ΔΕΙΤΕ

ΚΥΔΩΝ TV

Το μεγαλύτερο σε τηλεθέαση ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι της Δυτικής Κρήτης άρχισε να εκπέμπει το 1993. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, «συμβάλλει στην αντικειμενική ενημέρωση, πολυφωνία, εκπαίδευση και ποιοτική ψυχαγωγία του Κρητικού λαού», αναδεικνύοντας «καθημερινά κάθε πληροφορία, γνώση, άποψη, καθώς και οικονομική, πολιτισμική ή άλλη δραστηριότητα που συμβάλλει αντίστοιχα στην άνοδο του εκπαιδευτικού, πολιτιστικού και οικονομικού επιπέδου του πολίτη της Κρήτης». Στο πρόγραμμά του, διαβάζουμε, «η φωνή του απλού πολίτη έχει δύναμη και αμεσότητα, δυνατότητα την οποία στερούνται τα κανάλια εθνικής εμβέλειας».


 

Ελευθεροτυπία, 12/10/2008

 

www.iospress.gr