ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
 

Τα απόνερα της Βιστονίδας

 

Η «σωτηρία» του περιβάλλοντος στη Βιστονίδα γίνεται σε βάρος του περιβάλλοντος μιας άλλης γειτονικής λιμνοθάλασσας. Η ΚΥΑ του κ. Σουφλιά ξεσηκώνει τους κατοίκους και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.
 

Εναν παράξενο «πόλεμο» έχει ξεκινήσει εδώ και λίγο καιρό το υπουργείο του κ. Σουφλιά, το οποίο μέχρι σήμερα φέρει και την επωνυμία «υπουργείο περιβάλλοντος». Στο στόχαστρό του βρίσκονται όχι οι εχθροί του περιβάλλοντος, αλλά οι κινήσεις και οργανώσεις που το υπερασπίζονται! Αφορμή στο ξέσπασμα αυτού του παράξενου πολέμου ήταν οι αντιδράσεις των κατοίκων της Καβάλας και των οικολογικών οργανώσεων στα σχέδια που ανακοίνωσε το ΥΠΕΧΩΔΕ για την περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Ολοι θυμούνται ότι τα σχέδια αυτά ανακοινώθηκαν από τον ίδιο τον υπουργό με τον πιο πανηγυρικό τρόπο στις 7 Οκτωβρίου. Εμφανίστηκαν, μάλιστα, ως η τελική απάντηση της κυβέρνησης στο πρόβλημα της λίμνης Βιστονίδας, εφόσον υποτίθεται ότι με τη σχετική Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) θωρακίζεται το περιβάλλον στην περιοχή και δεν είναι πλέον δυνατή οποιαδήποτε παρέκκλιση στην εκμετάλλευση των εδαφών στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ).

Οι περισσότερες αθηναϊκές εφημερίδες υιοθέτησαν την αισιοδοξία του υπουργού και εμφάνισαν την κίνησή του ως «πολιτική παρέμβαση η οποία ακυρώνει στην πράξη τις ανταλλαγές εκτάσεων της λίμνης Βιστονίδας από τη Μονή Βατοπεδίου» («Το Βήμα», 8/10/08), «με την οποία δένονται τα χέρια όσων προετίθεντο να αξιοποιήσουν εμπορικά την περιοχή, αφού χαρακτηρίζεται ως εθνικό πάρκο απολύτου προστασίας, όπου δεν μπορεί να κατασκευαστεί ούτε περίπτερο! Επιπλέον, με τον χαρακτηρισμό αυτό η περιοχή της Βιστονίδας ουσιαστικά περιέρχεται στο ελληνικό Δημόσιο, σύμφωνα με την ερμηνεία που έδιναν κύκλοι του ΥΠΕΧΩΔΕ, ενώ με τον χαρακτηρισμό της ως λιμνοθάλασσας παύουν να ισχύουν τα όποια ιδιοκτησιακά δικαιώματα».

Τελικά η ΚΥΑ αυτή δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 497 με ημερομηνία 17/10/08 και τη συνυπογράφουν με τον κ. Σουφλιά, οι υπουργοί Χρήστος Φώλιας, Αλέξανδρος Κοντός, Αναστάσης Παπαληγούρας και Μαργαρίτης Τζίμας.

Οι μαύρες τρύπες της ΚΥΑ

Διαφορετική ήταν η αντιμετώπιση της ΚΥΑ από τους κατοίκους της περιοχής και τους εκπροσώπους των οικολογικών οργανώσεων που παρακολουθούν την υπόθεση από πιο κοντά. Τόλμησαν, λοιπόν, ορισμένες οικολογικές οργανώσεις και εκπρόσωποι των κατοίκων να επισημάνουν τις μαύρες τρύπες αυτής της απόφασης.

Η Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα (ΣΕΑ) των κατοίκων αντέδρασε άμεσα με σκληρή ανακοίνωσή της: «Επαληθεύεται, δυστυχώς, το χειρότερο σενάριο, όσον αφορά την προοπτική εγκατάστασης δεξαμενών καυσίμων στη λιμνοθάλασσα της Βάσοβας. Ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς υπέγραψε τελικώς την Κοινή Υπουργική Απόφαση για την ίδρυση του Εθνικού Πάρκου ΑΜΘ, με γνώμονα τα συμφέροντα των πετρελαϊκών εταιρειών και όχι την ανάγκη προστασίας και ανάδειξης του φυσικού περιβάλλοντος του Δέλτα Νέστου στο σύνολο του. Ετσι, αδιαφορώντας πλήρως για τις προτάσεις που κατέθεσαν οι τοπικοί φορείς και ο ίδιος ο φορέας διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου, αξιοποιώντας επικοινωνιακά το όλο θέμα σε σχέση με το τεράστιο ηθικό, πολιτικό και οικονομικό σκάνδαλο του Βατοπεδίου, εντάσσει την περιοχή της Βάσοβας σε μια "περιφερειακή ζώνη Δ", όπου μπορούν να εγκατασταθούν βιομηχανίες χαμηλής όχλησης και αποθήκες καυσίμων συνολικής χωρητικότητας έως και 50.000 κ.μ.! Είναι ένα έγκλημα εκ προμελέτης, καθώς η υπογραφή Σουφλιά, σεμνά και ταπεινά, έρχεται να ολοκληρώσει αλλεπάλληλες προσπάθειες της κεντρικής εξουσίας για εγκατάσταση δεξαμενών καυσίμων στη συγκεκριμένη περιοχή, παρά τους κινδύνους που δημιουργούνται για το περιβάλλον και τους κατοίκους των γύρω οικισμών και παρά την εκφρασμένη αντίθεση της αρμόδιας Επιτροπής Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Στο ίδιο πνεύμα αντέδρασε και η Νομαρχιακή Επιτροπή Καβάλας του Συνασπισμού, ενώ ο πολιτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ για θέματα περιβάλλοντος και χωροταξίας Σπύρος Κουβέλης διατύπωσε την απορία «γιατί επέλεξε η ηγεσία του ΠΕΧΩΔΕ τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και μάλιστα για ένα θέμα που αφορά την ίδια την πέτρα του σκανδάλου».

Στις 9/10/08, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) εξέφρασε την αντίθεσή της με τη θριαμβολογία του ΥΠΕΧΩΔΕ σχετικά με την έναρξη της διαδικασίας για την ανακήρυξη της Βιστονίδας ως Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης: «Να υπενθυμίσουμε ότι η περιοχή είχε ήδη κηρυχθεί Εθνικό Πάρκο από το 1996 με την ΚΥΑ 5796/16.9.1996, η τριετής ισχύς της οποίας δεν ανανεώθηκε μόνο χάρις στην αδράνεια και ολιγωρία του ΥΠΕΧΩΔΕ». Η ΕΟΕ διατυπώνει την ανησυχία της για τον «αποκλεισμό από τις ζώνες υψηλής προστασίας του Εθνικού Πάρκου σημαντικών περιοχών για την άγρια ζωή, ενώ αντίθετα οι κατασκευαστικές και βιομηχανικά δραστηριότητες παραμένουν ιδιαίτερα διευρυμένες». Δύο είναι τα σημαντικότερα προβλήματα της απόφασης του κ. Σουφλιά:

- Η ΚΥΑ αποδίδει στην τουριστική εκμετάλλευση τις πρώην εγκαταστάσεις της «Φωνής της Αμερικής», έκτασης εννιά χιλιάδων στρεμμάτων, που καθώς επί χρόνια ήταν περιορισμένης πρόσβασης, φιλοξενούν σήμερα μεγάλους αριθμούς πουλιών και θηλαστικών, ανάμεσά τους το μεγαλύτερο πληθυσμό τσακαλιών στην Ελλάδα, το μοναδικό φυσικό πληθυσμό φασιανού στην Ευρώπη και την παγκόσμια απειλούμενη νανόχηνα. Η περιοχή της «Φωνής της Αμερικής», στην οποία περιλαμβάνονται και κτίρια έκτασης 25.000 τ.μ., παραχωρήθηκε στην Κτηματική Εταιρία του Δημοσίου μετά την απομάκρυνση της αμερικάνικης βάσης.

- Επίσης, επαληθεύεται το χειρότερο σενάριο για την προοπτική εγκατάστασης δεξαμενών πετρελαϊκών εταιρειών στη λιμνοθάλασσα της Βάσοβας που είναι ενταγμένη στο δίκτυο Natura 2000, παρά την καθολική αντίθεση των φορέων και πολιτών του Νομού Καβάλας και τους κινδύνους που ελλοχεύουν για ολόκληρο το υγροτοπικό σύστημα των λιμνοθαλασσών και των εκβολών του Νέστου.

Εκ μέρους της Συντονιστικής Επιτροπής Αγώνα κατά της εγκατάστασης δεξαμενών καυσίμων στη Βάσοβα ο Λάζαρος Βασιλειάδης, πολιτικός μηχανικός και επίκουρος καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, απευθύνθηκε στις 20/10/08 στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, επισημαίνοντας ότι με την ΚΥΑ αυτή επιτρέπονται στη ζώνη Δ (δηλαδή τη λιμνοθάλασσα Βάσοβα) εγκαταστάσεις διακίνησης υγρών καυσίμων: «Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά σε ένα παράδοξο φαινόμενο με διαστάσεις παγκόσμιας πρωτοτυπίας. Μία περιοχή Ramsar να ανήκει στο υπό ίδρυση Εθνικό Πάρκο, αλλά ταυτόχρονα και να μην ανήκει. Είναι προφανές ότι με την εγκριθείσα κανονιστική διάταξη παραβιάζεται τόσο η ελληνική όσο και η κοινοτική νομοθεσία για το περιβάλλον και καταστρατηγείται η οδηγία 79/409/ΕΟΚ για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)».

Με κοινή ανακοίνωσή τους οι περιβαλλοντικές οργανώσεις WWF Ελλάς και Καλλιστώ που δραστηριοποιούνται στην περιοχή ζήτησαν στις 3/11/08 την ανάκληση της ΚΥΑ, επισημαίνοντας ότι μ' αυτή την απόφαση δίνεται έμφαση στη χωροθέτηση δραστηριοτήτων που επιφυλάσσουν μεγάλη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Ως βασικά παραδείγματα οι δυο οργανώσεις αναφέρουν την αντιμετώπιση της Βάσοβας και του χώρου που καταλάμβανε η «Φωνή της Αμερικής».

«Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εξαίρεση της λιμνοθάλασσας Βάσοβα από το καθεστώς προστασίας, ώστε να ικανοποιηθούν τα επενδυτικά σχέδια για εγκατάσταση δεξαμενών υγρών καυσίμων. Ιδιαίτερα προβληματικό χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι η ΚΥΑ διαχωρίζει αυθαίρετα την περιοχή της πρώην "Φωνής της Αμερικής" μια παραθαλάσσια έκταση 8.000 στρεμμάτων στο Δέλτα του Νέστου, ως διαφορετική ζώνη με μοναδικό κριτήριο το ιδιοκτησιακό της καθεστώς. Εξαιτίας των χαμηλής έντασης χρήσεων κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, η "Φωνή της Αμερικής" είναι σήμερα σημαντικό καταφύγιο της άγριας ζωής. Αδιαφορώντας για την οικολογική αξία της περιοχής, η ΚΥΑ αφήνει ελεύθερο το πεδίο για την κατασκευή και εγκατάσταση οποιασδήποτε σχεδόν δραστηριότητας (ξενοδοχεία, συνεδριακά κέντρα, αθλητικές εγκαταστάσεις, χώροι στάθμευσης, μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και επεξεργασίας λυμάτων)».

Η επίθεση του ΥΠΕΧΩΔΕ

Οι αντιδράσεις των κατοίκων, των περιβαλλοντικών οργανώσεων και των εκπροσώπων της αντιπολίτευσης προκάλεσαν μια πρωτοφανή απάντηση του γραφείου Τύπου του ΥΠΕΧΩΔΕ (4/11/08), στην οποία κατηγορούνται «ορισμένες οικολογικές οργανώσεις συνεπικουρούμενες και από στελέχη της αντιπολίτευσης και λιγοστούς δημοσιογράφους με "αυξημένες οικολογικές ευαισθησίες"» ότι «επιδίδονται συστηματικά σε μία προσπάθεια μηδενισμού και απαξίωσης του τεράστιου έργου που γίνεται στο ΥΠΕΧΩΔΕ για την προστασία του περιβάλλοντος. Χρησιμοποιείται, λοιπόν, η μέθοδος της πλήρους διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, λέγονται εξωφρενικά ψέματα και κατασκευάζονται απίστευτα προσχήματα για να ασκηθεί κακόπιστη και ισοπεδωτική κριτική και να ακυρωθεί η όποια προσπάθεια γίνεται».

Η ανακοίνωση του ΥΠΕΧΩΔΕ επιχειρεί να απαντήσει στις δύο βασικές αιτιάσεις κατά της ΚΥΑ. Και αναφέρει τα ακόλουθα:

- «Είναι απολύτως ψευδές ότι εξαιρείται η λιμνοθάλασσα της Βάσοβας από το καθεστώς προστασίας του Εθνικού Πάρκου. Η λιμνοθάλασσα βρίσκεται στην Α2 ζώνη απολύτου προστασίας. Οσο για την χερσαία περιοχή της Βάσοβας σημειώνουμε ότι έχει χαρακτηριστεί από το 1980 Βιομηχανική Ζώνη, έκτασης 2.700 στρεμμάτων, και εκεί υπάρχουν δεξαμενές καυσίμων από τότε.

»Στην Υπουργική Απόφαση που προωθήσαμε εντάσσουμε την περιοχή στην περιφερειακή ζώνη Δ' προστασίας και επιβάλλουμε αυστηρότατους όρους και προϋποθέσεις για την λειτουργία τους. Επίσης πλέον γίνεται υποχρεωτική η εφαρμογή των μέτρων που προβλέπει η Κοινοτική Οδηγία SEVEZO».

- «Σχετικά με την πρώην στρατιωτική βάση "Φωνή της Αμερικής" σημειώνουμε ότι πρόκειται για μία έκταση περίπου 8.000 στρεμμάτων (από τα 727.000 στρέμματα του Πάρκου) στην οποία υφίστανται ένας μεγάλος αριθμός κτιρίων και άλλες υποδομές (δρόμοι, υποσταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας κλπ ). Με τις ρυθμίσεις της Υπουργικής Απόφασης προωθούμε ένα πραγματικά φιλόδοξο σχέδιο για τη δημιουργία στη θέση αυτή Περιβαλλοντικού Κέντρου Συνεργασίας και Αναφοράς των Προστατευόμενων Περιοχών της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που θα υποστηρίζεται από μικρές τουριστικές και αθλητικές εγκαταστάσεις. Προβλέπουμε μάλιστα ότι θα συνταχθεί ειδική τεχνική μελέτη και ότι θα υπάρχει η σύμφωνη γνώμη του Φορέα Διαχείρισης. Οσον αφορά την αναφορά ότι"η περιοχή Φωνή της Αμερικής είναι καταφύγιο άγριας ζωής και εκεί φιλοξενείται ο μεγαλύτερος αριθμός τσακαλιών στην Ελλάδα" επισημαίνουμε ότι στην Διεύθυνση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΧΩΔΕ και στον Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου δεν υπάρχουν σχετικά στοιχεία. Εάν υπάρχουν τέτοια στοιχεία πρέπει να κατατεθούν από τις οικολογικές οργανώσεις στον Φορέα Διαχείρισης του Πάρκου για να μεριμνήσει σχετικά με το υπό εκπόνηση ειδικό διαχειριστικό σχέδιο».

Αν και αιφνιδιάστηκαν από το επιθετικό ύφος της ανακοίνωσης του υπουργείου στο οποίο υποτίθεται ότι λειτουργούν (ή μάλλον θα έπρεπε να λειτουργούν) ως ανεξάρτητοι σύμβουλοι, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις απάντησαν με ψυχραιμία. Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι: η θέση του υπουργείου όχι μόνο καλύπτει και εξωραΐζει τα προβλήματα που προκαλεί η ΚΥΑ, αλλά στηρίζεται και σε ένα απολύτως ανακριβές στοιχείο, ότι δήθεν στην επίμαχη περιοχή βρίσκονται ήδη εγκατεστημένες δεξαμενές πετρελαιοειδών. Στη σχετική επιστολή του ο Νίκος Νικήσιανης, υπεύθυνος εκστρατειών της περιβαλλοντικής οργάνωσης Καλλιστώ, εξηγεί μεταξύ άλλων:

Η ανταπάντηση των οικολόγων

«Στη ζώνη Α2 του Εθνικού Πάρκου δεν εντάσσεται όλη η έκταση της λιμνοθάλασσας Βάσοβας, όπως αυτή αποτυπώνεται στους χάρτες και τις αεροφωτογραφίες που έχουν ληφθεί μετά το 1974, αλλά μόνο ένα τμήμα της μόνιμα πλημμυρισμένης έκτασης. Αντίθετα, μεγάλο μέρος της έκτασης που κάλυπτε η λιμνοθάλασσα και τώρα περιλαμβάνει μόνιμες και περιστασιακές υδατοσυλλογές, κανάλια και χέρσες εκτάσεις, αποκλείεται από το Εθνικό Πάρκο και χαρακτηρίζεται "Περιφερειακή Ζώνη (Δ)". Στην έκταση αυτή (Ζώνη Δ) δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή καμία δεξαμενή καυσίμων. Οι παρακείμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαιοειδών της KAVALA OIL βρίσκονται εκτός της ζώνης αυτής, ενώ οι μόνες ήδη εγκαταστημένες δεξαμενές της εταιρείας REVOIL βρίσκονται πολύ μακρύτερα. Το μόνο που υπάρχει στην περιοχή αυτή είναι τα οικόπεδα που έχουν ήδη αγοραστεί από πετρελαϊκές εταιρείες για την εγκατάσταση νέων δεξαμενών και στα οποία έχουν ήδη ξεκινήσει εργασίες για τη σταθεροποίηση του εδάφους. Οι εργασίες αυτές έχουν ήδη σταματήσει μετά την προσφυγή φορέων της περιοχής στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπου και εκκρεμεί η υπόθεση».

Μ' άλλα λόγια, διαψεύδεται ο ισχυρισμός του ΥΠΕΧΩΔΕ ότι βρίσκονται εκεί δεξαμενές από το 1980. Οσον αφορά τους σχεδιασμούς για την έκταση της πρώην «Φωνής της Αμερικής», η ΚΥΑ, όπως επισημαίνει το έγγραφο της οργάνωσης Καλλιστώ, προβλέπει περισσότερες εγκαταστάσεις και χρήσεις από τη δημιουργία «Περιβαλλοντικού Κέντρου Συνεργασίας και Αναφοράς των Προστατευόμενων Περιοχών της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Συγκεκριμένα επιτρέπονται ρητώς κύριες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις έως 50 κλίνες, μη κύριες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις έως 100 κλίνες, συνεδριακά κέντρα έως 200 θέσεων και άλλες εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής, κτίρια γραφείων χωρητικότητας έως και 2.000 ατόμων ή έκτασης έως και 7.000 τ.μ., αθλητικές εγκαταστάσεις μέχρι 1.000 θεατών και 20.000 τ.μ., χώροι στάθμευσης έως και 200 αυτοκινήτων, καθώς και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, παραγωγής ενέργειας κ.ο.κ.

Επίσης, επισημαίνεται ότι η έκταση αυτή περιλαμβάνει ήδη κτιριακές εγκαταστάσεις συνολικής κτισμένης επιφάνειας περίπου 25.000 τ.μ. Παρόλα αυτά, η ΚΥΑ προβλέπει τόσο τη δυνατότητα αλλαγής χρήσης γι' αυτά τα κτίρια, όσο και την «ίδρυση» νέων έργων και υποδομών. Είναι σαφές ότι όλες αυτές οι προβλέψεις δεν αφορούν μόνο «μικρές τουριστικές και αθλητικές εγκαταστάσεις» που θα συνοδεύουν το «Περιβαλλοντικό Κέντρο».

Για τον ισχυρισμό, τέλος, του ΥΠΕΧΩΔΕ ότι ευθύνονται οι περιβαλλοντικές οργανώσει που δεν ενημέρωσαν εγκαίρως το υπουργείο, η Καλλιστώ επισημαίνει ότι «η σημασία της έκτασης αυτής για την άγρια ζωή είναι επισήμως γνωστή στο ΥΠΕΧΩΔΕ και τους άλλους φορείς, μέσω της εγκεκριμένης ΕΠΜ («Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη της Προστατευόμενης Περιοχής του Δέλτα Νέστου, Συμπλέγματος Λιμνών Βιστονίδας και Ισμαρίδας και της ευρύτερης περιοχής τους», Αθήνα, Νοέμβριος 1999), η οποία μνημονεύεται μάλιστα και στην ίδια ανακοίνωση. Η Μελέτη περιλαμβάνει χάρτη, στον οποίο η περιοχή αυτή περιγράφεται ως σημαντική για την πανίδα. Στην ίδια μελέτη αναφέρεται με σαφήνεια η παρουσία του τσακαλιού, ειδικά στην περιοχή του Δέλτα του Νέστου. Το είδος αυτό μάλιστα περιγράφεται ως κινδυνεύον, κυρίως εξαιτίας των δηλητηριασμένων δολωμάτων. Είναι δεδομένο λοιπόν ότι τόσο το ΥΠΕΧΩΔΕ που ενέκρινε τη συγκεκριμένη μελέτη, όσο και ο Φορέας Διαχείρισης οφείλουν να γνωρίζουν την παρουσία, την κατανομή και την κατάσταση του τσακαλιού στην περιοχή».

Παραπλανητικοί ισχυρισμοί

Τον παραπλανητικό ισχυρισμό του ΥΠΕΧΩΔΕ για ύπαρξη δεξαμενών στη Βάσοβα διαψεύδει και η Συντονιστική Επιτροπή κατοίκων. «Για μια ακόμη φορά ο κ. Σουφλιάς ανακαλύπτει ότι δίπλα από τη λιμνοθάλασσα Βάσοβα εμείς οι Καβαλιώτες δεν βλέπουμε τις δεξαμενές καυσίμων», λέει ο Λάζαρος Βασιλειάδης εκ μέρους της ΣΕΑ. «Αυτός ο ισχυρισμός ακούγεται για πολλοστή φορά μέσα στα τελευταία χρόνια. Οταν παρουσιάσαμε στο τραπέζι της σύσκεψης τις αεροφωτογραφίες, δεν ήξεραν πού να κρυφτούν, αφού δεν υπήρχαν δεξαμενές εκεί. Το γεγονός ότι δεν εγκαταστάθηκαν δεξαμενές εκεί οφείλεται στον αγώνα των Καβαλιωτών που δεν το επέτρεψαν τόσα χρόνια». Ο κ. Βασιλειάδης εξηγεί ότι η Δ' Ζώνη δημιουργήθηκε μέσα στην προστατευόμενη περιοχή, ως τρικ, για να επιτρέψει τελικά την είσοδο δεξαμενών καυσίμων μέσα στο Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

Το ερώτημα που γεννάται είναι λοιπόν αν αυτή η πανηγυρική θεσμοθέτηση της περιβαλλοντικής προστασίας της Βιστονίδας είχε εκτός από την προφανή σκοπιμότητα επικοινωνιακής άμυνας της κυβέρνησης και παραπλάνησης της κοινής γνώμης για την υπόθεση του Βατοπεδίου και ένα δεύτερο στόχο: να περάσει χωρίς αντιδράσεις την εγκατάσταση δεξαμενών καυσίμων μέσα στο χώρο τής (υποτίθεται) προστατευόμενης περιοχής.

Η ορθότητα των αντιδράσεων στην ΚΥΑ επιβεβαιώνεται και από έναν άνθρωπο που δεν μπορεί να κατηγορηθεί για αντιπολιτευτικές σκοπιμότητες. Ο εκλεγμένος από τη Νέα Δημοκρατία υπερνομάρχης Δράμας - Καβάλας - Ξάνθης Κώστας Τάτσης διατύπωσε αρχικά τη θέση ότι ίσως ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ να μην ήταν καλά ενημερωμένος, και στη συνέχεια (11/11) δήλωσε ότι «το υπουργείο έλαβε υπόψη του το σύνολο των προτάσεών μας» με «μικρή εξαίρεση μικρό τμήμα δυτικά από τη Βάσοβα». Αυτή η μικρή εξαίρεση είναι ότι «το υπουργείο μετέτρεψε την Γ' Ζώνη σε Δ' Ζώνη, μέσα στην οποία επιτρέπονται βιομηχανικές εγκαταστάσεις μέσης όχλησης». Για προφανείς λόγους, ο κ. Τάτσης επιχείρησε με νεότερες δηλώσεις του να αμβλύνει τις εντυπώσεις, υποστηρίζοντας ότι η ΚΥΑ εκφράζει τις απόψεις του τοπικού πληθυσμού κατά 99%, αλλά «πολλές φορές το επιθυμητό διαφέρει από το εφικτό».

Οι κάτοικοι και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις δεν πρόκειται φυσικά να κάτσουν με σταυρωμένα χέρια. Προγραμματίζονται νέες μαζικές κινητοποιήσεις, ενώ δεν έχει πει τον τελευταίο λόγο ούτε το ΣτΕ, ούτε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Την περασμένη Τρίτη προσέφυγαν στο ΣτΕ έξι περιβαλλοντικές οργανώσεις, το WWF Ελλάς, η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, η Καλλιστώ - Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Αγρια Ζωή και τη Φύση, η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης και το Δίκτυο Μεσόγειος SOS. Στην προσφυγή τους τα σωματεία υποστηρίζουν ότι η υπουργική απόφαση ενώ επικαλείται ως σκοπό την προστασία της φύσης και του τοπίου, εντούτοις περιλαμβάνει ρυθμίσεις που όχι μόνο δεν προστατεύουν, αλλά αντίθετα θίγουν βάναυσα και υποβαθμίζουν εξαιρετικά ευαίσθητες περιοχές που συγκαταλέγονται στους προστατευόμενους υγρότοπους και οικότοπους.



Και νέα ευρωκαταδίκη


Οι θριαμβολογίες του κατ' όνομα υπουργείου Περιβάλλοντος έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με τις συνεχείς καταδίκες της Ελλάδας από τα αρμόδια όργανα της Ε.Ε. για παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το περιβάλλον. Μόλις πριν από λίγες μέρες (11/12) το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Ελλάδα για ανεπαρκή προστασία των προστατευόμενων περιοχών ΖΕΠ (Ζώνες Ειδικής Προστασίας) του δικτύου Natura 2000, γεγονός που συνιστά παραβίαση της Οδηγίας για τη διατήρηση των άγριων πτηνών (79/409/ΕΟΚ). Η απόφαση αυτή δεν έχει, βέβαια, λάβει υπόψη της την πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση για το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, η οποία επιτρέπει μέχρι και την εγκατάσταση πετρελαϊκών δεξαμενών μέσα στο Πάρκο, αλλά ουσιαστικά την προβλέπει.

Πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά καταδικαστική απόφαση μετά την παρόμοια περσινή καταδίκη της χώρας μας για την παραβίαση της ίδιας Οδηγίας, καθώς ούτε ο αριθμός, ούτε η έκταση των προστατευόμενων περιοχών κάλυπτε τις ανάγκες του Δικτύου Natura 2000, που στοχεύει στην αποτελεσματική προστασία των πουλιών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Η καταδικαστική απόφαση πάρθηκε από το δεύτερο τμήμα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και συνοψίζεται στα παρακάτω:

«Η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη θέσπιση και εφαρμογή ενός συνεκτικού, συγκεκριμένου και ολοκληρωμένου νομικού καθεστώτος, ικανού να εξασφαλίσει τη βιώσιμη διαχείριση και την αποτελεσματική προστασία των ζωνών ειδικής προστασίας που έχουν χαρακτηρισθεί λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατηρήσεως που θέτει η οδηγία 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις συνδυασμένες διατάξεις της οδηγίας αυτής καθώς και της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας».

Μάλιστα το Δικαστήριο συμπληρώνει ότι «δεδομένου ότι οι ουσιωδέστεροι ισχυρισμοί της Ελληνικής Δημοκρατίας απορρίφθηκαν, πρέπει αυτή να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα σύμφωνα με το αίτημα της Επιτροπής».

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ασχολήθηκε με το ζήτημα -όπως αναφέρει το κείμενο της απόφασης- «μετά από την υποβολή μεγάλου αριθμού καταγγελιών, κοινοβουλευτικών ερωτήσεων και αναφορών σχετικών με την έλλειψη προστασίας των ΖΕΠ αλλά και την ύπαρξη δραστηριοτήτων, οι οποίες δύνανται να παραβλάψουν την ακεραιότητα των ΖΕΠ». Η αρμόδια Επιτροπή εξέτασε τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή της και έκρινε ότι η Ελληνική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις της. Οι αριθμοί που αναφέρει η απόφαση είναι αποκαλυπτικοί: «Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, μέχρι σήμερα, η Ελληνική Δημοκρατία έχει ταξινομήσει 151 ΖΕΠ. Μόνο δεκαπέντε ΖΕΠ έχουν αποτελέσει αντικείμενο πράξεως χαρακτηρισμού προβλεπόμενης από την εθνική νομοθεσία και, συνεπώς, τυγχάνουν ειδικού καθεστώτος προστασίας».

Για τις συνέπειες αυτής της σκόπιμης ολιγωρίας, η Επιτροπή αναφέρει: «Εκτός από τις δεκαπέντε ΖΕΠ που αποτέλεσαν αντικείμενο πράξεως χαρακτηρισμού σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία, οι λοιπές προστατευόμενες ΖΕΠ υπόκεινται σε ετερόκλητα νομικά καθεστώτα τα οποία, μολονότι φαίνονται ικανά να συμβάλλουν, έστω και κατά τρόπο μεταβαλλόμενο κατά περίπτωση, στην προστασία των οικοτόπων και των ειδών πτηνών, δεν παρέχουν στις οικείες ΖΕΠ επαρκή προστασία».

Ως παράδειγμα αυτής της ελλιπούς προστασίας το κείμενο της απόφασης επισημαίνει ότι «όσον αφορά τις χαρακτηρισμένες ως εθνικούς δρυμούς ΖΕΠ κατ' εφαρμογήν της ελληνικής δασικής νομοθεσίας, το εκτιθέμενο από την Ελληνική Δημοκρατία γεγονός ότι οι δραστηριότητες ελέγχονται στις περιφερειακές των δρυμών αυτών ζώνες, ενώ το καθεστώς απόλυτης προστασίας της φύσεως ισχύει μόνον ως προς τον πυρήνα των δρυμών αυτών, δεν μπορεί να διασφαλίσει, μεταξύ άλλων, ότι οι ιδιώτες εμποδίζονται προληπτικώς από το να επιδοθούν σε ενδεχομένως βλαπτικές δραστηριότητες στις οικείες περιφερειακές των ΖΕΠ ζώνες».

Σχολιάζοντας τη νέα καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ο Ξενοφών Κάππας, διευθυντής της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, παρατηρεί: «Η πραγματική λύση για το περιβάλλον της χώρας μας θα είναι να συνειδητοποιήσει κάποτε η Πολιτεία ότι το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της αποτελεί κεφάλαιο και ότι θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την προστασία και την ανάδειξή του. Μέχρι να γίνει αυτό κατανοητό, φαίνεται ότι την περιβαλλοντική πολιτική στην Ελλάδα θα τη χαράσσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο».




ΔΙΑΒΑΣΤΕ

Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας
«Θέσεις του Επιμελητηρίου επί της ΚΥΑ υπ' αρ. 44549 που αφορά τον επαναχαρακτηρισμό ζωνών του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και ειδικότερα της θέσης Βάσοβα»
(19/11/08)
Ανάλυση των επιπτώσεων που θα έχει στην περιοχή η εγκατάσταση δεξαμενών καυσίμων τις οποίες χωροθετεί η εν λόγω ΚΥΑ εντός της προστατευόμενης περιοχής. Διαπιστώνεται το γεγονός ότι ο επαναχαρακτηρισμός των ζωνών του Εθνικού Πάρκου επιχειρήθηκε «αγνοώντας επιδεικτικά τον κατά νόμο και περιεχόμενο εντεταλμένο σύμβουλο της πολιτείας (το ΓΕΩΤΕΕ) και τις καθ' ύλη αρμόδιες υπηρεσίες του Δημοσίου».




ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

http://www.wwf.gr
Ο ιστότοπος της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF Ελλάς με την πρόταση να ανακληθεί η ΚΥΑ για τη Βιστονίδα, «επειδή προκαλεί περισσότερα προβλήματα για την προστασία της περιοχής από αυτά που καλείται να λύσει».

http://www.callisto.gr
Η περιβαλλοντική οργάνωση Καλλιστώ που δραστηριοποιείται για την προστασία της άγριας ζωής και της φύσης στη Βόρεια Ελλάδα και τη Νοτιανατολική Ευρώπη συνυπογράφει την πρόταση ανάκλησης της ΚΥΑ για το Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.

http://www.ornithologiki.gr
Ο ιστότοπος της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας με αναφορά στη νέα καταδίκη της Ελλάδας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για το περιβάλλον.

http://www.kavalanet.gr
Ειδήσεις και πληροφορίες από τις αντιδράσεις τοπικών φορέων στην ΚΥΑ του κ. Σουφλιά. Μεταξύ άλλων, και το ομόφωνο ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου Καβάλας για να συμπεριληφθεί η Βάσοβα στο Εθνικό Πάρκο.


 

Ελευθεροτυπία, 28/12/2008

 

www.iospress.gr