Αδελφωμένοι και ανάδελφοι     
 


"Στο έλεος του όχλου η Βόρειος Ηπειρος"
        ("Απογευματινή" 4/3/97)

Πολλαπλά ενδιαφέρουσα είναι η ειδησεογραφική κάλυψη των γεγονότων της νότιας Αλβανίας από τα ελληνικά τηλεοπτικά κανάλια. Οχι μονάχα γιατί δεν έχουμε συχνά τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε, έτσι ζωντανά, την εξέλιξη μιας αυθεντικής λαϊκής εξέγερσης - την πολιτικοποίηση των πρώτων αυθόρμητων ξεσπασμάτων, τη συγκρότηση μορφών επαναστατικής εξουσίας από το τίποτα, ακόμα κι αυτό το απίστευτο μίγμα οργής και ενθουσιασμού που βλέπει κανείς στα πρόσωπα των ανθρώπων που νιώθουν πως έγιναν, έστω και για λίγες ώρες, κύριοι της τύχης τους. Αλλά και γιατί, χάρη στην παραξενιά της ιστορίας που παραχώρησε στα αθηναϊκά κανάλια το ρόλο του CNN, μπορούμε να διαπιστώσουμε πώς γίνεται η κωδικοποίηση των συμπερασμάτων που προσφέρονται στο κοινό από αναλυτές, "ειδικούς" και λοιπούς διαμορφωτές της κοινής γνώμης, ως απόσταγμα του ειδησεογραφικού μπαράζ και βάση για τη διαμόρφωση μιας πολιτικής στάσης απέναντι στις εξελίξεις. Θα σταθούμε σ' ένα παράδειγμα, το πιο τρανταχτό: τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η σχέση της ελληνικής μειονότητας με τις εξελίξεις.
Ηταν αρκετή μια αναφορά της κρατικής αλβανικής τηλεόρασης στις ελληνόγλωσσες δηλώσεις κάποιων από τους εξεγερμένους, για να θεωρηθεί περίπου προβοκάτσια κάθε αναφορά στην ανάμιξη (και) της μειονότητας στα γεγονότα. Τι κι αν ο ίδιος ο πρόεδρος της "Ομόνοιας", Γ. Λαμποβιτιάδης, δήλωνε τη Δευτέρα ότι ανάμεσα στα πλήθη που λεηλάτησαν τα οπλοστάσια του στρατού και περιφέρονταν οργισμένα στους δρόμους "είναι και παιδιά δικά μας, είναι και Τσάμηδες, είναι και από τις περιοχές της Χειμάρας" κι ότι oι διάφορες πληθυσμιακές ομάδες της περιοχής "έχουν βρει κοινή γλώσσα μεταξύ τους και κινούνται μαζί"; Μπορεί αρκετοί από τον "όχλο" και τους "κουκουλοφόρους" να υπερασπίζονται χωριά επισήμως αναγνωρισμένα ως μειονοτικά, να φέρουν ελληνικότατα ονόματα και για τους κατοίκους να είναι "τα παιδιά" - όμως για τα ΜΜΕ έχουν γίνει "ελληνόφωνοι Αλβανοί", πιθανότατα πρώην μετανάστες στη χώρα μας. Μονάχα κάποιοι φοβισμένοι πρόσφυγες που σπεύδουν να περάσουν την Κακαβιά ή οι δυό-τρείς καταστηματάρχες που έπεσαν θύματα λεηλασιών δικαιούνται να εμφανιστούν ως βέροι Βορειοηπειρώτες. Πόσος καιρός έχει άλλωστε περάσει από τότε που πηγές του διπλωματικού ρεπορτάζ μας ενημέρωναν ότι "η μειονότητα έχει βάλει λεφτά στις πυραμίδες αλλά αντιδρά πολιτισμένα κι όχι βίαια, όπως οι Αλβανοί το γένος συμπολίτες τους" - προφανώς λόγω χρωμοσωμάτων;
Είναι σαφές ότι μέλη της ελληνικής μειονότητας, όπως και των άλλων πληθυσμιακών ομάδων της εξεγερμένης ζώνης, βρίσκονται σε όλες τις πλευρές της τρέχουσας αναμέτρησης: ένοπλοι επαναστάτες και ευκατάστατοι πυραμιδάνθρωποι, μετριοπαθείς μεσολαβητές και τρομαγμένοι δοσίλογοι, αμήχανοι πολιτικοί και "ανεξέλεγκτοι" νέοι... Ομως για τον εθνικώς ορθό λόγο, στις μειονότητες αρμόζει να συμπεριφέρονται αποκλειστικά και μόνο βάσει των "εθνικών" τους χαρακτηριστικών: θύματα του γειτονικού εθνικισμού, ίσως και ήρωες με το όπλο στο χέρι - όμως με τη γαλανόλευκη μπροστά, όχι αγκαλιά με τους άλλους πολίτες της χώρας τους και για πράγματα ταπεινά και δευτερεύοντα, σαν τη δημοκρατία ή (άκουσον, άκουσον) τον ιδρώτα που τους κατάκλεψαν. Υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που πιστεύουν ότι, άν τα γεγονότα δε συμφωνούν με τις προσδοκίες μας, τόσο το χειρότερο γι' αυτά. Οπως ο ανεκδιήγητος "Στόχος", που όχι μονάχα αναλαμβάνει (ως συνήθως...) την ευθύνη για την εξέγερση, αλλά και "αποκαλύπτει" ως εγκέφαλό της τον ελληνικής καταγωγής πρώην υπουργό Αμυνας της Αλβανίας, Κίτσο Μουστάκη. Κατά διαβολική σύμπτωση, την ίδια ακριβώς μέρα ο κ. Μουστάκης, πρόσφυγας εδώ και χρόνια στην Ελλάδα, επισκεπτόταν το δήμαρχο κ. Αβραμόπουλο για να του υποβάλει ένα απλούστερο αίτημα: την απόκτηση μιας άδειας μικροπωλητή, ώστε να μπορέσει να ζήσει στη φιλόξενη Αθήνα...
 

(Ελευθεροτυπία, 8/3/1997)

 

www.iospress.gr