Το "εμπλουτισμένο" χάμπουργκερ στην Ελλάδα


"Κρούσμα σε σφαγείο που προμηθεύει 'ΜακΝτόναλντς'"
        ("Ελεύθερος Τύπος" 16/1/2001)


Τη φορά αυτή, η αφορμή για το νέο κύμα (εύρω)πανικού διέθετε λεπτομερές δελτίο ταυτότητας: πρόκειται για την αγελάδα νούμερο 103, μαύρου χρώματος, έξι ετών, ένα ζώο που μεγάλωσε στην Ιταλία τρώγοντας τα απαγορευμένα σήμερα κρεατάλευρα και που, λίγο μετά την τελευταία του γέννα, κρίθηκε ώριμο να οδηγηθεί στο σφαγείο του κτηνοτροφικού κολοσσού Κρεμονίνι. Την είδηση ακολούθησαν, σχεδόν τελετουργικά, οι αναμενόμενες αντιδράσεις: οι καθησυχαστικές πρωθυπουργικές δηλώσεις και οι προσπάθειες των ευρωπαϊκών αρχών να προλάβουν μια ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση στην αγορά κρέατος. 

Κατά τα φαινόμενα πρόκειται για μια ακόμη "κακή είδηση" που θα ακολουθήσει τη γνώριμη διαδικασία: τον αρχικό σάλο -και τις οικονομικές και πολιτικές συνέπειές του- θα διαδεχθεί σύντομα ο κορεσμός και η αδιαφορία - με τις δικές τους "σταθεροποιητικές" επιπτώσεις. Μόνο που η περίπτωση της αγελάδας που βρέθηκε να πάσχει από σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια στην Ιταλία διαθέτει κάποια χαρακτηριστικά που αξίζει να σημειωθούν προτού η υπόθεση πάρει το δρόμο της. Το πρώτο σχετίζεται με το γεγονός ότι τα κρατικά σύνορα έχουν ελάχιστη δυνατότητα να προφυλάξουν τους καταναλωτές, καθώς οι σύγχρονες βιομηχανίες παραγωγής και διανομής κρέατος, ούτως ή άλλως υπερεθνικές, διοχετεύουν κρέατα σε πολλές και διαφορετικές χώρες μέσα από ένα πλέγμα θυγατρικών ή συνεργαζόμενων εταιρειών με τη μεσολάβηση των οποίων τα κρέατα υφίστανται αλλεπάλληλες "μεταμφιέσεις" με αποτέλεσμα να καθίσταται περίπου αδύνατη η διακρίβωση της αρχικής τους προέλευσης. Ενα δεύτερο, συναφές, σημείο αφορά τους ελέγχους: όπως συνάγεται από το ιταλικό παράδειγμα, το γεγονός ότι σε κάποια ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει ακόμη εντοπιστεί κρούσμα της ασθένειας των βοοειδών οφείλεται κατά πάσα πιθανότητα στους ανεπαρκείς ελέγχους και όχι στην ανυπαρξία της αρρώστιας. Στην Ιταλία ομολογείται πλέον ότι οι έλεγχοι υπήρξαν ως σήμερα κατώτεροι εκείνων που έχουν διενεργηθεί σε άλλες χώρες. Πώς, επομένως, να αξιολογηθεί το ότι από τις χώρες της Ευρώπης μόνο τρεις, μία από τις οποίες και η Ελλάδα, μοιάζουν απαλλαγμένες από το πρόβλημα;

Εξίσου διδακτική είναι, όμως, και η περίπτωση της βιομηχανίας Κρεμονίνι, σε σφαγείο της οποίας εντοπίστηκε το κρούσμα. Σήμερα, ο ιταλικός κολοσσός προμηθεύει τα ΜακΝτόναλντ εντός και εκτός Ιταλίας, αλλά και άλλες αλυσίδες εστιατορίων (Autogrill, Burger King, Sodexho), υπεραγορές τροφίμων (Coop, Auchan, Gs, Pam, Metro, Carrefour), μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες (Sheraton, Club Mediterranee, Jolly Hotel) κ.ο.κ. Προϊόντα της βρίσκονται στις συσκευασίες κρέατος Μοντάνα και σερβίρονται στα τρένα που διασχίζουν την Ιταλία, την Αγγλία, τη Γαλλία, την Ελβετία, το Βέλγιο και τη Γερμανία. Μέσω της θυγατρικής της Inalca Hellas, τα κρέατα της Ινάλκα-Κρεμονίνι καταναλώνονται από τον ελληνικό στρατό, ενώ μέσω της πολυεθνικής Unilever φθάνουν σε ευρύ κύκλο πελατών σε ολόκληρη την Ευρώπη ("Καθημερινή" 17/1).

Στα 1996, η Κρεμονίνι παραχώρησε στην ΜακΝτόναλντ την εκμετάλλευση των 80 εστιατορίων φαστ-φουντ "Burghy", εξασφαλίζοντας, πέρα από το αντίτιμο των 205 δισεκατομμυρίων λιρών, την αποκλειστική προμήθεια κρέατος των εστιατορίων ΜακΝτόναλντ για πέντε χρόνια. Από τότε, η ΜακΝτόναλντ διαθέτει 300 σχεδόν εστιατόρια, ενώ τα προηγούμενα 11 χρόνια δεν είχε παρά 38. Σήμερα, καθώς η συμφωνημένη περίοδος "αποχής" των πέντε ετών πλησιάζει στο τέλος της, η Κρεμονίνι ετοιμάζεται για μια νέα εξόρμηση στον τομέα της ταχυφαγίας. Στη συγκυρία, η Κρεμονίνι και η ΜακΝτόναλντ βρίσκονται σε κοινό μετερίζι. Οι υπεύθυνοί τους επιχειρούν με ομοειδείς δηλώσεις να διαβεβαιώσουν ότι τα χάμπουργκερ που παράγουν χρησιμοποιούν μυικό ιστό, οπότε δεν κινδυνεύουν από τη θανατηφόρο αρρώστια. Οπως και να έχει, η ΜακΝτόναλντ δεν διαθέτει το ελαφρυντικό του προτέρου εντίμου βίου: Οταν έσυρε στα αγγλικά δικαστήρια μια μικρή οικολογική κίνηση που τόλμησε να ισχυριστεί ότι η εταιρεία φέρεται απάνθρωπα στα ζώα, υπερεκμεταλλεύεται τους υπαλλήλους της και προκαλεί προβλήματα στο περιβάλλον, οι δικηγόροι της έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους για να αποφύγουν τη συζήτηση σχετικά με το σύνδρομο των "τρελών αγελάδων" (βλ. "Ιός" 10/12/2000).

(Ελευθεροτυπία, 20/1/2001)

www.iospress.gr