Τα μελλοντικά θύματα της απόδρασης Πάσσαρη


"Αντρο φονιάδων ο Κορυδαλλός"
                (Η ΧΩΡΑ, 21/2/2001)


Είναι γνωστό ότι οι φυλακές, οι συνθήκες κράτησης και διαβίωσης των κρατουμένων έρχονται στην επικαιρότητα μόνο μετά από τραγικά και "θεαματικά" γεγονότα, όπως συμβαίνει αυτές τις μέρες με την αιματηρή απόδραση του Πάσσαρη.

Η σχετική συζήτηση, όμως, κάτω από το βάρος του τραγικού γεγονότος, οδηγείται αναγκαστικά σε μονόδρομο. Η τάση είναι να ενοχοποιηθούν -μεταξύ άλλων- και όσα ελάχιστα φιλελεύθερα μέτρα έχουν παρθεί την τελευταία περίοδο και έχουν κάπως ανακουφίσει τις φυλακές. Προτείνονται αντίστοιχα μέτρα σκλήρυνσης, τα οποία θα εφαρμοστούν βέβαια σε βάρος όλων αδιακρίτως των φυλακισμένων. Ακούγονται ήδη γκρίνιες για τις άδειες των φυλακισμένων, αμφισβητούνται τα ευεργετήματα στην επιδίκαση των ποινών, δαιμονοποιούνται ακόμα και τα τηλέφωνα, προτείνεται η κατάργηση των μεταγωγών ασθενών. 

Χαρακτηριστικό είναι το περιεχόμενο της επερώτησης που έσπευσαν να καταθέσουν 15 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας την περασμένη Δευτέρα. Μεταξύ άλλων, στην επερώτηση καταγγέλλεται ότι το 90% των κρατουμένων διαθέτουν κινητό τηλέφωνο, ότι γίνεται κατάχρηση του θεσμού των αδειών των κρατουμένων και ότι οι περισσότερες παραπομπές κρατουμένων στα νοσοκομεία είναι προσχηματικές.

Ανάλογες ήταν οι προτάσεις και του εκπροσώπου της Νέας Δημοκρατίας Θοδωρή Ρουσόπουλου, ο οποίος δήλωσε ότι "θα πρέπει εκτός της συμπεριφοράς του κρατουμένου -στο θέμα της άδειας- να συνυπολογίζεται και η βαρύτητα του αδικήματος και πρέπει επίσης να προχωρήσουμε σε θεσμό επιτήρησης αυτών που παίρνουν άδειες για τις ημέρες που βρίσκονται εκτός". 

Ανάμεσα στις υπογραφές των βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που καταθέτουν την επερώτηση ξαφνιάζουν δυο ονόματα: το όνομα του Αλέξανδρου Λυκουρέζου (ο οποίος έχει δώσει τιτάνιες μάχες στα δικαστήρια και τα τηλεοπτικά παράθυρα για να σώσει βαρυποινίτες πελάτες του από τη φρίκη της φυλακής) και το όνομα του Χρήστου Μαρκογιαννάκη (ο οποίος δεν δίστασε να αναλάβει την υπεράσπιση του Παντελή Καζάκου, αναγνωρίζοντας εμπράκτως ότι ακόμα και ο δράστης του ειδεχθέστερου έγκληματος αξίζει να αντιμετωπιστεί ανθρώπινα). 

Ευτυχώς, πάντως, που ο Πάσσαρης είναι "γνήσιος Ελληνας". Για σκεφτείτε τι θα ακούγαμε αν τύχαινε να έχει κάποια άλλη βαλκανική υπηκοότητα! Και ποιες "νέες προτάσεις" θα διαβάζαμε, αν την απόδρασή του την είχε κάνει εκμεταλλευόμενος κάποια "άδεια". 

Δυστυχώς κανείς δεν φαίνεται να προβληματίστηκε από την παρατήρηση του βαρυποινίτη Κ.Σ., ο οποίος μας παρακίνησε να εξετάσουμε για ποιο λόγο ήταν τόσο "φορτισμένος" ο Πάσσαρης, ένας νέος που ανδρώθηκε έγκλειστος.

Ακόμα και όσοι ελάχιστοι αρνούνται την ακύρωση των δειλών μέτρων ανακούφισης των φυλακών, προσβλέπουν σε έναν τεχνικό "εκσυγχρονισμό" του σωφρονιστικού συστήματος, με περισσότερα κελιά, μεγαλύτερα "καταστήματα", πολυπληθέστερες φρουρές, νέα όπλα. Ομως ο υπερπληθυσμός και η αθλιότητα των φυλακών δεν έχει τόσο σχέση με τις δαπάνες του αρμόδιου υπουργείου, όσο με τη λειτουργία που επιφυλάσσει σ' αυτές η κάθε κοινωνία. Οταν χρησιμοποιούνται οι φυλακές για να ελέγξουν ουσιαστικά το κοινωνικό περιθώριο, είναι αδύνατον να "χωρέσουν" στις φυλακές όλοι αυτοί οι ανεπιθύμητοι. 

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που παρουσιάζεται σε όλα τα σύγχρονα κράτη και συνδέεται με την κατάρρευση του κράτους προνοίας και την επικράτηση του οικονομικού φιλελευθερισμού. Στις φυλακές σωρεύονται οι μικροπαραβάτες, οι μετανάστες χωρίς χαρτιά, οι χρήστες ναρκωτικών. Πρωτοπόρες σ' αυτό τον τομέα είναι οι ΗΠΑ, οι οποίες έχουν αναπτύξει το πιο "σύγχρονο" σύστημα εγκλεισμού και όπου ο αριθμός των φυλακισμένων εγγίζει το 0,8% του συνολικού πληθυσμού. Στην Ελλάδα, αυτό το ποσοστό θα σήμαινε σχεδόν 100.000 κρατούμενους! Αλλά αυτή η λογική οδηγεί σε νέα αδιέξοδα.

Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της πολιτείας Καλιφόρνιας, η οποία τη δεκαετία του '60 βρισκόταν στην πρώτη θέση των δαπανών για την υγεία και την παιδεία. Μετά τη νεοφιλελεύθερη στροφή, τη δεκαετία του '80 ο τότε κυβερνήτης της πολιτείας εξήγγειλε με περηφάνια "το μεγαλύτερο στην ιστορία πρόγραμμα κατασκευής φυλακών". Μέχρι το 1995 εγκαινιάστηκαν 21 νέες φυλακές. Σήμερα, όμως, η κατάσταση στην Καλιφόρνια είναι απελπιστική. Η πληρότητα έχει φτάσει το 200% και μια πρόσφατη μελέτη του αρμόδιου υπουργείου συγκρίνει τις συνθήκες κράτησης στις φυλακές της Καλιφόρνιας με τις συνθήκες που επικρατούσαν στην Ατικα, τις παραμονές της αιματηρής εξέγερσης του 1972, η οποία ανέδειξε τη φυλακή αυτή σε παγκόσμιο σύμβολο της σωφρονιστικής αγριότητας.

(Ελευθεροτυπία, 24/2/2001)

 

www.iospress.gr