Στο έλεος της αγοράς


"Πάνω από 35% του ΑΕΠ η παραοικονομία"
                (ΙΟΒΕ, Μάιος 2001) 


Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ εντάχθηκε στην ΟΝΕ, το μέσο ετήσιο κατά κεφαλήν εισόδημα φτάνει πλέον τα 15.000 δολάρια, το ελληνόκτητο κεφάλαιο εκστρατεύει πέρα από τα σύνορα (ιδίως στις χώρες του τέως "υπαρκτού σοσιαλισμού"), οι ισολογισμοί των επιχειρήσεων εμφανίζουν μυθώδη κέρδη, ο ρυθμός ανάπτυξης ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, και όμως το κράτος δεν μπορεί να δείξει το "κοινωνικό του πρόσωπο". Οι κοινωνικές δαπάνες στην Ελλάδα είναι οι χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ενωση και, επομένως, τα δημόσια συστήματα Παιδείας, Υγείας, Ασφάλισης και στήριξης των ανέργων βρίσκονται σε διαρκή κρίση. Το ποσοστό της μόνιμης φτώχειας (περισσότερο από 10% του πληθυσμού) είναι το υψηλότερο στην Ε.Ε. Διπλάσιοι είναι όσοι ζουν με εισοδήματα κοντά στο όριο της φτώχειας. Τα κοινοτικά πακέτα στήριξης μετά το 2006 θα περιοριστούν δραστικά και τότε δεν θα μπορεί ο κρατικός προϋπολογισμός να συνεχίσει τις αλχημείες και τα μπαλώματα. Η οριστική χρεοκοπία του κοινωνικού κράτους τα επόμενα χρόνια θα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ, η απορύθμιση (η θρυλική ελαστικοποίηση) στην αγορά εργασίας, που εξελίσσεται με ρυθμούς γεωμετρικής προόδου, έχει οδηγήσει σε μια άνευ προηγουμένου ανισότητα των αμοιβών, όσων, βέβαια, βρίσκουν θέση απασχόλησης. Η μισθωτή εργασία έχει ξεφύγει τελείως από τον (όποιο) έλεγχο των Συλλογικών Συμβάσεων. Αγνώστου μεγέθους τμήματα των μισθωτών καταφεύγουν σε δεύτερες και τρίτες δουλειές, όπου αυξάνουν μεν το εισόδημά τους, αλλά (έστω και παρά τη θέλησή τους) συμμετέχουν στο γενικό ρεύμα της εισφοροδιαφυγής και της φοροδιαφυγής. 

Η ΜΑΥΡΗ ΑΓΟΡΑ (εργασίας, πάσης φύσεως υπηρεσιών, εμπορευμάτων, γης, κατοικίας κ.λπ.) δεν είναι ένα περιθωριακό φαινόμενο. Δεν περιορίζεται αποκλειστικά -όπως πολλοί θέλουν να πιστεύουν- στην εκμετάλλευση του εισαγόμενου φτωχού προλεταριάτου ή στις αγοραπωλησίες ορισμένων λαθραίων προϊόντων ή κάποιων εξωτικών υπηρεσιών. Στους μηχανισμούς παραγωγής και αναπαραγωγής του μαυραγοριτισμού και της διαφθοράς εντάσσονται (με διαφορετικό τρόπο, φυσικά) ευρύτατα κομμάτια απ' όλα τα στρώματα της κοινωνίας. Η πρόσφατη σχετική μελέτη του ΙΟΒΕ (Ινστιτούτο Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών) επισημαίνει ότι τα εισοδήματα που προέρχονται από τη μαύρη οικονομία ξεπερνούν τα 15 τρισεκατομμύρια το χρόνο (πάνω από 35% του ΑΕΠ και πολύ πάνω από τις δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού). Προφανώς, πέρα από εικασίες, κανείς δεν μπορεί να έχει σοβαρή άποψη για την κατανομή αυτών των εισοδημάτων, εκτός, ίσως, αν είναι σε θέση να μετρήσει την ιδιωτική κατανάλωση. 

ΣΥΖΗΤΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ, τα συνδικάτα, πολύ σωστά, ανέλυσαν την πονεμένη ιστορία των διαχρονικών κυβερνητικών επιθέσεων, δηλαδή τη λεηλασία, που με διάφορους τρόπους υπέστησαν τα αποθεματικά των Ταμείων. Σήμερα, όλο και περισσότεροι κατανοούν ότι το ασφαλιστικό σύστημα χρειάζεται εγγυημένη στήριξη από τους κρατικούς προϋπολογισμούς, χρειάζεται να πάρει πίσω τις "χαμένες" εισφορές των εργοδοτών και τους απλήρωτους τόκους των τραπεζιτών και των βιομηχάνων. Το ασφαλιστικό σύστημα οφείλει να πληρώσει αξιοπρεπείς συντάξεις. Αμεση προτεραιότητα στις διεκδικήσεις των συνδικάτων αποκτά η ένταξη στο σύστημα του 1 εκατομμυρίου ανασφάλιστων εργαζομένων (γηγενών και μεταναστών) και το κυνήγι των δεκάδων χιλιάδων αφεντικών που συστηματικά εισφοροδιαφεύγουν. Κάποτε πρέπει να πληρώσουν. 

ΩΣΤΟΣΟ, χωρίς ένα ευρύ πολιτικό κίνημα κατά της συνολικής παραοικονομίας και της προκλητικής κερδοσκοπίας του κεφαλαίου, δεν φαίνεται να γίνεται τίποτα. Η φορολογική μεταρρύθμιση και η σύλληψη της "φορολογητέας ύλης" δεν πρέπει επ' ουδενί να αφεθούν σε χέρια τεχνοκρατών. Είναι υπόθεση της Αριστεράς και του συνδικαλιστικού κινήματος των εργαζομένων. Οι λεγόμενες δυνάμεις της αγοράς, αυτός ο μεγάλος συνασπισμός επιθετικών συμφερόντων που έχει θέσει σε ομηρία την κοινωνία, δεν επιτρέπεται να συνεχίσει να εκβιάζει για ολοένα και περισσότερες θεσμικές "απελευθερώσεις" - παρουσιάζοντας τις δικές του επιλογές σαν μονόδρομο, τον οποίο είμαστε υποχρεωμένοι όλοι, πλούσιοι και φτωχοί, εργαζόμενοι ή ραντιέρηδες, να ακολουθήσουμε. Αν δεν επέμβουν άμεσα τα συνδικάτα, με ιδέες και συγκεκριμένο σχέδιο για την οικονομία και την κοινωνία, το παιχνίδι είναι χαμένο. Οι μεγαλοστομίες και οι κομπορρημοσύνες είναι καλές για τα καφενεία. Η αγορά είναι έτοιμη να καταπιεί και τα τελευταία ίχνη του κράτους πρόνοιας. 



(Ελευθεροτυπία, 9/6/2001)

 

www.iospress.gr