Το ρεπορτάζ στα χρόνια του άνθρακα


"Αυτό που 'εκτελείται' εδώ και χρόνια από τα ΜΜΕ είναι η ερευνητική δημοσιογραφία"
                (Μαριάννα Τζιαντζή, Καθημερινή 17/10/2001) 


Η ΠΕΡΙΒΟΗΤΗ "παγκόσμια αποκλειστικότητα" του Tempo από το Αφγανιστάν, το οποίο τελικά ήταν Πακιστάν, κρίθηκε ήδη από την ΕΣΗΕΑ ως "ακραία εκδήλωση εντυπωσιασμού του κοινού, προϊόν 'κιτρινισμού', που στη μάχη του ανταγωνισμού και στο κυνήγι της θεαματικότητας, πολύ συχνά εξοβελίζει την ουσία της δημοσιογραφικής εργασίας, εκθέτει τους δημοσιογράφους και πλήττει την ενημέρωση". 

Υπάρχουν δύο τρόποι να αντιμετωπίσει κανείς αυτή τη θλιβερή υπόθεση. Αν είναι απαισιόδοξος, μπορεί να κοιτάξει τα "νούμερα" θεαματικότητας του καναλιού την ίδια μέρα που εκδόθηκε η ανακοίνωση της ΕΣΗΕΑ. Στην πρώτη του εμφάνιση, ο νέος διευθυντής ειδήσεων του Tempo Νίκος Ευαγγελάτος κατόρθωσε την περασμένη Δευτέρα να τοποθετήσει το κανάλι του στην τρίτη θέση του σχετικού πίνακα, λίγο κάτω από το Μέγκα και τον Αντένα. Μαύρα μαντάτα, λοιπόν, για όσους φαντάστηκαν ότι η αποκάλυψη του ρεπορτάζ-μαϊμού θα στοίχιζε -τουλάχιστον προσωρινά- σε θεαματικότητα στους εμπνευστές του. Αν είναι, όμως, κανείς αισιόδοξος, μπορεί να βγάλει και κάποιο ελπιδοφόρο συμπέρασμα από αυτή την ιστορία: τουλάχιστον για λίγες βδομάδες, οι πολεμικοί (;) ανταποκριτές των καναλιών που πιέζονται να βγουν από την αφάνεια του ομοιόμορφου ρεπορτάζ, θα αποφύγουν τον πειρασμό να μας ξανασερβίρουν ως "αποκλειστικό" κάποιο νέο κατασκεύασμα.

ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ότι ακόμα και αυτή η κραυγαλέα περίπτωση, έγινε αφορμή να χωριστούν και πάλι οι σχολιαστές των ΜΜΕ σε δύο παρατάξεις: τους "οπαδούς" του Κούλογλου και τους "οπαδούς" του Ευαγγελάτου, λές και πρέπει κανείς να κρίνει "πρόσωπα" και όχι τη συγκεκριμένη κάθε φορά δουλειά τους. Θυμήθηκαν, λοιπόν, οι υποστηρικτές του Tempo κάποιες παλιές αμαρτίες του επικριτή τους και απείλησαν ότι θα τις φέρουν στο φως. Εφτασε μάλιστα η "Χώρα" του κ. Τράγκα να επικαλεστεί ένα αριστερό περιοδικό, το "Σχολιαστή". Δεν έκανε βέβαια τον κόπο να βρει το επίμαχο κείμενο. Αρκέστηκε απλώς σε όσα της είπαν οι "κακές γλώσσες". 

Η ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΙΑΝΤΖΗ ήταν η μόνη που προχώρησε το συλλογισμό λίγο παρακάτω, γενικεύοντας την υπόθεση και εξηγώντας ότι το πρόβλημα δεν ήταν τόσο η μεταμφίεση του Πακιστάν σε Αφγανιστάν, όσο "ο στόμφος, το κακό γούστο και τα παχιά λόγια που απευθύνονται στο συναίσθημα και όχι στην κρίση του τηλεθεατή". Αλήθεια, έστω και αν τα πλάνα που μας έδειξαν ήταν Αφγανιστάν (που δεν ήταν), τι ακριβώς μάθαμε για την κατάσταση στη χώρα αυτή, από το "αποκλειστικό"; Απολύτως τίποτα. 

ΥΠΑΡΧΕΙ, τέλος, και το επιχείρημα που προβλήθηκε από την πλευρά του καναλιού με τις "αποκλειστικότητες". Με φωνή που την έπνιγε το δίκιο της, ο ανταποκριτής του Tempo στο Πακιστάν κ. Πάνος Πικραμένος δήλωνε την περασμένη Δευτέρα: "Ποιος είναι ο κύριος, ο οποίος κρίνει τη δουλειά των άλλων συναδέλφων δημοσιογράφων; Υπάρχουν δημοσιογραφικά όργανα, υπάρχει η ΕΣΗΕΑ, υπάρχει κάποιο πειθαρχικό συμβούλιο. Κανένας δεν είναι εισαγγελέας". Προσπερνάμε το γεγονός ότι τα "όργανα" που επικαλείται ο κ. Πικραμένος ήδη αποφάνθηκαν. Το ρητορικό του, όμως, ερώτημα μπαίνει στην καρδιά της υπόθεσης. Η μοναδική ελπίδα να ανανεωθεί η δημοσιογραφία και να ελαττωθούν τα ρεπορτάζ-μαϊμούδες, είναι να αναλάβουν οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι τον έλεγχο, την κριτική, ακόμα και την καταγγελία του προϊόντος των συναδέλφων τους, αφήνοντας το κοινό να κρίνει. Αλίμονο αν περιμένουμε από τα πειθαρχικά και τον εισαγγελέα.

ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ θεωρούμε φυσικό το λυσσαλέο ανταγωνισμό των καναλιών για τη ζωντανή παρουσία της κυρίας Μπάρμπα (με περούκα ή όχι) στο κεντρικό τους δελτίο, αλλά θεωρούμε απαράδεκτη κάθε σοβαρή ενδοδημοσιογραφική αντίθεση, επειδή απάδει της απαιτούμενης "συναδελφικής αλληλεγγύης".

Αλλά αυτός ακριβώς είναι ο πυρήνας της κακοδαιμονίας του σύγχρονου συστήματος πληροφόρησης. Υποτίθεται ότι η πληθώρα των μέσων ενημέρωσης εξασφαλίζει τον πλουραλισμό. Ομως απαραίτητη προϋπόθεση του πλουραλισμού είναι η δυνατότητα αυτόνομης δράσης και αλληλοελέγχου των δημοσιογράφων. Οσο βασιζόμαστε στα "πουλ" των πολεμικών ανταποκριτών, στα "τραστ" των ειδικών συντακτών και στην άνευ όρων αλληλοκάλυψη της συντεχνίας, στη δημοσιογραφική "ομερτά", θα είμαστε συνένοχοι σε κάθε λογής "παγκόσμιες αποκλειστικότητες".



(Ελευθεροτυπία, 20/10/2001)

 

www.iospress.gr