Συνηγορία δημοκρατίας



"Απόλυτα νόμιμος ο έλεγχος στα κελιά"

(«ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ», 6/11/02) 

Η ΕΦΟΔΟΣ στα κελιά των κατηγορουμένων για συμμετοχή στη "17 Νοέμβρη" και οι "διασταλτικές" (παρ)ερμηνείες του Σωφρονιστικού Κώδικα που την ακολούθησαν προσθέτουν έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα των παραβιάσεων των δικαιωμάτων τους που, απ' ό,τι φαίνεται, δεν πρόκειται να είναι ο τελευταίος. Φοβούμαστε ότι η πρόσφατη γνωμοδότηση της αρμόδιας Επιτροπής του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών (Δ. Παξινός, Ν. Αλιβιζάτος, Χρ. Αργυρόπουλος, Γ. Καμίνης, Γ. Κ. Στεφανάκης, Γ.Ε. Στεφανάκης) λύνει τα χέρια εκείνων που υποστηρίζουν ότι η "ειδική" μεταχείριση των συγκεκριμένων κρατουμένων συνιστά δικαιολογημένη "ανταπόδοση" της πολιτείας για το κακό που υπέστη από την εγκληματική τους δράση.

ΣΥΜΦΩΝΑ με την Επιτροπή του ΔΣΑ, οι συνθήκες προσωρινής κράτησης των κατηγορουμένων αυτών δεν προσβάλλουν τα δικαιώματά τους ως υποδίκων, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το Σωφρονιστικό Κώδικα, το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και δεν διαφέρουν σε τέτοιο βαθμό από τις συνθήκες υπό τις οποίες κρατούνται οι κατηγορούμενοι για ανάλογα αδικήματα, ώστε να μπορεί να υποστηριχθεί σοβαρά ότι είναι θύματα δυσμενών διακρίσεων. Οι περιορισμοί που τους έχουν επιβληθεί δεν φαίνονται υπέρμετροι (sic) και, πάντως, δεν είναι δυσανάλογοι προς το σκοπό που επιδιώκουν, δηλαδή την εξασφάλιση της ευταξίας και της πειθαρχίας στο σωφρονιστικό κατάστημα, την αποτροπή άλλων εγκλημάτων και την ακώλυτη διεξαγωγή του ανακριτικού έργου (βλ. "Ε" 1/11).

ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ πως η ίδια γνωμοδότηση, αναιρώντας ή, τουλάχιστον, υπονομεύοντας το γενικό της πόρισμα, στέκεται κριτικά στα εξής επιμέρους σημεία: Το πρώτο αφορά την υποχρέωση των αρχών της φυλακής να διευκολύνουν την απρόσκοπτη επικοινωνία κάθε κρατουμένου με το συνήγορό του, επικοινωνία που δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε κανενός είδους παρακολούθηση πέραν του οπτικού ελέγχου. Στο πνεύμα αυτό, υπογραμμίζεται ότι η επιβολή σε κρατούμενο του πειθαρχικού μέτρου του περιορισμού στο κελί δεν πρέπει να του στερεί το δικαίωμα για άμεση (ζωντανή) επικοινωνία με το συνήγορό του, όπως συνέβη με τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο μετά τη συνέντευξή του στα "Λαμιακά Νέα". Αθέμιτες χαρακτηρίζει η Επιτροπή και ορισμένες πρακτικές που σχετίζονται με την ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ κρατουμένου και συνηγόρου, όπως για παράδειγμα η διαβίβαση εγγράφων από κρατούμενο σε συνήγορό του μέσω ταχυδρομείου. Η Επιτροπή κρίνει θεμιτό τον έλεγχο των διακινούμενων εγγράφων, θεωρεί ωστόσο υποχρεωτική τη διενέργεια των ελέγχων αυτών από ανεξάρτητο δικαστικό λειτουργό και όχι από σωφρονιστικό υπάλληλο. Εφιστά, τέλος, την προσοχή των αρμοδίων σε δύο ειδικά ζητήματα: στην ανάγκη να διασφαλιστεί ανετότερη επαφή της Αγγελικής Σωτηροπούλου με το παιδί της και στις συνθήκες προαυλισμού του Αλ. Γιωτόπουλου που τον υποχρεώνουν σε πλήρη και συνεχή απομόνωση.

ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΦΑΝΕΣ, όπως ήδη σημειώσαμε, ότι οι "επιμέρους" αυτές επιφυλάξεις της Επιτροπής του ΔΣΑ καθιστούν επισφαλές το τελικό της "διά ταύτα": εφόσον, για παράδειγμα, εντοπίζονται τόσα προβλήματα και "αθέμιτες πρακτικές" στο ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα της επικοινωνίας των κατηγορουμένων με το συνήγορό τους, πώς είναι δυνατό να εξάγεται αβασάνιστα το συμπέρασμα ότι οι συνθήκες κράτησής τους "δεν προσβάλλουν τα δικαιώματά τους ως υποδίκων". Και, ακόμη σημαντικότερο κατά τη γνώμη μας, πώς είναι δυνατό να περνά σαν αδιάφορη περίπου λεπτομέρεια το εξαιρετικά σοβαρό θέμα της απομόνωσης του Αλ. Γιωτόπουλου;

ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ στις συνθήκες κράτησης των κατηγορουμένων για συμμετοχή στη "17 Ν" έχει ήδη ασκηθεί από αρκετούς νομικούς οι οποίοι, απαριθμώντας τις σοβαρές όσο και συνεχιζόμενες παραβιάσεις στοιχειωδών δικαιωμάτων των συγκεκριμένων κρατουμένων, εκφράζουν φόβους για τις γενικότερες θεσμικές επιπτώσεις των αντιδημοκρατικών αυτών πρακτικών. Αναφέρουμε ενδεικτικά τις διαφωτιστικές παρεμβάσεις του καθηγητή Κ. Μπέη σχετικά με τη μη εξασφάλιση επαρκούς χρόνου για την προετοιμασία της απολογίας των κρατουμένων, τα προσκόμματα στην επικοινωνία με τους δικηγόρους τους, την πειθαρχική ποινή πλήρους απομόνωσης κ.ο.κ. Εξίσου σημαντικές υπήρξαν οι τοποθετήσεις του καθηγητή Ν. Παρασκευόπουλου, στον οποίο οφείλουμε τη διατύπωση ότι η ενασχόληση με τα δικαιώματα των κρατουμένων, των όποιων κρατουμένων, δεν συνιστά συνηγορία της τρομοκρατίας, αλλά συνηγορία των δημοκρατικών θεσμών. 

ΣΤΟ ΚΛΙΜΑ των ημερών, η απόφαση της Επιτροπής του ΔΣΑ αποτέλεσε μια ιδιαίτερα δυσάρεστη έκπληξη. Καθώς όμως η επιτροπή αυτή απαρτίζεται από ανθρώπους με αποδεδειγμένη ευαισθησία στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ελπίζουμε πως δεν ακούσαμε ακόμη την τελευταία της λέξη.

 

(Ελευθεροτυπία, 9/11/2002)

 

www.iospress.gr