Η κότα και τ' αβγό



"Ανένδοτος κατά διαφθοράς"

(«ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ», 9/12/02) 

ΤΗΝ ΚΥΡΙΑΚΗ μάς τα είπε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ευαγγ. Κρουσταλλάκης και από Δευτέρα σύσσωμος ο πολιτικός κόσμος και τα σοβαρότερα από τα ΜΜΕ αναφέρθηκαν στη γενικευμένη διαφθορά του δημόσιου τομέα. Την Τετάρτη ο Κ. Σκανδαλίδης καλεί τον κ. Κρουσταλλάκη να ορίσει ειδικό εισαγγελέα και παράλληλα μας υπενθυμίζει τη φιλότιμη δραστηριότητα των υφιστάμενων ελεγκτικών μηχανισμών, προαναγγέλλοντας και τους νέους που θα συγκροτηθούν ώστε (για μια ακόμα φορά) να ...ξορκίσουμε το "φαινόμενο".

ΟΣΟ ΚΙ ΑΝ ΦΛΥΑΡΟΥΜΕ για την πάταξη της διαφθοράς τα στοιχεία μάς εκδικούνται ακόμα και στον κατασταλτικό τομέα: Λίγες εκατοντάδες είναι οι περιπτώσεις των διεφθαρμένων που καταγγέλλονται, ακόμα πιο λίγες οδηγούνται στη Δικαιοσύνη ή στα πειθαρχικά όργανα της δημόσιας διοίκησης και ελάχιστες δεκάδες είναι αυτοί που τελικά καταδικάζονται και μάλιστα σε ελαφρότατες ποινές. Η δήλωση του προέδρου της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής Φοίβου Ιωαννίδη είναι χαρακτηριστική, καθώς θα μπορούσε να απαντήσει και στη ρητορική "καθαρά χέρια" του κ. Κρουσταλλάκη: "Εφέτης αποπειράθηκε να δωροδοκήσει πρωτοδίκη σε σοβαρή φορολογική υπόθεση με πέντε εκατ. δρχ. και η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν δύο χρόνια με αναστολή!" ("Βήμα", 10/12).

ΟΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΟ, κάθε χρόνος που περνά φέρνει την Ελλάδα όλο και πιο χαμηλά στους σχετικούς διεθνείς πίνακες τόσο από την άποψη της διαφθοράς όσο και απ' αυτήν της παραοικονομίας. Μελέτες του οργανισμού Transparency International υποβαθμίζουν τη χώρα κατά 17 σκαλοπάτια στην παγκόσμια κλίμακα της διαφθοράς, μέσα σε πέντε χρόνια. Οι πιο σοβαρές δε εκτιμήσεις για την παραοικονομία δείχνουν ότι από το 25% της δεκαετίας του '80 οδηγούμαστε σήμερα στο 40%, με ανοδικές τάσεις. Με λίγα λόγια το "οικονομικό θαύμα" της χώρας, η ένταξη στην ΟΝΕ και την ευρωζώνη, πραγματοποιείται μέσα στις πλέον ακραίες συνθήκες του κεφαλαιοκρατικού φιλελευθερισμού, επιπέδου Φαρ Ουέστ.

ΟΛΟΙ ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΙ που ασχολούνται με τα σχετικά ζητήματα συνδέουν άμεσα τη διαφθορά με την παραοικονομία και όλα αυτά, προφανώς, με τη φοροδιαφυγή και την εισφοροδιαφυγή που τινάζουν στον αέρα κυρίως τις κοινωνικές πολιτικές και το ασφαλιστικό σύστημα. Οδηγούν δηλαδή στη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων και υποσκάπτουν την όποια πρόθεση αναβάθμισης των προνοιακών συστημάτων (βλ. έκθεση του ΚΕΠΕ, 1995). Χωρίς την εκτεταμένη παραοικονομία δεν θα υπήρχε τόση διαφθορά, και αντιστρόφως. Και επειδή σε όλες τις μελέτες για την παραοικονομία εξάγεται το συμπέρασμα ότι "όταν υπερβαίνει το 30% του ΑΕΠ, είναι απίθανο οι παραοικονομούντες να εντοπίζονται μόνο σε κάποιες κατηγορίες πληθυσμού και να αποκλείονται από άλλες", τότε ασφαλώς μιλάμε για ένα διαταξικό φαινόμενο. Ανάλογα διαταξικό είναι και το φαινόμενο της διαφθοράς, όπου αυτός που "λαδώνει" κατά κανόνα παραοικονομεί έχοντας έντονο προσωπικό συμφέρον (πάντοτε υλικό) να το πράξει και συνεπώς δεν είναι λιγότερο παράνομος από το δωροδοκούμενο επίορκο υπάλληλο του Δημοσίου.

ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ, λοιπόν, μπροστά σε μια δυσδιάκριτη σχέση θύματος-θύτη στην οποία πρυτανεύει συνήθως το αμοιβαίο συμφέρον καθιστώντας έτσι σχεδόν αδύνατη την αποκάλυψη της παρανομίας. Στην έκθεση του ΚΕΠΕ διαβάζουμε: "Το γεγονός ότι η παραοικονομία εντοπίζεται κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών και σε μικρές επιχειρήσεις, όπου οι συναλλαγές διεξάγονται κυρίως σε προσωπική βάση, καθιστά την απόκρυψη από το κράτος τέτοιων συναλλαγών αμοιβαίως επωφελή, τόσο για τον πωλητή, που αποφεύγει την καταβολή φόρων, όσο και για τον αγοραστή, που πληρώνει χαμηλότερη τιμή". Αν αυτοί οι παράγοντες της παραοικονομίας φτάσουν μπροστά στο γκισέ της Εφορίας, του Ασφαλιστικού Οργανισμού και παντός άλλου δημόσιου φορέα ο οποίος θα διαπιστώσει τη "μαγκιά τους", είναι περισσότερο από βέβαιο ότι αυτοί οι ίδιοι θα θελήσουν να εξαγοράσουν όσο όσο όποιον ελεγκτή υπάλληλο βρουν μπροστά τους, δαπανώντας μέρος του κεφαλαίου που συσσώρευσαν από τις ασύδοτες δραστηριότητές τους.

ΑΝ ΛΟΙΠΟΝ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΘΕΙ σε όλες του τις διαστάσεις, δίχως φτηνούς λαϊκισμούς και απλουστεύσεις, το αλληλοτροφοδοτούμενο δίδυμο διαφθορά-παραοικονομία μπορεί να καταπολεμηθεί. Οχι βέβαια από το συνονθύλευμα των διογκούμενων στρωμάτων που τρέφονται στη θολούρα της γκρίζας επιχειρηματικής δραστηριότητας, ούτε κι από όσους ξεκοκαλίζουν τα ΚΠΣ και τις προμήθειες του Δημοσίου, των ΟΤΑ κ.λπ. Από τις ζωντανές δυνάμεις του κόσμου της εργασίας, απ' αυτούς δηλαδή που πληρώνουν τα σπασμένα κι αυτού του νεοφιλελεύθερου "εκσυγχρονισμού", μπορούμε να περιμένουμε γιατρειά.

 

(Ελευθεροτυπία, 14/12/2002)

 

www.iospress.gr