Το άβατο ως ιδιοκτησία



"Οχι στην άλωση του Αγίου Ορους"

("Απογευματινή", 18/1/2003) 

ΚΑΛΑ ΤΑ ΕΙΠΕ ο κύριος Βενιζέλος στην Επιτροπή Πολιτισμού του Ευρωκοινοβουλίου, όταν ρωτήθηκε για το θέμα του αβάτου. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, υποστήριξε, οφείλει να αντιμετωπίζει ζητήματα αυτού του τύπου με την ανεκτικότητα και την πολυφωνική διάθεση που χαρακτηρίζει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Παρέλειψε ωστόσο ο υπουργός, ίσως λόγω της πανθομολογούμενης μετριοφροσύνης του, να αναφερθεί στις προσωπικές προσπάθειές του για την ενίσχυση των πολύτιμων αυτών ευρωπαϊκών ιδιοτήτων. Ιδιαίτερα μία από τις πρωτοβουλίες του, τον καιρό που η Θεσσαλονίκη ήταν πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης, πιστεύουμε ότι θα συγκινούσε ιδιαίτερα τους ευρωπαίους συνομιλητές του:

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1997, και η έκθεση κειμηλίων του Αγίου Ορους στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης διαφημιζόταν ως πρώτη και τελευταία ευκαιρία για τις πολίτιδες αυτής της χώρας να ρίξουν μια κλεφτή ματιά στους απαγορευμένους αγιορείτικους θησαυρούς. Μόνο που οι γυναίκες που θα επισκέπτονταν την έκθεση με τα ιερά, κατάλληλα μόνο για ανδρικά βλέμματα κειμήλια, όφειλαν, σύμφωνα με απόφαση του (και) τότε προϊσταμένου του υπουργείου Πολιτισμού κυρίου Βενιζέλου, να συμμορφωθούν με έναν ειδικό ενδυματολογικό κώδικα: να μη φορούν παντελόνι και μπλούζα χωρίς μανίκια, με άλλα λόγια να συμφιλιωθούν με την ιδέα της βιολογικής τους μιαρότητας, ιδέα που "κατά τα ανέκαθεν κρατούντα" καλλιεργεί το Αγιον Ορος με την εμμονή του στο περιβόητο άβατο. Εξοπλίζοντας ένα κρατικό μουσείο με φουστίτσες και μπλουζάκια, ο κύριος Βενιζέλος έδειχνε ακόμη ότι το άβατο δεν εντοπίζεται στην απαγορευμένη στα "θήλεα" αγιορείτικη επικράτεια: μετακομίζει άνετα και σε χώρους που, αν μη τι άλλο, θα όφειλαν να λογοδοτούν καθημερινά για την τήρηση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ισότητας.

ΚΑΤΟΠΙΝ ΑΥΤΟΥ, αναμενόμενες ήταν οι αντιδράσεις που προκάλεσε η πρόσφατη υπερψήφιση της Εκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η οποία περιλάμβανε και το αίτημα για άρση του αβάτου. Η "συζήτηση" που ακολούθησε απέδειξε ότι το άβατο συνεχίζει να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, νομιμοποιητικό μηχανισμό σειράς ολόκληρης αποκλεισμών (συμβολικών και μη) σε βάρος των γυναικών της χώρας. Η στήλη έχει τοποθετηθεί επανειλημμένα στο ζήτημα και δεν σκοπεύουμε να επανέλθουμε. Τη φορά όμως αυτή, οι κραυγές της ιερής αγανάκτησης υπέρ του αβάτου κάλυψαν ένα γεγονός που δεν θα έπρεπε περάσει ασχολίαστο: όσοι και όσες αρνήθηκαν να ψηφίσουν την έκθεση στο σύνολό της, κι ανάμεσά τους ευρωβουλευτές της αριστεράς, θα ήταν καλό να εξηγήσουν γιατί καταψήφισαν ή απείχαν από την ψήφιση ενός κειμένου που αναφέρεται σε συγκεκριμένες παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατά το 2001. Τα σχετικά σημεία για την Ελλάδα περιλαμβάνουν τη μεταχείριση των αντιρρησιών συνείδησης, τις διακρίσεις κατά των Τσιγγάνων και τη βία, ενίοτε δολοφονική, που ασκήθηκε από έλληνες συνοριοφύλακες. Δυστυχώς, τα ζητήματα αυτά αγνοήθηκαν από όσους καταψήφισαν την έκθεση, και οι οποίοι, με πρώτη και καλύτερη την ομάδα των ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ -πλην της Αννας Καραμάνου-, έσπευσαν να καταγγείλουν τους ευρωπαίους συναδέλφους τους για "έλλειψη ευαισθησίας προς την ιδιαιτερότητα και τη μακρόχρονη παράδοση του Αγίου Ορους".

ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΦΑΝΕΣ ότι η "παράδοση", η συνταγματική κατοχύρωση του αβάτου και η σχετική πρόβλεψη που περιλαμβάνεται στην πράξη προσχώρησης της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και επιβεβαιώθηκε από τη Συνθήκη του Αμστερνταμ θεωρήθηκαν και πάλι δεδομένα που καθιστούν περιττή κάθε περαιτέρω συζήτηση του ζητήματος. Με τη διαφορά πως τη φορά αυτή δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο επιχείρημα ότι η χερσόνησος του Αθω αποτελεί ιδιοκτησία των μονών, τόπο κατοικίας των μοναχών και η κατοικία, ως γνωστόν, συνιστά κατά το σύνταγμα άσυλο, η παραβίαση του οποίου συνιστά ποινικό αδίκημα. Ενδιαφέρουσα, πράγματι, η μετατόπιση της επιχειρηματολογίας: από τη διεκδίκηση της μοναστικής πνευματικότητας καταλήγουμε στην υπεράσπιση μιας απολύτως γήινης σχέσης ιδιοκτησίας. Αλλά αν είναι έτσι, τότε, όπως υποστηρίζει και η νομικός Μαρίνα Μεϊδάνη, οι μοναχοί οφείλουν να φροντίσουν μόνοι για τη συντήρηση του σπιτιού τους. Οπως κάθε πολίτης, άνδρας ή γυναίκα, αυτής της χώρας. Χωρίς την πλουσιοπάροχη ενίσχυση που προέρχεται από τη φορολόγηση ανδρών και θηλυκών "μιασμάτων", εγχώριων και αλλοδαπών.

 

(Ελευθεροτυπία, 25/1/2003)

 

www.iospress.gr