Το ριάλιτι των εφήβων



"Δράμα στη Βουλή"

(«ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ», 16/9/03) 

ΗΤΑΝ ΜΙΑ από τις σπάνιες εκείνες στιγμές που τα μέσα ενημέρωσης εμφανίζονται να ομονοούν, σε σημείο που να δίνεται η εντύπωση πως πίσω από όλα τα σχετικά ρεπορτάζ κρύβεται ένας και μοναδικός συντάκτης. Ιδιο το περιεχόμενο της είδησης, παρεμφερείς οι διατυπώσεις, πανομοιότυποι και οι τίτλοι: Συγκλονιστική κατάθεση ψυχής από μια δεκαεξάχρονη στη Βουλή των Εφήβων. Λύγισαν όλοι στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων, όταν μια μαθήτρια ανέβηκε στο βήμα, όπου άνοιξε την ψυχή της και αφηγήθηκε το προσωπικό της δράμα. Το χωρισμό των γονιών της, την κακοποίηση που υπέστη από τον πατέρα της στην πιο τρυφερή ηλικία, τον καθημερινό Γολγοθά που περνά σήμερα, ζώντας με τον άνθρωπο αυτόν που έχει πια οδηγηθεί στο δρόμο του λευκού θανάτου και παίρνει τη δόση του μπροστά της. Δάκρυσαν τα παιδιά, πάγωσε ο κύριος Κακλαμάνης...

ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ αυτή εξαντλήθηκε λίγο-πολύ η φετινή μας ενημέρωση για τις εργασίες της Βουλής των Εφήβων. Οπως κάθε φορά, οχτώ χρόνια τώρα που λειτουργεί ο «θεσμός», η ομιλία κάποιου παιδιού «ξεχωρίζει», προσφέροντας στα μέσα την τροφή που χρειάζονται για να μετατρέψουν σε «είδηση» την τυποποιημένη ετήσια μαθητική σύναξη στο Κοινοβούλιο. Οι υπόλοιπες παρεμβάσεις τσουβαλιάζονται σε μια φράση που μέσα στη σοβαροφάνειά της προδίδει, άθελά της, τη φαιδρότητα του όλου εγχειρήματος: «Οι μαθητές διατύπωσαν ακόμη τις απόψεις τους για τη φορολογική και την αγροτική πολιτική, τα εθνικά θέματα, τις αμβλώσεις και το δημογραφικό ζήτημα κ.ο.κ.».

ΜΕ ΔΥΟ ΛΟΓΙΑ: Υποτίθεται πως τα παιδιά καλούνται να «διδάξουν» τους μεγαλύτερους και να ασκήσουν καταλυτική κριτική στην κοινωνία των ενηλίκων, αλλά στην πραγματικότητα εγκλωβίζονται σε μια αυστηρά προκαθορισμένη διαδικασία που τα υποχρεώνει να παπαγαλίσουν όσα οι ενήλικοι επιθυμούν να ακούσουν από αυτά. Διόλου τυχαία, οι έφηβοι «βουλευτές» επιλέγονται από τους δασκάλους τους με κριτήρια όμοια με εκείνα που καθορίζουν τη σχολική τους επίδοση. Δεν ψηφίζονται από τους συμμαθητές τους, οπότε δεν τους εκπροσωπούν (βλ. σχετικά τον «Ιό», 7/7/1996). Από τη στιγμή μάλιστα που θα βρεθούν στη Βουλή και θα χωριστούν σε θεματικές επιτροπές, καθοδηγούμενες από πραγματικούς βουλευτές, είναι λογικό να θεωρήσουν υποχρέωσή τους να πιθηκίσουν συμπεριφορές και να μιμηθούν το λόγο εκείνων των οποίων καταλαμβάνουν προσωρινά τη θέση. Ετσι, χρόνια τώρα παρακολουθούμε τα παιδιά να μεταμορφώνονται από τη μια στιγμή στην άλλη σε μικρομέγαλους «πολιτευτές» και να αναμασούν βαρετές κοινοτοπίες με ένα βαρύγδουπο ύφος που θα ζήλευαν και οι πιο παλιομοδίτες καθηγητές τους. Αντί επομένως να «διδάξουν», τα παιδιά διδάσκονται να παριστάνουν τους ενηλίκους σε ένα ιδιότυπο μάθημα ηλικιακής «προσομοίωσης».

ΕΙΝΑΙ ΒΕΒΑΙΟ ότι κάθε χρόνο στη Βουλή των Εφήβων ακούγονται και κάποιες «παρεκκλίνουσες» φωνές από παιδιά που δεν πέφτουν στην παγίδα να υιοθετήσουν άκριτα το προτεινόμενο μοντέλο. Γιατί υπάρχουν και παιδιά που αμφισβητούν τη διαδικασία επιλογής τους ή που δοκιμάζουν να μιλήσουν τη γλώσσα της ηλικίας και των πραγματικών ενδιαφερόντων τους. Φέτος, για παράδειγμα, πολλά παιδιά διαμαρτυρήθηκαν για τη χρήση του οικογενειακού δράματος της συμμαθήτριάς τους. Στο σημείο αυτό, τη σκυτάλη της «διδαχής» αναλαμβάνουν τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία από την πρώτη στιγμή αγκάλιασαν το «πείραμα», αποδεχόμενα δίχως ενστάσεις τη βαθύτερη λογική του. Ξεχωρίζοντας κάθε φορά τις παρεμβάσεις που «έκαναν αίσθηση» και προβάλλοντας (επομένως επιβραβεύοντας) μόνον αυτές, δίνουν στα παιδιά το πιο γερό «μάθημα» για το πώς ακριβώς οφείλουν να διαχειριστούν τη σύντομη «κοινοβουλευτική» θητεία τους.

ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ τα κανάλια έδωσαν βήμα -δηλαδή τηλεοπτικό χρόνο- σε δύο παιδιά που μίλησαν για την ιδιαίτερη πατρίδα τους, αναπαράγοντας με ευλάβεια τον κυρίαρχο την εποχή εκείνη λόγο για τα «εθνικά ζητήματα». Τα χρόνια πέρασαν και τα μέσα κουράστηκαν από τις μαθητικές μεγαλοστομίες. Ετσι, φέτος ξεχώρισαν την «κατάθεση ψυχής» ενός παιδιού φρικτά ταλαιπωρημένου από την οικογένειά του. Οι υψηλοί τόνοι με τους οποίους έγινε ομόθυμα δεκτή η ομιλία αυτή δεν σηματοδοτούν δυστυχώς τη μεταμέλεια των ενηλίκων για τα βάσανα των παιδιών, ούτε προδίδουν έγνοια για τη θεραπεία του κακού. Προτείνουν απλώς ένα νέο μοντέλο «κοινοβουλευτικής» παρέμβασης των εφήβων προσαρμοσμένο στη σύγχρονη τηλεοπτική -και όχι μόνο- γλώσσα: Η πολιτική πέθανε, ζήτω τα ριάλιτι.

 

 

(Ελευθεροτυπία, 20/9/2003)

 

www.iospress.gr