Μεγάλες Ιδέες 



"Ο 'σκληρός' της CIA στην Αθήνα για τους Αγώνες"

(Το Βήμα 1.10.2003) 

ΕΙΝΑΙ, ΦΑΙΝΕΤΑΙ, η μοίρα των εθνικιστικών εξάρσεων να κρύβουν στα σπλάχνα τους την πιο ακραία υποτέλεια. Καθώς απέχουμε πια λιγότερο από ένα χρόνο από την έναρξη της Ολυμπιάδας των Αθηνών, η φαντασμαγορική σκηνοθεσία του "2004" έχει για τα καλά υποκαταστήσει κάθε παλιότερο "εθνικό όραμα" στο συλλογικό φαντασιακό -δικαιώνοντας όσους, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '80, έβλεπαν σ' αυτήν τη μεταμοντέρνα αναβίωση της αλήστου μνήμης "Μεγάλης Ιδέας". Μιας "Μεγάλης Ιδέας", επιπλέον, απόλυτα συμβατής με την υλική πραγματικότητα της ελληνικής κοινωνίας του τέλους του εικοστού και των αρχών του 21ου αιώνα.

Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ με τις πρόσφατες απόπειρες αναβίωσης των "κλασικών" μορφών εθνικισμού είναι συντριπτική. Το παλιομοδίτικο ξαναζέσταμα κάθε λογής επιθετικών "αλυτρωτικών" οραμάτων, που επιχειρήθηκε εκεί γύρω στο 1992-94, δύσκολα μπορούσε να μακροημερεύσει, για δυο κυρίως λόγους. Πρώτον, ερχόταν σε άμεση αντίθεση με τη στρατηγική επιλογή του ελληνικού καπιταλισμού (αλλά και το εξίσου στρατηγικό όραμα της πλειοψηφίας του πληθυσμού, ιδίως των μεσοστρωμάτων) για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ενσωμάτωσή τους στο σκληρό πυρήνα της αναπτυγμένης Δύσης -δρόμος που, εδώ και κάμποσες δεκαετίες, περνά από την "ευρωπαϊκή προοπτική" της χώρας. Δεύτερον, τα συστατικά στοιχεία των όποιων "αλυτρωτικών" επαγγελιών στερούνταν οποιαδήποτε γοητεία, ικανή να "αντισταθμίσει" τα ευδιάκριτα ρίσκα: τι να ζηλέψει ο σύγχρονος νεοέλληνας από την ταλαίπωρη Βόρεια Ηπειρο και τις άλλες "χαμένες πατρίδες"; Μοιραία, η νοσταλγική αναπόληση της Αγια Σοφιάς περιορίστηκε στην τρέχουσα μόδα, που θέλει τους πραγματικά χλιδάτους γάμους και βαφτίσια να τελούνται στη Βασιλεύουσα...

ΕΝΤΕΛΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ εξελίχθηκαν τα πράγματα με τη διοργάνωση της Ολυμπιάδας. Οραμα απόλυτα ενσωματωμένο στις λειτουργίες του σύγχρονου αναπτυγμένου καπιταλισμού, επιβεβλημένο μάλιστα από τη διεθνή κοινότητα και διαπλεκόμενο με κάθε είδους ντόπια και ξένα υψηλά συμφέροντα, το "2004" αποδεικνύεται επιπλέον εξαιρετικά πρόσφορο όσον αφορά την εκπλήρωση της βασικής -ούτως ή άλλως- λειτουργίας του εθνικισμού: της διασφάλισης της κοινωνικής συνοχής, μέσα από τη συστράτευση εντελώς διαφορετικών τάξεων και ομάδων του πληθυσμού στον αγώνα (ή, έστω, την αγωνία) για την επίτευξη του πολυπόθητου σκοπού. Εργοδότες κι εργαζόμενοι, κάτοικοι των βορείων προαστίων κι απόκληροι της "δυτικής όχθης", πρωτευουσιάνοι κι επαρχιώτες, δεξιοί κι αριστεροί, όλοι μαζί καλούμαστε από το μόνιμο μπαράζ των ΜΜΕ να κάνουμε δικιά μας την αγωνία της Γιάννας και του επιτελείου της. Γιατί, αλλιώς, η αποτυχία δεν θα είναι "δική τους" αλλά "δική μας": αυτό που δίνει εξετάσεις, και μάλιστα απέναντι σε όλη -υποτίθεται- την ανθρωπότητα, δεν είναι μόνο ένα συγκεκριμένο επιτελείο καλοπληρωμένων κυβερνητικών και παρακρατικών παραγόντων, αλλά σύσσωμο το έθνος. Προκειμένου να προλάβουμε, λοιπόν, τις "προθεσμίες" που μας θέτει ο κύριος Ρογκ κι η παρέα του, ποιος θα νοιαστεί για την πολλαπλή υπέρβαση του κόστους ή τις ενδεχόμενες κακοτεχνίες (λόγω τρεχάλας) των "ολυμπιακών έργων"; Αν η Ολυμπιάδα "πάει καλά" (αν εξελιχθεί, δηλαδή, όπως εξελίσσονται συνήθως όλοι οι αγώνες -όπερ και το πιθανότερο), ο "Φοίβος" και η "Αθηνά" θα μας βοηθήσουν να τα ξεχάσουμε όλα. Με τον ίδιο τρόπο που τα μανικετόκουμπα με το δεκαεξάκτινο αστέρι της Βεργίνας μας βοηθούσαν, πριν από μια δεκαετία, να καταπιούμε τη μονόπλευρη λιτότητα, τις σκανδαλώδεις ιδιωτικοποιήσεις και το κατασταλτικό ξεσάλωμα της κυβέρνησης Μητσοτάκη. 

ΕΛΑΧΙΣΤΟΙ θα προσέξουν, άλλωστε, ότι αυτή η φαντασιακή απογείωση του "εθνικού μεγαλείου" συνδέεται άρρηκτα με το ακριβώς αντίθετό της: ποτέ άλλοτε η χώρα μας δεν ήταν τόσο ευάλωτη σε πιέσεις κι εκβιασμούς, όσο στην τελική ευθεία προς την ολυμπιακή "αποθέωσή" της. Πριν από δυο δεκαετίες, χρειαζόταν ολόκληρη ταξιδιωτική οδηγία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και η επίσημη κινητοποίηση της πολιτικής εξουσίας των ΗΠΑ για να δεχτεί η εγχώρια τουριστική βιομηχανία ένα -μάλλον συγκυριακό- πλήγμα. Σήμερα, με τεράστια κονδύλια και πολύχρονες κρατικές προσπάθειες να έχουν κυριολεκτικά "πονταριστεί" σ' ένα κρίσιμο δεκαπενθήμερο και μόνο, τα πάντα δείχνουν να είναι στη διάθεση του τελευταίου υπερατλαντικού κάλαμου. Με αποτέλεσμα, οι εγχώριοι ιθύνοντες να υπολογίζουν ως εύσημα τις διαβεβαιώσεις της όποιας "Ουάσιγκτον Ποστ" ότι, αποποιούμενοι τις αρχικές τους ευαισθησίες, είναι πλέον διατεθειμένοι "να δεχτούν πιο επιθετική βοήθεια" από τις κάθε λογής αλλοδαπές μυστικές υπηρεσίες...

 

 

(Ελευθεροτυπία, 4/10/2003)

 

www.iospress.gr