Ορθοδοξία Θριαμβεύουσα

"Πιο σεμνά, Μακαριότατε... Αυστηρή παρέμβαση Παπούλια"
            
 («ΤΑ ΝΕΑ», 20/3/2005)

Του τα έψαλε, τελικά, ο νέος πρόεδρος του αρχιεπισκόπου την περασμένη Κυριακή ή όχι; Ενθουσιασμένος με τις παραινέσεις του κ. Παπούλια προς τον Χριστόδουλο για «αυτοκάθαρση», όπως αυτές εκφράστηκαν δημόσια στο επίσημο γεύμα της Προεδρίας της Δημοκρατίας προς τους αρχιερείς για την Κυριακή της Ορθοδοξίας, σύμπας ο Τύπος -συμπολιτευόμενος κι αντιπολιτευόμενος- είδε σ' αυτές μια σαφή «χάραξη συνόρων Εκκλησίας-κράτους». Ο ίδιος ο πρόεδρος φρόντισε, άλλωστε, στην προσφώνησή του να ερμηνεύσει την εορταζόμενη επέτειο της αναστήλωσης των εικόνων σαν «άρση των τραγικών συνεπειών από τη σύγχυση ρόλων και αρμοδιοτήτων κράτους-Εκκλησίας κατά τη μακρά περίοδο της εικονομαχίας». Ο αρχιεπίσκοπος, από την πλευρά του, ξεκαθάρισε ότι «κατά την Κυριακή αυτή τιμώνται οι αγωνιστές της Ορθοδοξίας» και τάχθηκε υπέρ «της ανάπτυξης μιας γενικωτέρας δραστηριότητος της Εκκλησίας μέσα στο κράτος», με «σεβασμό» της μεταξύ τους «κατανομής ρόλων».

Ας μας επιτραπεί να μη συμμεριστούμε καθόλου την αισιόδοξη ερμηνεία που κυριάρχησε στα ΜΜΕ γι' αυτό το μικρό αλλά συμβολικό επεισόδιο. Ανεξάρτητα από την προσφώνηση του κ. Παπούλια, που στην παρούσα συγκυρία δεν είχε ούτως ή άλλως και πολλά περιθώρια να τοποθετηθεί διαφορετικά, η ουσία βρίσκεται στην ίδια τη συμμετοχή της πολιτειακής ηγεσίας στην όλη τελετή. Παρά τις προεδρικές διαβεβαιώσεις, την Κυριακή της Ορθοδοξίας δεν γιορτάζουμε τον διαχωρισμό Εκκλησίας και κράτους, αλλά το ακριβώς αντίθετό του: τον εναγκαλισμό της Ορθόδοξης Εκκλησίας με την πολιτική εξουσία, την ταύτιση των «αιρετικών» με «εχθρούς του κράτους» και τη βίαιη καταστολή τους. Αρκεί να διαβάσουμε το έργο του Κων/νου Παπαρρηγόπουλου για να διαπιστώσουμε ότι η καθιέρωση της γιορτής, το 843 μ.Χ., συνοδεύτηκε από ένα φρικιαστικό λουτρό αίματος όσων απέκλιναν από το νικηφόρο κρατικό θρησκευτικό δόγμα: εκατό χιλιάδες «αιρετικοί», σύμφωνα με τους Βυζαντινούς συγγραφείς, παλουκώθηκαν, αποκεφαλίστηκαν ή πνίγηκαν στον βυθό της θάλασσας από το ένοπλο χέρι της θριαμβεύουσας Ορθοδοξίας - βαρβαρότητα που προκαλεί την αποστροφή του εθνικού μας ιστορικού γι' αυτή τη «φοβερά καταδρομή» (για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τον «Ιό» της 30.3.97).

Το ίδιο το τυπικό της τελετής, κατά το οποίο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απαγγέλλει το «σύμβολο της πίστεως» των Ορθοδόξων, επιβεβαιώνει αυτή την υποταγή της κρατικής εξουσίας στο δόγμα της «επικρατούσας θρησκείας». Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι η πλήρης «αναστήλωση» της τελετής έγινε μόλις την τελευταία δεκαετία, επί προεδρίας Στεφανόπουλου. Ο Κων/νος Καραμανλής ο πρεσβύτερος απέφευγε, αντίθετα, μια τέτοια κίνηση, φροντίζοντας να φτάνει πάντα καθυστερημένος στη Μητρόπολη.

Την περασμένη Κυριακή, ωστόσο, όχι μόνο ο Κάρολος Παπούλιας διάβασε το «Πιστεύω», αλλά -χωρίς να έχει τέτοια θεσμική υποχρέωση- έσπευσε να τον μιμηθεί (στον ναό της Ευαγγελίστριας στη Ν. Ερυθραία) και ο Γιώργος Παπανδρέου. Εμπρακτη αυτοκριτική της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ για τις (άτολμες και καταφανώς ανεπαρκείς, έτσι κι αλλιώς) εκσυγχρονιστικές απόπειρες του παρελθόντος; Το βέβαιο είναι ότι, σε μια συγκυρία σημαδεμένη από την αποφορά των κάθε είδους εκκλησιαστικών σκανδάλων (με κυρίαρχες τις αποκαλύψεις για τα οικονομικά και τους παρακρατικούς μηχανισμούς που έφταναν μέχρι το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και το χονδρεμπόριο ηρωίνης), το στοιχειώδες αίτημα διαχωρισμού Εκκλησίας και κράτους μπαίνει με τον επισημότερο τρόπο για ακόμα μία φορά στο συρτάρι.

Η προεδρική εκλογή θα μπορούσε, αντίθετα, να αποτελέσει μια ιδανική ευκαιρία για να τεθούν επί τάπητος οι απαράδεκτες για τον 21ο αιώνα θεσμικές πλευρές αυτού του εναγκαλισμού. Αν μη τι άλλο, το άρθρο 33§2 του ισχύοντος Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο κάθε νέος Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας ορκίζεται «στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδας», αποκλείει εμμέσως πλην σαφώς οποιονδήποτε αλλόθρησκο, αλλόδοξο ή άθεο από το ύπατο αξίωμα μιας πολιτείας που -κατά τα άλλα- δηλώνει ανεξίθρησκη και δημοκρατική...
 

(Ελευθεροτυπία, 26/3/2005)

 

www.iospress.gr