Η νίκη του Ιεροεξεταστή

"Φίλος και θαυμαστής του Χριστόδουλου ο Ράτσινγκερ"
            
 («ΑΥΡΙΑΝΗ», 20/4/2005)

Ως «υπερσυντηρητικό» παρουσιάζουν οι δημοσιογραφικές ανταποκρίσεις τον νέο Πάπα. Πρόκειται μάλλον για ευφημισμό. Γιατί τον Πάπα δεν βαραίνει μόνο η θητεία του στη χιτλερική νεολαία. Αλλωστε, γι' αυτήν έχει ήδη δώσει δημόσιες εξηγήσεις και ασφαλώς έχει δίκιο να επικαλείται την υποχρεωτική στρατολόγησή του από το ναζιστικό καθεστώς. Πολύ πιο σημαντική για την κατανόηση του πραγματικού «Πιστεύω» του Γιόζεφ Ράτσινγκερ είναι η θέση του στην καθολική Εκκλησία έως την αναρρίχησή του στον θρόνο του Ποντίφικα.

Η «Συνοδική Επιτροπή για τη Διδασκαλία της Πίστεως», στην οποία προεδρεύει από το 1981, δεν είναι τίποτα άλλο από τη σύγχρονη μεταμφίεση της αλήστου μνήμης Ιερής Εξέτασης.

Στις 21 Ιουλίου 1542 ο Πάπας Παύλος Γ' ίδρυσε την «Ανώτατη Ιερή Επιτροπή της Ρωμαϊκής και Καθολικής Εξέτασης», επανδρωμένη με Καρδινάλιους και, με στόχο «να διατηρεί και να υπερασπίζεται την ακεραιότητα της πίστης και να ελέγχει τα λαθεμένα δόγματα». Η δράση αυτής της Επιτροπής είναι γνωστή. Αυτό που δεν είναι και τόσο γνωστό είναι ότι διατηρήθηκε, και μάλιστα με το ίδιο όνομα, έως το 1908. Τότε μετονομάστηκε σε «Ανώτατη Ιερή Επιτροπή του Αγίου Γραφείου» από τον Πάπα Πίο Ι' , χωρίς να μεταβληθούν τα γενικά χαρακτηριστικά της. Στις 7 Δεκεμβρίου 1965, στο τέλος της Β' Συνόδου του Βατικανού, το ίδιο δικαστικό σώμα Καρδιναλίων πήρε το όνομα «Ιερή Συνοδική Επιτροπή για τη Διδασκαλία της Πίστεως». Το 1983, τέλος, αφαιρέθηκε το επίθετο «Ιερή» από όλες τις συνοδικές επιτροπές και έτσι η σύγχρονη Ιερή Εξέταση πήρε το σημερινό της όνομα.

Η Συνοδική αυτή Επιτροπή της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας εξακολουθεί να αστυνομεύει τις θεολογικές πεποιθήσεις σε όλο τον κόσμο. Ακόμα και το σημαντικότερο περιοδικό των Καθολικών των ΗΠΑ αφιέρωσε πριν από λίγο καιρό το κύριο άρθρο του στις δραστηριότητες του Ράτσινγκερ και των συνεργατών του. Πρόκειται για το περιοδικό «America», το οποίο επισήμανε τον Απρίλιο του 2001 ότι η Συνοδική Επιτροπή για τη Διδασκαλία της Πίστης έχει στραφεί εναντίον πολλών διακεκριμένων καθολικών θεολόγων, μεταξύ των οποίων και του Βραζιλιάνου Λεονάρντο Μποφ, εκπροσώπου της θεολογίας της απελευθέρωσης. Το περιοδικό κάλεσε το Βατικανό να σταματήσει άμεσα τις ανακρίσεις και να ακυρώσει τις διώξεις που ασκεί η Επιτροπή εις βάρος θεολόγων σε όλο τον κόσμο. «Η Εκκλησία πρέπει να προστατεύει την πίστη, αλλά όχι με μέσα που την εξευτελίζουν», σημειώνει το περιοδικό και παρατηρεί ότι οι μέθοδοι του Ράτσινγκερ δεν συμβαδίζουν με τη σύγχρονη αντίληψη για τα ανθρώπινα δικαιώματα και για τη δίκαιη δίκη.

Σύμφωνα με τους κανόνες του Βατικανού, η Συνοδική Επιτροπή έχει δικαίωμα να «ελέγχει» τα γραπτά των θεολόγων που θεωρεί «εσφαλμένα» ή «επικίνδυνα». Στο πρώτο στάδιο της ανάκρισης τηρείται απόλυτη μυστικότητα. Η Επιτροπή είναι ταυτόχρονα ανακριτής και εισαγγελέας. Διορίζει έναν «υπερασπιστή» και λειτουργεί ως δικαστής. Ο συγγραφέας δεν ενημερώνεται. Αν η κρίση είναι απαλλακτική, η υπόθεση κλείνει. Αν, όμως, οι δικαστές κρίνουν τις απόψεις του συγγραφέα εσφαλμένες ή επικίνδυνες, αρχίζει το δεύτερο στάδιο. Ο συγγραφέας ενημερώνεται για τη δίωξη, αλλά συνήθως δεν μπορεί να αντιδράσει διότι του έχει ήδη επιβληθεί επιτίμιο σιωπής. Δεν έχει δικαίωμα να παρουσιαστεί μπροστά στους κατηγόρους του. Μόνο γραπτά μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Αν ζητήσει ακρόαση από την Επιτροπή, μπορεί το αίτημά του να γίνει δεκτό, αλλά η συνάντηση θα είναι άτυπη. Η απόφαση της Επιτροπής είναι τελεσίδικη.

Αυτό έγραφε το άρθρο του περιοδικού «America» (9/4/01), που ψηφίστηκε ως το καλύτερο editorial του 2001 από την Ενωση Καθολικού Τύπου. Τέσσερα χρόνια αργότερα, όχι μόνο δεν τροποποιήθηκε η λειτουργία της σύγχρονης Ιερής Εξέτασης, αλλά ο Καρδινάλιος που τη διηύθυνε επί 25 χρόνια καταλαμβάνει το ανώτατο αξίωμα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.

 

(Ελευθεροτυπία, 23/4/2005)

 

www.iospress.gr