Αιχμάλωτοι των γκάλοπ

"Εθνικό αερομεταφορέα απαιτεί (με κάθε κόστος) η κοινή γνώμη"
       
(«Το Θέμα»,18/9/05)

Αν υπήρξε καταστροφικό για την Αγγέλα Μέρκελ το αποτέλεσμα των γερμανικών εκλογών, εξίσου συντριπτικό ήταν και για τις αλλεπάλληλες σφυγμομετρήσεις που επέμεναν στη μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο μεγάλων κομμάτων και δεν μπόρεσαν να προβλέψουν την άνοδο των μικρών. Ηταν τόσο απόλυτες αυτές οι σφυγμομετρήσεις ώστε ακόμα και ο (απ)ερχόμενος καγκελάριος στην πρώτη του δημόσια τοποθέτηση, το βράδυ της Κυριακής, φρόντισε να κατακεραυνώσει τις εταιρείες δημοσκοπήσεων με ασυνήθιστα σκληρά λόγια. Γεγονός είναι ότι η βεβαιότητα για τη σαφή (έως συντριπτική) νίκη των Χριστιανοδημοκρατών παρέσυρε και τα σημαντικότερα μέσα ενημέρωσης να προεξοφλούν την ανάρρηση της Μέρκελ στην Καγκελαρία. Χαρακτηριστική η γερμανική έκδοση του «Newsweek», που φιλοξενούσε τη Μέρκελ στο εξώφυλλο ως νέα Θάτσερ με το προσωνύμιο εκείνης (The Iron Lady) θυμίζοντας την ιστορική γκάφα των αμερικανικών εφημερίδων που είχαν βγάλει πρόεδρο τον Ντιούι την ώρα που η κάλπη έβγαζε τον Τρούμαν (2/11/48).

Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που τραυματίζεται η αξιοπιστία των εταιρειών δημοσκόπησης και των μέσων ενημέρωσης που τις ακολουθούν πιστά. Εξάλλου, κανείς δεν θα 'πρεπε να δίνει στα αποτελέσματα των γκάλοπ μεγαλύτερη σημασία από όση τους δίνουν οι ίδιοι οι δημοσκόποι, που επιμένουν ότι πρόκειται για την απεικόνιση κάποιας «στιγμής» του εκλογικού σώματος κ.λπ. Το πρόβλημα δεν θα ήταν σοβαρό αν η διακυβέρνηση των χωρών δυτικού τύπου αλλά και η χάραξη γραμμής όλων των κομμάτων δεν στηρίζονταν τόσο πολύ σ' αυτές τις ίδιες δημοσκοπήσεις.

Ενα τελευταίο παράδειγμα είδαμε και στην Ελλάδα, με αφορμή τις δημοσκοπήσεις για το μέλλον του ελληνικού αερομεταφορέα. Στην αρχή του καλοκαιριού τα πράγματα ήταν απλά. Τον Ιούνιο η πλειονότητα των ερωτωμένων συμφωνούσε χωρίς όρους με την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής (63% ναι, 25% όχι). Τρεις μήνες μετά, την περασμένη Κυριακή, δημοσιεύτηκε νέα δημοσκόπηση, στην οποία καταγράφεται η επιθυμία του 73% των ερωτηθέντων να υπάρχει εθνικός αερομεταφορέας. Μεσολάβησε πριν από ένα μήνα η δημοσίευση ενός άλλου σχιζοφρενικού γκάλοπ, όπου η πλειονότητα εμφανιζόταν να εμπιστεύεται τις κρατικές εταιρείες σε θέματα ασφάλειας πτήσεων και ταυτόχρονα να επιθυμεί διακαώς την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής!

Φυσικά δεν πρόκειται για το απέραντο τρελοκομείο που κατήγγειλε κάποτε ο θείος του σημερινού πρωθυπουργού. Οι διακυμάνσεις που καταγράφουν τα γκάλοπ είναι απολύτως φυσιολογικές, εφόσον μιλάμε για απόψεις που διαμορφώνονται συγκυριακά, υπό την επίδραση κάποιων τελευταίων ειδήσεων ή των εντυπώσεων που καλλιεργούνται από τα μέσα ενημέρωσης, και κυρίως την τηλεόραση. Στις αρχές του καλοκαιριού κορυφωνόταν η προπαγάνδα για τις ιδιωτικοποιήσεις, πριν από ένα μήνα είχαμε το τραγικό αεροπορικό δυστύχημα και σήμερα κλείνει η Ολυμπιακή. Οι τρεις αυτές συγκυρίες εξηγούν την απόκλιση των απόψεων που καταγράφονται στις δημοσκοπήσεις. Σε όλα τα καφενεία της χώρας μπορεί κανείς να παρακολουθήσει την εξέλιξη αυτού του δημόσιου προβληματισμού.

Η σχιζοφρένεια αρχίζει όταν επιχειρείται να χαραχθεί πολιτική με βάση αυτές τις διακυμάνσεις. Τα κόμματα και οι πολιτικοί αρχηγοί επικαλούνται «τη γνώμη του λαού» για να επιβάλουν την πολιτική τους, αλλά αποσταθεροποιούνται μόλις κάποιο τυχαίο γεγονός (ή κάποια μεθόδευση των μέσων ενημέρωσης) αλλάξει τα νούμερα.

Ετσι την πάτησε και η κυβέρνηση με την Ολυμπιακή. Πεισμένος από τα παλιά γκάλοπ, ο κ. Καραμανλής εξήγγειλε ουσιαστικά το κλείσιμό της. Μόλις κατάλαβε ότι οι διαθέσεις έχουν αλλάξει, αναζητά τώρα «τρίτες λύσεις». Αυτή η υπαγωγή της χάραξης πολιτικής στα γκάλοπ ακυρώνει ουσιαστικά τη λειτουργία των κομμάτων, αχρηστεύει κάθε προγραμματική τους θέση και παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ενός ιδιότυπου μονοκομματισμού, ωθώντας τα κόμματα εξουσίας να συγκλίνουν στο ίδιο «πρόγραμμα» που επιβάλλει ο δημοσκοπικός αυτοματισμός. Το αστείο είναι ότι η αυτοκατάργηση αυτή των κομμάτων γίνεται στο όνομα της «συμμετοχικής δημοκρατίας» (για τον ένα) ή της «λαϊκής βούλησης» (για τον άλλο).

 

(Ελευθεροτυπία, 24/9/2005)

 

www.iospress.gr