Γιατί η Θράκη δεν είναι Κοσσυφοπέδιο

 

Η επικίνδυνη νοσταλγία της πολιτικής των διακρίσεων


Κινδυνεύει άραγε η ελληνική Θράκη να μετατραπεί σ' ένα νέο Κόσοβο; Αν πιστέψουμε τα παπαγαλάκια που έχουν αναλάβει εργολαβικά την αναζωπύρωση του συλλογικού ενδιαφέροντος για τα λεγόμενα «εθνικά μας θέματα» (και, μέσω αυτής, την τόνωση του «εθναρχικού» προφίλ του πρωθυπουργού), το ερώτημα μοιάζει φυσιολογικό. Ο αγώνας της μειονότητας για τη θεσμική κατοχύρωση του εθνικού αυτοπροσδιορισμού της (ως τουρκικής) παρουσιάζεται σαν το πρώτο βήμα ενός μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με τελικό σκοπό την «καντονοποίηση», την «αυτονόμηση» ή ακόμη και την προσάρτηση της περιοχής στη γειτονική Τουρκία.

Πρόκειται φυσικά για ένα αυθαίρετο κινδυνολογικό σενάριο, που παραγνωρίζει ολοκληρωτικά τις οφθαλμοφανείς διαφορές ανάμεσα στις δυο περιοχές.

Κατ' αρχήν, στο Κοσσυφοπέδιο οι Αλβανοί αποτελούσαν τη συντριπτική πλειοψηφία του τοπικού πληθυσμού (83,4% το 1991), ενώ οι μουσουλμάνοι της Θράκης δεν ξεπερνούν το 30% στους τρεις νομούς.

Δεύτερον, η ιστορία του Κοσόβου δεν ξεκινά με την αμερικανονατοϊκή επέμβαση του 1999 αλλά είναι γεμάτη από αγώνες της αλβανικής πλειοψηφίας για αποτίναξη της σερβικής κυριαρχίας. Η πρώτη ένοπλη αλβανική εξέγερση σημειώθηκε εκεί το Σεπτέμβριο του 1913, αμέσως μετά τους Βαλκανικούς πολέμους και την ενσωμάτωση της περιοχής στο σερβικό βασίλειο. Τελευταίος κρίκος της αλυσίδας ήταν το (μαζικότατο) αντάρτικο του UCK το 1998-99. Στη Θράκη, αντίθετα, απουσιάζει πλήρως μια τέτοια αλυτρωτική παράδοση.

Τρίτο και κυριότερο, η απόσχιση του Κοσσυφοπεδίου προέκυψε από τη γενικότερη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, το Σύνταγμα της οποίας (ας μην το ξεχνάμε) παραχωρούσε αυτό το δικαίωμα σε όλες τις συστατικές της Ομόσπονδες Δημοκρατίες αλλά όχι στο Κόσοβο - με το «φυλετικό» επιχείρημα ότι η κυρίαρχη εκεί εθνότητα δεν είναι σλαβική. Η «Αυτόνομη Σοσιαλιστική Επαρχία Κοσσυφοπεδίου» αποτελούσε ωστόσο ένα κανονικό δεύτερο αλβανικό κράτος με επίσημη σημαία την αλβανική (δίπλα στη γιουγκοσλαβική), δική του τοπική κυβέρνηση, δημόσια διοίκηση κι «εθνικό» πανεπιστήμιο. Ολα αυτά καταργήθηκαν διά της βίας το 1989 από το καθεστώς Μιλόσεβιτς, με αποτέλεσμα την ολοκληρωτική διάρρηξη κάθε δεσμού της πλειοψηφίας των κατοίκων με το γιουγκοσλαβικό κράτος.

Εδώ ακριβώς εντοπίζεται και το μοναδικό δίδαγμα που μπορούμε να αντλήσουμε από τις εξελίξεις του Κοσσυφοπεδίου: ο ασφαλέστερος δρόμος για την ανάπτυξη αποσχιστικών τάσεων στο εσωτερικό μιας μειονότητας είναι η αποστέρηση των δικαιωμάτων της. Στη Θράκη, η κατάσταση είχε φτάσει όντως σε οριακό σημείο στα τέλη της δεκαετίας του '80, ως αποτέλεσμα μιας εικοσάχρονης πολιτικής συστηματικών διακρίσεων που απέβλεπε στον εκπατρισμό των μουσουλμάνων. Η πολιτική αυτή ανατράπηκε με τη γνωστή απόφαση των πολιτικών αρχηγών (31.1.1990) και την πανηγυρική εξαγγελία της «ισονομίας-ισοπολιτείας» από την κυβέρνηση Μητσοτάκη (13.5.1991) που, καταργώντας τις περιβόητες «διοικητικές ενοχλήσεις», επανέφεραν την ηρεμία στην περιοχή. Φαίνεται, ωστόσο, ότι αυτό ενοχλεί όσους βγάζουν το ψωμί τους υποθάλποντας τα εθνικιστικά μίση.

 

(Ελευθεροτυπία, 7/6/2008)

 

 

www.iospress.gr