Η αδύνατη αντίσταση στη φρίκη

"Συναίνεση κυβέρνησης Ν.Δ για την πάταξη της τρομοκρατίας"
          ("ΤΟ ΒΗΜΑ", 30/1/2001)


Με ένα νέο "ιδιώνυμο" κατασκεύασμα ("κατά της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος", θα λέγεται) η κυβέρνηση, σε συμφωνία με την αξιωματική αντιπολίτευση, υπόσχεται να "θωρακίσει", ακόμα περισσότερο, τη χώρα. Απ' ό,τι φαίνεται, δεν είναι μόνο το ζήτημα της απλούστευσης των διαδικασιών για την άρση των ατομικών δικαιωμάτων του κάθε υπόπτου ή η υποχρεωτική λήψη του DNA του, που απασχολεί το νομοθέτη. Κεντρική σημασία έχει η αυστηρή και ειδική μεταχείριση που επιφυλάσσεται στον κατηγορούμενο σε όλη τη διαδικασία από τη στιγμή που του απαγγέλλονται οι κατηγορίες ως και τη διεξαγωγή της δίκης του. Καταργείται η έννοια του "πολιτικού αδικήματος" και, επομένως, το ως τώρα ελαφρυντικό των "μη ταπεινών" κινήτρων του δράστη, μετατρέπεται στο εξής σε επιβαρυντικό δεδομένο. Ο δικαστής, δίχως ενόρκους πλέον, καλείται να εξαντλήσει την αυστηρότητά του. Το σπάσιμο μιας βιτρίνας, π.χ., θα κοστίζει πολύ παραπάνω μήνες ποινής αν διωχθεί ως "τρομοκρατική ενέργεια", παρά αν θεωρηθεί προϊόν τσαμπουκά μεταξύ δυό ανταγωνιστών εμπόρων.

Μια δίκη που γίνεται την επόμενη Πέμπτη (8/2) στο Κιλκίς με κατηγορούμενη την Καλιάνθη Αγγελίογλου, μια 20χρονη φοιτήτρια της σχολής Καλών Τεχνών Θεσσαλονίκης, προσφέρεται ως παράδειγμα για να κατανοηθεί το μέγεθος της αυθαιρεσίας (και συνεπώς του κινδύνου για άδικες καταδίκες) που ήδη ταλαιπωρεί το σύστημα απονομής δικαιοσύνης στην Ελλάδα. Αναμφίβολα, ακόμα περισσότερα προβλήματα θα προσθέσει η εφαρμογή του προσεχούς "ιδιώνυμου τρομονόμου", όταν παρόμοια αδικήματα τοποθετηθούν, με την προτροπή του νομοθέτη πια, στο πλαίσιο της "πάταξης της τρομοκρατίας". Ενα πλαίσιο "μηδενικής ανοχής" που έρχεται από τις ΗΠΑ. 

Το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο του Κιλκίς -με την ισχύουσα νομοθεσία, που κάθε άλλο παρά επιεικής είναι, όπως θα δούμε- καλείται να δικάσει τη φοιτήτρια για τέσσερα κακουργήματα, από τα βαρύτερα του Ποινικού Κώδικα, και για ένα πλημμέλημα: "Απόπειρα εμπρησμού από πρόθεση - έκρηξη με κίνδυνο για άνθρωπο και πράγματα - προμήθεια και κατοχή εκρηκτικών υλών και μηχανισμών με σκοπό να χρησιμοποιηθούν - παράνομη κατοχή εκρηκτικών και παράνομη οπλοχρησία!" Πώς, πού, πότε και εναντίον ποιου έγιναν όλα αυτά; Ποια είναι, επιτέλους, αυτή η τρομερή Καλιάνθη Αγγελίογλου; Τι κίνητρα είχε; 

Απ' το σούπερ-μάρκετ στο προξενείο

Στη Θεσσαλονίκη, μια βδομάδα μετά την έναρξη των ΝΑΤΟϊκών επιχειρήσεων στο Κόσοβο και τη Σερβία, οι μαζικές αντιπολεμικές διαδηλώσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Την 1η Απριλίου 1999, η Καλιάνθη Αγγελίογλου ήταν εξοργισμένη, όσο περίπου και πολλές χιλιάδες άλλοι συμπολίτες της. "Εκείνο που προσλαμβάνω καθημερινά είναι οι εικόνες της φρίκης, των βομβαρδισμών και της επιβολής του ισχυρού", γράφει στο απολογητικό της υπόμνημα λίγα 24ωρα μετά τη σύλληψή της. "Μέρα με τη μέρα, ζώντας και στο πανεπιστημιακό περιβάλλον, η φόρτισή μου αυξανόταν, καθώς και η έμμονη ιδέα ότι δεν μπορώ να κάνω τίποτα (...) Τις ίδιες μέρες περνούσα και μια άλλη έντονη ψυχολογική πίεση, εξ αιτίας ενός προσωπικού προβλήματος που είχε για μένα υπαρξιακή διάσταση (...) Εφτασε η μέρα του μεγάλου συλλαλητηρίου της Θεσσαλονίκης, το οποίο κι αυτό, με τις ενθουσιώδεις προσκλήσεις, τις φορτισμένες ανακοινώσεις, αλλά και τους συνεχιζόμενους βομβαρδισμούς, αύξησε την επιθυμία μου να κάνω κάτι. Κινούμενη εντελώς θυμικά και ανεξέλεγκτα, σκέφθηκα πως θα ήταν ίσως σημαντικό το να προκαλέσω την προσοχή και να εκδηλώσω την αντίθεση μου, τοποθετώντας κάποια 'γκαζάκια' κοντά στον τοίχο του αμερικάνικου Προξενείου. Πραγματικά, αγόρασα από το σούπερ μάρκετ ΑΛΦΑ-ΔΕΛΤΑ μερικά γκαζάκια, τα έβαλα σε μια τσάντα και τα τύλιξα με ένα κομμάτι ύφασμα βρεγμένο με βενζίνη, πιστεύοντας πως έτσι μπορεί να ακουστεί η διαμαρτυρία μου. Πήγα στο αμερικάνικο Προξενείο και κατεβαίνοντας την οδό Χρυσοστόμου Σμύρνης, ολοφάνερα, μπροστά σε δεκάδες αστυνομικούς, ακούμπησα την τσάντα στον τοίχο και προσπάθησα με τον αναπτήρα να βάλω φωτιά".

Προφανώς, η νεαρή φοιτήτρια συνελήφθη δευτερόλεπτα μετά το τσαφ του αναπτήρα της. Δεκάδες ζευγάρια μάτια αστυνομικών και ανθρώπων της εταιρείας φύλαξης WACKENHUT την παρατηρούσαν ήδη από τη στιγμή που προσέγγισε την περιοχή του Προξενείου. Ο αστυνομικός Γ. Ζίκος την έβλεπε να προσπαθεί να βάλει φωτιά στην τσάντα. "Πριν προλάβει να απομακρυνθεί, έτρεξα και τη συνέλαβα, χωρίς να φέρει καμία αντίσταση", λέει στην κατάθεσή του. "Τότε φώναξα τους συναδέλφους μου να τρέξουν και να σβήσουν τη φωτιά. Είδα έναν υπάλληλο της ιδιωτικής εταιρείας φύλαξης να τρέχει προς το σημείο, να παίρνει το σακ-βουαγιάζ και να το πετά στο δρόμο, με αποτέλεσμα να εκραγεί μια φιάλη υγραερίου-γκαζάκι και ταυτόχρονα να σβήσει η φωτιά. Τότε ρώτησα τη νεαρή κοπέλα γιατί έβαλε τη φωτιά και αυτή μου απάντησε 'γιατί οι Αμερικάνοι κάνουν πόλεμο και σκοτώνουν στη Γιουγκοσλαβία'". Στη συνέχεια κινητοποιήθηκε το σύνολο της Ασφάλειας Θεσσαλονίκης. Στο πρόσωπο της κοπέλας ορισμένοι ίσως να είδαν την άκρη που θα ξετύλιγε το κουβάρι της τρομοκρατίας. Ερεύνησαν το σπίτι της όπου βρήκαν την απόδειξη του σούπερ μάρκετ απ' όπου αγόρασε τα γκαζάκια. Πήραν το προσωπικό της ημερολόγιο ψάχνοντας για τις διασυνδέσεις της - που δεν υπήρχαν. Εγραψαν πολλές υπηρεσιακές αναφορές. Κατέγραψαν τα "πειστήρια": "Στα χέρια της δράστιδος βρέθηκε και κατασχέθηκε ένας (1) κόκκινος πλαστικός αναπτήρας υγραερίου που χρησιμοποιήθηκε για να ανάψει τη φωτιά στην τσάντα". Ηρθε και πυροτεχνουργός: "Περί ώρα 19:15 το κέντρο της Αμεσης Δράσης ενημέρωσε την Υπηρεσία μου (...) Πήγα και διαπίστωσα ότι στο οδόστρωμα υπήρχαν διασκορπισμένα 15 φιαλίδια βουτανίου, από τα οποία το ένα είχε εκραγεί (...) Τα ανευρεθέντα γκαζάκια βρίσκονταν μέσα στη μαύρη τσάντα τα οποία πιθανότατα είχαν περιλουστεί με κάποιο εύφλεκτο υγρό και, αφού τοποθετήθηκαν, πυροδοτήθηκαν πιθανότατα με αναπτήρα με αποτέλεσμα την έκρηξη ενός από αυτά. Από την έκρηξη που προκλήθηκε δεν προξενήθηκαν ζημιές ή σωματικές βλάβες".

Μια συμβολική διαμαρτυρία

Δεν χρειάζεται να είναι κανένας λαγωνικό για να αντιληφθεί ότι η πράξη έγινε φανερά, χωρίς προφυλάξεις, ανάμεσα σε πανέτοιμους αστυνομικούς, από πρόσωπο που κινήθηκε παρορμητικά, απολύτως μόνο του, χωρίς δόλο, χωρίς καμία πρόθεση πρόκλησης ζημιών ή τραυματισμού οποιουδήποτε. Δίχως καν πρόθεση να διαφύγει. Ηταν με λίγα λόγια, τυπική περίπτωση συμβολικής πολιτικής διαμαρτυρίας, με κίνητρα ειλικρινή, ανιδιοτελή και απολύτως σαφή. "Ουδέποτε είχα το δόλο, τη γνώση δηλαδή και τη βούληση να τελέσω αξιόποινες πράξεις. Πιστεύω ακράδαντα πως η πολιτική διαφωνία εκφράζεται με επιχειρήματα και όχι με πράξεις βίας. Η ενέργειά μου ήταν απονενοημένη, προϊόν εντονότατης συναισθηματικής φόρτισης και τελικώς εις βάρος μου", σημειώνει η φοιτήτρια. Σε ένα νηφάλιο σύστημα δικαίου, η νεαρή Αγγελίογλου μόνο με ελαφρυντικά θα κρινόταν.

Και όμως οι κατηγορίες που εισέπραξε η φοιτήτρια επισείουν πολυετή φυλάκιση. Η συμβολική παρορμητική πράξη της θεωρείται περίπου ως προμελετημένη απόπειρα εμπρησμού και φόνων με φοβερά εκρηκτικά που κατείχε παράνομα. Τα γκαζάκια που ψώνισε από το σούπερ μάρκετ της γειτονιάς σημαίνουν "προμήθεια και παράνομη κατοχή εκρηκτικών" και η τοποθέτηση της τσάντας γίνεται "παράνομη οπλοχρησία". Ευτυχώς που δεν ασκήθηκαν και διώξεις για "ηθική αυτουργία" σε όσους την ίδια εποχή κατήγγελλαν τους βομβαρδισμούς στη Γιουγκοσλαβία. Αν υπάρχει το κατάλληλο κλίμα για την απαξίωση μιας πράξης ή την ποινικοποίηση μιας ζωηρής μερίδας της κοινωνίας, ο εισαγγελέας διαθέτει ένα ατέλειωτο οπλοστάσιο διατάξεων που μπορούν να εξοντώσουν τον οποιονδήποτε κινηθεί εκτός των παραδεκτών ορίων σε μια ορισμένη συγκυρία. Στην Ελλάδα το έργο το έχουμε δεί πολλές φορές.

Ενα χρόνο μετά την σύλληψη και την απαγγελία των κατηγοριών κακουργηματικού χαρακτήρα σε βάρος της Καλιάνθης Αγγελίογλου -η οποία είχε στο μεταξύ αφεθεί ελεύθερη ως τη δίκη της, καταβάλλοντας χρηματική εγγύηση- δημοσιεύτηκε η ετήσια Εκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ για την "Παγκόσμια Τρομοκρατία" (Απρίλιος 2000). Εκπληκτοι οι πολιτικοί παρατηρητές σε τούτη τη χώρα είδαν την υπόθεση της φοιτήτριας να περιλαμβάνεται σε λίστα τρομοκρατικών ενεργειών ανάμεσα σε φόνους αμερικανών αξιωματούχων και καταστροφές αμερικάνικων περιουσιών σε όλο τον κόσμο. Λίγο πολύ, ο Μπιν Λάντεν και η φοιτήτρια Καλών Τεχνών στη Θεσσαλονίκη, που διαμαρτυρήθηκε συμβολικά, απειλούν με τον ίδιο τρόπο τα συμφέροντα των ΗΠΑ και πρέπει να τιμωρηθούν με την ίδια αυστηρότητα. Η ελληνική κυβέρνηση εγκαλείται γιατί άφησε ελεύθερη την Αγγελίογλου, "τη μόνη που συνέλαβαν οι ελληνικές αρχές για τρομοκρατική δράση το 1999". Να σημειώσουμε, όπως ήδη έχει από πολλές πλευρές γραφτεί, ότι στην ίδια Εκθεση οι αντιαμερικανικές μαζικές διαδηλώσεις εντάσσονται κι αυτές στην ίδια τρομοκρατική βαθμίδα με τις ρουκέτες, τους φόνους κ.λπ. 

Αλλά ο "παραλογισμός" της αμερικάνικης Εκθεσης και οι εν γένει πιέσεις που ασκεί η κυβέρνηση των ΗΠΑ στην Ελλάδα για το τσουβάλιασμα και τον πάση θυσία εξοντωτικό κολασμό όλων των αντιαμερικανικών πρακτικών (ει δυνατόν και των απόψεων), θα έβρισκαν άραγε πρόσφορο έδαφος, αν το κατηγορητήριο κατά της φοιτήτριας δεν ήταν τόσο παράλογα διογκωμένο;

(Ελευθεροτυπία, 3/2/2001)

www.iospress.gr