Με τις Ειδικές Υπηρεσίες Δημοσίων Έργων (αυτο)καταργείται το Δημόσιο



Δημόσιοι υπάλληλοι με ιδιωτικές αρετές

 

"Λίστα-σοκ κάνει άνω-κάτω το ενιαίο μισθολόγιο"
                («ΤΑ ΝΕΑ», 30/5/2001)



Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ που προκλήθηκε τις μέρες αυτές για το Ενιαίο Μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων έφερε στο φως μια κατηγορία υπαλλήλων που μισθοδοτούνται με δυσανάλογα ποσά σε σχέση με τους συναδέλφους τους.

Πρόκειται για τις Ειδικές Υπηρεσίες Δημοσίων Εργων (ΕΥΔΕ), οι οποίες στελεχώνονται από υπαλλήλους του ΥΠΕΧΩΔΕ όλων των βαθμίδων, και αποτελούν οργανωτικά σχήματα αυτόνομα, μέσα στο πλαίσιο του Δημοσίου: υψηλοί μισθοί, διαφορετικές κτιριακές εγκαταστάσεις, διαφορετική ιεραρχία. Ο μόνος που παραμένει ίδιος είναι ο πολιτικός προϊστάμενός τους, δηλαδή ο υπουργός. 

Υπάλληλοι δύο ταχυτήτων

Ο λόγος -ή το πρόσχημα- για τη δημιουργία αυτών των ΕΥΔΕ είναι η ανάθεση σ' αυτές των γνωστών "μεγάλων" ή κάποιων έργων με επείγοντα χαρακτήρα. Μετρό, αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομοι και βεβαίως ολυμπιακά έργα, όλα πραγματοποιούνται από αυτές τις μυστηριώδεις ΕΥΔΕ, οι οποίες ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια και υποκαθιστούν κάθε προϋπάρχουσα διοικητική δομή. Αντιγράφουμε την τυπική νομική σύσταση των ΕΥΔΕ από τον πρόσφατο νόμο για τη σύσταση της ανώνυμης εταιρίας "Ολυμπιακό Χωριό 2004 ΑΕ" (Ν.2819/15-3-2000): "Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται με απόφαση των Υπουργών ΠΕΧΩΔΕ και Πολιτισμού και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, μπορούν να συστήνονται στα υπουργεία και στις δημόσιες υπηρεσίες (...) Ειδικές Υπηρεσίες Δημοσίων Εργων (ΕΥΔΕ)". 

Για να πληροφορηθούμε τις αμοιβές αυτού του προσωπικού, αλλά και το χαρακτήρα της υπηρεσίας, πρέπει να καταφύγουμε στην κοινή υπουργική απόφαση των Υπουργών ΠΕΧΩΔΕ και Οικονομικών (Λαλιώτης-Δρυς) της 11ης Δεκεμβρίου 2000. Στην απόφαση αυτή επισημαίνεται "η ανάγκη αύξησης της παραγωγικότητας των υπαλλήλων που υπηρετούν στην ανωτέρω ΕΥΔΕ και ειδικά των υπαλλήλων που συμβάλλουν με οποιοδήποτε τρόπο στην προώθηση εκτέλεσης των Ολυμπιακών Εργων" και προβλέπεται "πρόσθετη αμοιβή" στο προσωπικό της ΕΥΔΕ. Για τους προϊσταμένους προβλέπεται πρόσθετη μηνιαία αμοιβή 400.000 δρχ., για τους τεχνικούς υπαλλήλους, προϊσταμένους τμημάτων, το ποσό των 300.000 δρχ., για τους τεχνικούς υπαλλήλους κατηγορίας ΠΕ το ποσό των 240.000 δρχ., κ.ο.κ. Η συνολική δαπάνη ανέρχεται σε 456 εκατ. δρχ. ετησίως. Το ποσό αυτό αναφέρεται φυσικά μόνο στη συγκεκριμένη ΕΥΔΕ. Ανάλογα ποσά δαπανώνται και στις άλλες ΕΥΔΕ (για τους αυτοκινητόδρομους και τα άλλα έργα).

Το ενδιαφέρον είναι ότι στην ίδια απόφαση περιλαμβάνεται και η πολιτική ερμηνεία της πρόσθετης αμοιβής: "Απαραίτητη προϋπόθεση για την καταβολή της πρόσθετης αυτής αμοιβής είναι η συμβολή των υπαλλήλων στην προώθηση του έργου της ανωτέρω ΕΥΔΕ για την υλοποίηση των μεγάλων, ειδικών και σύνθετων έργων, υποδομών και εγκαταστάσεων διεξαγωγής των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Για την επίτευξη των στόχων απαιτεί (sic) λειτουργία της ΕΥΔΕ αυστηρώς με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, ύπαρξη προσωπικού υψηλής στάθμης, με γνώση, ευθύνη και ευαισθησία για το παραγόμενο έργο. Απαιτεί επίσης παραμονή στην υπηρεσία καθημερινά αρκετές ώρες πέραν του κανονικού ωραρίου της Υπηρεσίας και τακτικές μετακινήσεις για την παρακολούθηση, έλεγχο και επίβλεψη των εκτελούμενων έργων και γενικά έντονους ρυθμούς απασχόλησης". Πανομοιότυπη απόφαση εκδόθηκε από τους ίδιους υπουργούς στις 2 Μαρτίου 2001 για να καλυφθούν οι δαπάνες της ΕΥΔΕ του τρέχοντος έτους. Περιττό να προσθέσουμε ότι οι δικαιολογίες περί "απασχόλησης πέραν του ωραρίου, κ.λπ." δεν εμποδίζουν την ίδια απόφαση να ορίζει ότι "η πρόσθετη αμοιβή καταβάλλεται ανεξάρτητα από κάθε άλλη υπερωριακή ή άλλη αποζημίωση".

Ακόμα και οι επιτροπές που επιλέγουν τα στελέχη των ΕΥΔΕ εισπράττουν γενναίες πρόσθετες αμοιβές. Η τριμελής επιτροπή που επέλεξε 66 υπαλλήλους για την ΕΥΔΕ - ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΣ ΠΑΘΕ πληρώθηκε με 1.560.000 δρχ. επειδή "το έργο της επιτροπής ήταν μια δυσχερής, χρονοβόρα και επίπονη εργασία που για την έγκαιρη και ολοκληρωμένη προώθησή της απαιτήθηκε η συστηματική εργασία των μελών της που ήταν υπάλληλοι και ιδιώτες, κατά βάση εκτός ωραρίου της Υπηρεσίας" (υπουργική απόφαση 27/6/2000, υπουργεία Οικονομικών και ΠΕΧΩΔΕ). 

Αλλά δεν είναι μόνο το μισθολόγιο που διακρίνει τις Ειδικές Υπηρεσίες. Ολη τους η δραστηριότητα υπερβαίνει τους νόμους που διέπουν τη λειτουργία του Δημοσίου. Η επιλογή των προσώπων, η μισθοδοσία τους και η απαλλαγή τους διενεργούνται από τον υπουργό και τους στενούς του συνεργάτες "κατά παρέκκλιση από κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη" (Ν.2229/31-8-94). Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η μίσθωση ειδικών κτιρίων για να στεγαστούν οι υπηρεσίες αυτές, χωρίς να τηρούνται οι νόμοι. Σχετική τροπολογία είχε φέρει από το 1997 στη Βουλή ο κ. Λαλιώτης, κατά τη συζήτηση της Μελέτης Λεωφόρου Ελευσίνας-Σταυρού-Σπάτων. "Για τη στέγαση των υπηρεσιών των ΕΥΔΕ του ΥΠΕΧΩΔΕ επιτρέπεται με απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ η μίσθωση κτιρίων κατά παρέκκλιση από κάθε γενική ή ειδική διάταξη". 

Οι μόνοι που αντιδρούν

Οι μόνοι που αντιδρούν σ' αυτή την υπόγεια "ιδιωτικοποίηση" του Δημοσίου και την παράκαμψη κάθε νομιμότητας είναι οι εκπρόσωποι των ίδιων των εργαζομένων. Σε προκήρυξη της "Αριστερής Συνεργασίας ΥΠΕΧΩΔΕ" καταγγέλλεται:

"Η ταύτιση της πολιτικής εξουσίας με τον κρατικό μηχανισμό είναι πολιτικά επικίνδυνη. Πολλές φορές ο κ. Λαλιώτης ξεχνά ότι εργοδότης των δημοσίων υπαλλήλων είναι το ελληνικό δημόσιο και όχι ο ίδιος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο τρόπος συγκρότησης των ειδικών υπηρεσιών (ΕΥΔΕ, ΕΥΠΕ) που θεωρούνται δημόσιος και ιδιωτικός τομέας ταυτόχρονα. Για το πώς συγκροτούνται αυτές οι «παρακρατικές» υπηρεσίες είναι αρκετά αποκαλυπτικά τα διατάγματα που έχουν εκδοθεί για την ίδρυσή τους, ως προς την πρόσθετη αμοιβή των «εκλεκτών» που πάνε σε αυτές, αλλά και ως προς τις διαδικασίες επιλογής των ημετέρων για τη στελέχωσή τους. Επειδή η αξιολόγηση των «κατάλληλων» υπαλλήλων από το γραφείο του κ. Λαλιώτη δεν γίνεται με τη θεία επιφοίτηση, θα θέλαμε να μάθουμε από ποιους παραδιοικητικούς μηχανισμούς «πληροφορείται» για τα προσόντα και ιδιαίτερα για «την ευθύνη και την ευαισθησία των υπαλλήλων για το έργο που παράγουν». Θεωρούμε όμως απαράδεκτο να εξυβρίζονται όλοι οι υπόλοιποι υπάλληλοι ως ανεύθυνοι, αναίσθητοι και άσχετοι στη δουλειά τους προκειμένου να νομιμοποιηθεί το βόλεμα ημετέρων".

Στο ίδιο κείμενο η Αριστερή Συνεργασία ΥΠΕΧΩΔΕ επισημαίνει τα "αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια" με τα οποία θα πρέπει να λειτουργούν οι ΕΥΔΕ, και παρατηρεί: "Δυστυχώς η σημερινή κυβέρνηση για αυτά τα «κριτήρια» δεν έχει δώσει επακριβή ορισμό. Ομως, απ' ό,τι γνωρίζουμε, στα «αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια» δεν περιλαμβάνεται το δημόσιο συμφέρον, ενώ αντίθετα νομιμοποιείται το λάδωμα ως πρόσθετη δαπάνη για την αύξηση της «παραγωγικότητας» και την ικανοποίηση ιδιωτικών συμφερόντων. Με αυτά ακριβώς τα «κριτήρια» εργάζεται ο κ. Λαλιώτης ως υπουργός ΠΕΧΩΔΕ".

Η λατρεία του ιδιωτικού

Αν εξαιρέσουμε την καταγγελία των υπαλλήλων, κανείς δεν φαίνεται να αντιδρά σ' αυτή την πολιτική της ιδιωτικοποίησης του Δημοσίου. Η κυβέρνηση έχει πρώτα απ' όλα αμέριστη τη βοήθεια της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η "μεγάλη φιλελεύθερη παράταξη", συνεπής προς τις αξίες που υπηρετεί, δεν χάνει την ευκαιρία να υποστηρίξει τις ΕΥΔΕ. "Πρέπει να ομολογήσω ότι η ΕΥΔΕ στο ΥΠΕΧΩΔΕ είναι ένας ενδιάμεσος φορέας που δούλεψε πολύ καλά, δηλαδή βοήθησε", λέει η εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, Ελσα Παπαδημητρίου, σε ομιλία της στη Βουλή (2/3/2000). Προτείνει, μάλιστα, και την εφαρμογή της ίδιας μεθόδου και στη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού: "Δεν καταλαβαίνω γιατί προικοδοτείται η ΓΓΑ με λιγότερες προβλέψεις απ' αυτές που έχουν οι ΕΥΔΕ του ΥΠΕΧΩΔΕ. Είναι ο μόνος ενδιάμεσος φορέας που δούλεψε". 

Αλλά και η γνωστή "μη εκσυγχρονιστική" πτέρυγα του ΠΑΣΟΚ ταυτίζεται απολύτως με τη λογική των ΕΥΔΕ. Ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης του "παλαιού ΠΑΣΟΚ" εφαρμόζει και στο δικό του υπουργείο την "πετυχημένη" συνταγή. Κολακεύεται, μάλιστα, ότι την εισήγαγε πρώτος. Στη συζήτηση για τη μετεγκατάσταση των στρατοπέδων ο κ. Τσοχατζόπουλος εισηγήθηκε τη σύσταση προσωρινής υπηρεσίας παρόμοιου τύπου: "Η αποκλειστική ανάθεση του έργου αυτού (κτίσιμο νέων στρατοπέδων) θα γίνει σε μια ειδική υπηρεσία εντός του Υπουργείου Εθνικής Αμύνης -όχι σε ιδιώτες όπως ασκήθηκε κριτική από συναδέλφους προηγουμένως- προσωρινή, διότι ακριβώς την προβλέπουμε να λειτουργήσει για δέκα χρόνια με προσωπικό το οποίο θα είναι από τις υπηρεσίες των Ενόπλων Δυνάμεων ή και από άλλα Υπουργεία ως μια ειδική υπηρεσία, όπως αυτές που συνιστώνται από το Δημόσιο όταν πρόκειται να αναλάβουν την εκπόνηση ειδικής σημασίας μεγάλων σημαντικών έργων. Αυτές είναι οι λεγόμενες ΕΥΔΕ. Είναι μια διαδικασία την οποία πρόβλεψα με το νόμο 1418 το 1983 ως Υπουργός Δημοσίων Εργων, ώστε να είναι δυνατή η συγκρότηση υπηρεσιών στο ΥΠΕΧΩΔΕ με τις οποίες έγιναν όλα τα σημαντικά έργα". (14/9/1999)

Κακώς διεκδικεί την πατρότητα του θεσμού ο κ. Τσοχατζόπουλος. Οι ΕΥΔΕ συστάθηκαν πρώτη φορά το 1977 με το νόμο 679 από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και με υπουργό Δημοσίων Εργων τον Χριστόφορο Στράτο. Εκείνο που μπορεί κάλλιστα να διεκδικεί ο κ. Τσοχατζόπουλος, και κυρίως ο διάδοχός του κ. Λαλιώτης, είναι ο πολλαπλασιασμός των ΕΥΔΕ, σε βαθμό που το δημόσιο τμήμα του Δημοσίου να αρχίζει πλέον να εξαφανίζεται. 

(Ελευθεροτυπία, 2/6/2001)

 

www.iospress.gr