Κομισιόν και Συμβούλιο απαντούν στον ευρωβουλευτή Γ. Μαρίνο για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες



Η «τεράστια παρεξήγηση» του ελληνικού Τύπου

"Ταυτότητες με θρήσκευμα καθιερώνει η Ευρωπαϊκή Ενωση"

            («ΤΟ ΠΑΡΟΝ», 21/10/2001)

 

 
Η "ΕΙΔΗΣΗ" έκανε το γύρο εφημερίδων και καναλιών στα τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου: στο πλαίσιο της αναζήτησης τρόπων για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, Ευρώπη και Αμερική προσανατολίζονται να επαναφέρουν στα δελτία ταυτότητας και στα διαβατήρια κάποια από καιρό καταργημένα προσωπικά δεδομένα - ανάμεσά τους και το θρήσκευμα. Κατά το ήμισυ σωστή η πληροφορία, περιείχε στην εξελληνισμένη εκδοχή της μια αυθαίρετη πινελιά: γιατί αν και τα στοιχεία που (πρέπει να) αναγράφονται στα προσωπικά δημόσια έγγραφα υπήρξαν πράγματι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντικείμενο διαμάχης μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, ουδείς, σε Ευρώπη και Αμερική, ασχολήθηκε με το θρήσκευμα, όπως τουλάχιστον το αντιλαμβάνονται όσοι συμμετείχαν στην εγχώρια σταυροφορία κατά της κατάργησής του. (Στη Βρετανία, για παράδειγμα, η σχετική συζήτηση αφορούσε την πρόθεση της κυβέρνησης να επαναφέρει σε χρήση τις αστυνομικές ταυτότητες, οι οποίες είχαν καταργηθεί από το 1953).

Εξωθεν βοήθεια

Κάποιοι, λοιπόν, αντιμετώπισαν τη νέα αυτή συγκυρία όχι ως περίοδο αμφισβήτησης και κρίσης δημοκρατικών κατακτήσεων και θεσμών, αλλά σαν μια θεόσταλτη ευκαιρία να αναγραφεί και πάλι το θρήσκευμα στα ελληνικά δελτία ταυτότητας. Στο κλίμα αυτό, το πρωτοσέλιδο της κυριακάτικης «Απογευματινής» στις 30 Σεπτεμβρίου ερχόταν να διαβεβαιώσει τους αναγνώστες ότι επιστρέφει "Το θρήσκευμα στις ταυτότητες των Ευρωπαίων". Μετά την τρομοκρατική επίθεση στις ΗΠΑ, εξηγούσε το δημοσίευμα, ο Κ. Σημίτης θα κληθεί ν' αντιμετωπίσει το θέμα της υποχρεωτικής αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Γιατί, σύμφωνα με αδιευκρίνιστες "αποκλειστικές πληροφορίες" της εφημερίδας, "στις χώρες-μέλη της Ε.Ε. υπάρχει έντονος προβληματισμός που προδικάζει λήψη απόφασης για αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες, ακόμη και νωρίτερα από το 2003". 

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 4 Οκτωβρίου, η εφημερίδα επανερχόταν με την πληροφορία ότι ο ευρωβουλευτής της Ν.Δ. Γιάννης Μαρίνος, με αφορμή το πρωτοσέλιδό της, κατέθεσε σχετική ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο Συμβούλιο υπουργών Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης. 

Σε διάφορες παραλλαγές, η είδηση δημοσιεύτηκε τις επόμενες ημέρες και σε άλλες εφημερίδες: Οτι η υπόθεση του θρησκεύματος απασχολεί "τα υψηλότερα κλιμάκια της Ευρωπαϊκής Ενωσης" έγραψε η "Αυριανή" (16/10), ότι υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός είναι "προσωπικά ενήμεροι" πως οι νέες ταυτότητες της Κοινότητας θα περιλαμβάνουν πολλά προσωπικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων και το θρήσκευμα, συμπλήρωσε από την πλευρά του "Το Παρόν" (21/10).

Η είδηση ολοκλήρωσε σύντομα τον κύκλο της και ξεχάστηκε, αφήνοντας να αιωρείται η εντύπωση ότι όπου να 'ναι το θρήσκευμα θα επανακάμψει στα χαρτιά μας, με πρωτοβουλία μάλιστα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αυτής που κατά την προηγούμενη φάση απεργαζόταν, υποτίθεται, τον εξοβελισμό του. Βέβαια η ερώτηση του κυρίου Μαρίνου είχε πάρει πια το δρόμο της. Και, όπως αναμενόταν, οι απαντήσεις -τόσο της Επιτροπής όσο και του Συμβουλίου- ήρθαν να διαψεύσουν κατηγορηματικά τα εγχώρια σενάρια περί ευρωπαϊκής επιβολής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Αξίζει να δούμε πώς, ξεκινώντας από την ίδια την ερώτηση του ευρωβουλευτή.

Τα "ελληνικά δημοσιεύματα"

"Τα πρόσφατα τρομοκρατικά γεγονότα στις ΗΠΑ", σημείωνε ο Γιάννης Μαρίνος στην ερώτησή του που διαβάστηκε στο Ευρωκοινοβούλιο στις 13 Νοεμβρίου, "προκάλεσαν έντονες συζητήσεις σχετικά με το αν είναι απαραίτητο να περιλαμβάνονται αναλυτικά στοιχεία αναφορικά με την ιδιότητα και προέλευση του κατόχου αστυνομικής ταυτότητας στα κράτη-μέλη της Ενωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό Τύπο, το θέμα αυτό θα συζητηθεί στις αρχές του προσεχούς Δεκεμβρίου κατά τη συνάντηση που θα έχουν οι υπουργοί Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Δημοσίας Τάξεως των 15 χωρών μελών της Ε.Ε. Ποια είναι η άποψη της Επιτροπής, υπό το φως των νέων εξελίξεων, για τη συμπερίληψη του θρησκεύματος στα νέα δελτία ταυτότητας που θα ισχύσουν στην Ε.Ε., όπως αναφέρεται στα εν λόγω δημοσιεύματα;".

Απαντώντας στον Ελληνα ευρωβουλευτή, ο αρμόδιος επίτροπος Αντόνιο Βιτορίνο τόνισε ότι "η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει υποβάλει ουδεμία πρόταση σχετικά με την αναγραφή του θρησκεύματος στα δελτία ταυτότητας". "Σε κανένα κράτος-μέλος δεν αναγράφεται στο έγγραφο αυτό το θρήσκευμα του κατόχου του", συνέχισε. "Τελευταία κατήργησε την αναφορά του θρησκεύματος στις ταυτότητες η Ελληνική Δημοκρατία και η πρωτοβουλία της αυτή επικυρώθηκε από το ελληνικό Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έκρινε ότι ακόμη και η προαιρετική αναγραφή του θρησκεύματος αντίκειται στο άρθρο 13 του ελληνικού Συντάγματος που διασφαλίζει τη θρησκευτική ελευθερία. Η θέση της Επιτροπής στο ζήτημα δεν έχει αλλάξει. Παρακαλούμε τον αξιότιμο βουλευτή να συμβουλευτεί την απάντηση της Επιτροπής στον κύριο Αλαβάνο." (Σημ. "Ιού": πρόκειται για ερώτηση που είχε καταθέσει ο ευρωβουλευτής του ΣΥΝ στις 9 Ιουνίου 2000, με την οποία ζητούσε να πληροφορηθεί αν η υποχρεωτική ή προαιρετική αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες συνάδουν με τα νομικά και πολιτικά κεκτημένα της Ε.Ε.) "Το μέτρο αυτό", διευκρίνισε ο κύριος Βιτορίνο, "θα συνιστούσε παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας, αλλά θα μπορούσε να οδηγήσει και σε διακρίσεις, κρυφές ή φανερές, βασισμένες στο θρήσκευμα".

Σαφέστατη η τοποθέτηση του επιτρόπου, αλλά ο ερωτών επέμεινε λίγο ακόμη, προχωρώντας το συλλογισμό του σε μάλλον ολισθηρά μονοπάτια: "Συμμερίζομαι απολύτως την ευαισθησία, άλλωστε είναι και κοινή άποψη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται το επιχείρημα της θρησκευτικής ταυτότητος ως ένα στοιχείο το οποίο μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα εάν αναφέρεται, αλλά θα ήθελα να ερωτήσω εάν δέχεται η Ευρωπαϊκή Ενωση να διδάσκεται και σε σχολεία μέσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως διδάσκεται και το βλέπουμε καθημερινά στους μεντρεσέδες των ισλαμικών χωρών, η άποψη ότι ο Μωάμεθ συνιστά να σκοτώνονται Χριστιανοί και Εβραίοι, και ότι αυτό αποτελεί στοιχείο της θρησκείας αυτής. (...)"

Ρητή ήταν και πάλι η απάντηση του κυρίου Βιτορίνο: Η Επιτροπή δεν έχει προτείνει τίποτε σχετικό και, από όσο γνωρίζει, το ζήτημα δεν πρόκειται να τεθεί στο Συμβούλιο των υπουργών. Σε ό,τι αφορά τα περί μουσουλμανικής εκπαίδευσης, ο επίτροπος δήλωνε με έμφαση πως η Ε.Ε. δεν έχει καμία αρμοδιότητα να παρεμβαίνει σε εκπαιδευτικά ζητήματα τρίτων χωρών και ότι η κυβέρνηση κάθε χώρας-μέλους της Ενωσης είναι αποκλειστικά υπεύθυνη για το σχολικό πρόγραμμα που ακολουθείται στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της. 

Το θρήσκευμα των τρομοκρατών

Την επομένη (14/11), η ερώτηση του Ελληνα ευρωβουλευτή τέθηκε και πάλι στο Ευρωκοινοβούλιο, αυτή τη φορά απευθυνόμενη στο Συμβούλιο υπουργών Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Δημόσιας Τάξης. Τώρα ο κύριος Μαρίνος ρωτούσε συγκεκριμένα αν οι αρμόδιοι υπουργοί θα συζητήσουν την εισαγωγή στα δελτία ταυτότητας των Ευρωπαίων πολιτών των παρακάτω αναλυτικών στοιχείων: "δακτυλικό αποτύπωμα, χρώμα ίριδος και μαλλιών, ύψος, βάρος, ομάδα και υποομάδα αίματος, εμφανείς ουλές και άλλες σωματικές ιδιομορφίες, τριχοφυΐα, αναπηρίες, εθνικότητα, τόπος γεννήσεως, θρήσκευμα, οικογενειακή κατάσταση, επάγγελμα, τίτλοι σπουδών". 

Από την απάντηση της Ιζαμπέλ Ντιράν, αναπληρώτριας πρωθυπουργού και υπουργού Μεταφορών του Βελγίου, διαφαίνεται η σαφής πρόθεση του Συμβουλίου να ξεκαθαρίσει μια και καλή το θέμα: "Σας ευχαριστώ για την ερώτησή σας, γιατί θα επιτρέψει στο Συμβούλιο να δώσει ένα τέλος σε αυτό που ολοφάνερα είναι μια τεράστια παρεξήγηση από την πλευρά του ελληνικού Τύπου. Στις 20 Σεπτεμβρίου, στην έκτακτη συνεδρίασή του μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, το Συμβούλιο προχώρησε σε μια ευρεία συζήτηση σχετικά με τα μέτρα καταπολέμησης της διεθνούς τρομοκρατίας. Πράγματι, το Συμβούλιο συζήτησε την πιθανότητα συμπερίληψης κάποιων βιομετρικών δεδομένων, αλλά για τις βίζες που παρέχονται σε άτομα προερχόμενα από τρίτες χώρες". Συμπλήρωσε ακόμη ότι η Επιτροπή προτείνει απλώς την εισαγωγή ψηφιακής φωτογραφίας στις βίζες και κατέληξε: "Δεν υπάρχει περίπτωση να μη γνωρίζετε ότι τα δελτία ταυτότητας των προερχόμενων από τα κράτη-μέλη πολιτών συνιστούν πεδίο που ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα κάθε κράτους-μέλους".

Ο κύριος Μαρίνος φάνηκε ικανοποιημένος με τα προτεινόμενα μέτρα, αλλά επέμεινε επαναφέροντας το ζήτημα του θρησκεύματος με τρόπο που τουλάχιστον ξενίζει: "Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένη ως προς το ποια πρόσθετα δεδομένα συζητούνται και εάν σ' αυτά θα περιλαμβάνονται, πλην του δακτυλικού αποτυπώματος, και άλλα βιομετρικά στοιχεία ή αν θα περιλαμβάνεται επίσης και το θρήσκευμα. Είναι ένα ζήτημα που ενδιαφέρει ιδιαιτέρως τη χώρα μου. Θα ήθελα επίσης να ρωτήσω γιατί σκέπτεσθε να ζητήσετε στοιχεία για τις ταυτότητες μόνο των προερχομένων από τρίτες χώρες και όχι από τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εξ όσων γνωρίζω, και η Ευρωπαϊκή Ενωση διαθέτει αρκετούς τρομοκράτες, όπως λόγου χάρη η Ισπανία, αλλά και η πατρίδα μου, η Ελλάδα. Δεν επιβάλλεται λοιπόν να διευκολυνθούν οι ευρωπαϊκές αστυνομικές αρχές να εντοπίζουν ευκολότερα και τους Ευρωπαίους τρομοκράτες;".

Στην τελική απάντησή της, η Ι. Ντιράν επανέλαβε στον ευρωβουλευτή της Ν.Δ. ότι η όλη συζήτηση αφορά μόνο τις βίζες και περιορίζεται στα δακτυλικά αποτυπώματα και τον διαβεβαίωσε ότι δεν τίθεται θέμα θρησκεύματος.

Πρέπει να ήχησε παράδοξα στο Ευρωκοινοβούλιο η εμμονή ενός Ελληνα εκπροσώπου στην αναγραφή του θρησκεύματος ως μέσο εντοπισμού των τρομοκρατών της ίδιας του της χώρας. (Παρεμπιπτόντως: από πότε αλλόθρησκη η "17 Νοέμβρη";) Αλλά και στην Ελλάδα δεν ακούγεται και πολύ κομψός ο τρόπος που επελέγη για να επιστρέψει σε ένα κομμάτι χαρτί η απειλούμενη "εθνική" μας "ιδιοπροσωπία". Οπως και να 'χει, εκείνοι που -κατά δήλωσή του- ενέπνευσαν στον κύριο Μαρίνο την ερώτησή του όφειλαν τουλάχιστον να παρακολουθήσουν την "είδησή" τους μέχρι τέλους, προσφέροντας στις απαντήσεις των αρμοδίων της Ε.Ε. την προβολή που επιφύλαξαν στις ασύστατες "αποκλειστικές" πληροφορίες τους.

 

(Ελευθεροτυπία, 8/12/2001)

 

www.iospress.gr