Αστυνομικές διαρροές, μισογυνικά τρομοσενάρια, ποινικοποίηση ιδεών και δράσης με θύμα την Ιωάννα Σωτήρχου



Το τομάρι και τα ...τομάρια
 


"Σκληρό παζάρι για το... τομάρι της επώνυμης δημοσιογράφου"
                    («Κυριακάτικη Αυριανή» 15/9/2002) 


Η ιστορία που θα αφηγηθούμε σήμερα είναι ασφαλώς εμετική. Θα ήταν, ωστόσο, λάθος να την αποσιωπήσουμε, επιλέγοντας να μην ανακυκλώσουμε τον οχετό που την περασμένη εβδομάδα διακίνησαν άγνωστες πηγές της Ασφάλειας σε αγαστή -ως συνήθως- συνεργασία με τις πιο κίτρινες εκδοχές της εγχώριας δημοσιογραφίας. Γιατί όσο κι αν παραπέμπει σε παλαιότερες, αλήστου μνήμης, εποχές, η ιστορία μας είναι απολύτως σύγχρονη: έχει να μας διδάξει πολλά για τις σιχαμερές μεθοδεύσεις, οι οποίες, βοηθούσης της συγκυρίας, ενδέχεται να επιστρατευθούν ανά πάσα στιγμή εναντίον πολιτών, που, για άγνωστους σε μας λόγους, κινδυνεύουν να βρεθούν στο στόχαστρο κάποιων εξίσου αδιευκρίνιστων όσο και σκοτεινών κέντρων.

Διαρροές και ψίθυροι

Μέρες τώρα, στα δημοσιογραφικά γραφεία κυκλοφορούσε «εμπιστευτικά» η «πληροφορία» ότι, σύμφωνα με αστυνομικές πηγές, γνωστή δημοσιογράφος εμπλέκεται στην υπόθεση της 17Ν. Το όνομά της ήταν γνωστό, αφού είχε φτάσει και στην ίδια. Το παιχνίδι της διαρροής χόντρυνε την Παρασκευή 13/9, όταν ορισμένα μέσα αποφάσισαν να τη δημοσιοποιήσουν, φροντίζοντας πάντως να μην προχωρήσουν σε λεπτομέρειες που δεν θα άφηναν αμφιβολίες για την ταυτότητα της «ύποπτης». Το έδαφος είχε εντέχνως προλειανθεί, όταν το Σάββατο 14/9 κυκλοφόρησε η «Χώρα» με πρωτοσέλιδη την «είδηση»: «Ντοκουμέντο. Αποτυπώματα γυναίκας δημοσιογράφου στις γιάφκες της 17Ν. Είχε συλληφθεί το '91 σε επεισόδια με μολότοφ στην επέτειο του Πολυτεχνείου. Είχε δεσμό με τον Βασίλη Ξηρό». «Βουίζει η Αθήνα για ανεύρεση αποτυπωμάτων μιας δημοσιογράφου η οποία είχε "φιλικότατη" σχέση με τον Βασίλη Ξηρό», αναμασούσε στις εσωτερικές σελίδες ο Γ. Τράγκας το πρωτοσέλιδο «ντοκουμέντο» του. Και συμπλήρωνε: «Η δημοσιογράφος (...) κατά το παρελθόν είχε συλληφθεί κατηγορούμενη για συμμετοχή σε επεισόδια στο Πολυτεχνείο. Η δράση της υπήρξε μεγάλη στις αρχές της δεκαετίας του '90, ενώ σήμερα στα 32 της χρόνια συμμετέχει σε όλες σχεδόν τις διαδηλώσεις κατά της παγκοσμιοποίησης». 

Ακόμη πιο «ενήμερη», η «Αυριανή» της ίδιας ημέρας πληροφορούσε τους αναγνώστες της ότι «γνωστή δημοσιογράφος απογευματινής εφημερίδας μεγάλης κυκλοφορίας, ειδικευμένη στην κάλυψη θεμάτων Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οικολογικών και του λεγόμενου "αντιεξουσιαστικού χώρου", ετοιμάζει τη βαλίτσα της για Κορυδαλλό». Ακολουθούσε ανυπόγραφο «ρεπορτάζ», τυπικό δείγμα γραφής της εφημερίδας, στο οποίο τονιζόταν ότι βρέθηκε γενετικό υλικό της δημοσιογράφου στη γιάφκα της Δαμάρεως και ότι η σύλληψή της «αποτελεί ζήτημα μερικών εικοσιτετραώρων», παρ' όλο που «γνωστός ελληνικής καταγωγής διπλωμάτης» έχει «ρίξει λυτούς και δεμένους προκειμένου να σώσει το τομάρι της δημοσιογράφου, η οποία είναι συγγενικό του πρόσωπο». 

Βέβαια για την «Αυριανή» και για τα μέσα της κατηγορίας της, «σπαρταριστή» ιστορία χωρίς σεξ είναι αδιανόητη. Ετσι, οι ερωτικές φαντασιώσεις του ανώνυμου συντάκτη βρίσκουν εύκολα τη θέση τους στη ροή της αστυνομικής -υποτίθεται- αφήγησης. Θαυμάστε πώς: «Η κυρία ήταν μία από τις ερωμένες του "Βενιαμίν" των πιστολέρο και ρουκετοφόρων της οργάνωσης, του Βασίλη Ξηρού. Και τελικά την πρόδωσε η σεξουαλική της "εξάρτηση" από τον "κοτσιδάκια", καθώς το γενετικό υλικό που οδήγησε στην ταυτοποίηση με το όνομά της δεν περιοριζόταν σε ένα ή ελάχιστα ευρήματα. Οι (ανα)στεναγμοί του έρωτά της για τον νεότερο των Ξηρών την πρόδωσαν και το αν ήταν τελικά "συνειδητή απόφαση" ή "βίτσιο" η επιλογή γιάφκας για τις ροζ ώρες τους ανάμεσα σε ρουκέτες και οπλοπολυβόλα, μάλλον ελάχιστα απασχολεί τις διωκτικές αρχές». 

Σεξ και τρόμος

Εύγλωττα τα παραθέματα, συνιστούν σαφές δείγμα του δημοσιογραφικού είδους στο οποίο αναφερόμαστε. Οπως ήταν αναμενόμενο, τη σκυτάλη πήραν το ίδιο βράδυ (Σάββατο 14/9) τα ειδικευμένα στην «ειδησεογραφία» αυτή κανάλια. Ξεχωρίζουμε το δελτίο ειδήσεων του «Alter» (Α. Παυλόπουλος, Στ. Βορίνας, Μιχάλης Δημητρίου) και του «Star» (συζήτηση του Γ. Λιάγκα με τον διευθυντή της «Αυριανής» Τσιρογιάννη). Κατά τη διάρκεια της σχετικής συζήτησης στο «Star», ο Γ. Λιάγκας έδειξε στον τηλεοπτικό φακό άρθρο της «ύποπτης» δημοσιογράφου, κρύβοντας με το χέρι την υπογραφή της και παροτρύνοντας τους θεατές του να το αναζητήσουν στο Διαδίκτυο. Σύμφωνα με τον κύριο αυτό, το περιεχόμενο του κειμένου (κριτική στον αντιτρομοκρατικό νόμο) συνιστά σαφές ενοχοποιητικό στοιχείο για τη συγγραφέα του. Επρόκειτο για άρθρο της Ιωάννας Σωτήρχου με τίτλο «Καυτός Μάρτιος», που φιλοξενείται στην ιστοσελίδα της δημοσιογραφικής συνδικαλιστικής παράταξης Ανεξάρτητη Παρέμβαση (www.mediaworkers.gr). 

Ηταν η πιο καθαρή ώς εκείνη τη στιγμή «φωτογράφιση» της συναδέλφου και φίλης, την οποία ούτως ή άλλως «φωτογράφιζαν» καθαρά από το πρωί οι εφημερίδες που αναφέραμε προηγουμένως, φροντίζοντας βέβαια να «διανθίσουν» το βιογραφικό της σημείωμα με διάφορες ανακρίβειες (όπως για παράδειγμα ότι ο συνεπώνυμός της διπλωμάτης Σωτήρχος είναι θείος της!). Λίγα λεπτά αργότερα, ο ταμένος στο κυνήγι τρομοκρατικών κεφαλών Λιάγκας έμελλε να προχωρήσει ένα βήμα περισσότερο και να κατονομάσει ρητά τη δημοσιογράφο για την οποία γινόταν όλος αυτός ο ντόρος. Εχοντας στο τηλέφωνο το δημοσιογράφο Νίκο Γιαννόπουλο -τον οποίο, σημειωτέον, παγίδευσε, αφού τον είχε καλέσει να μιλήσει για την υπόθεση Λεσπέρογλου- τον ρώτησε θρασύτατα αν γνωρίζει κατά πόσον η δημοσιογράφος, με την οποία είχε συλληφθεί προ καιρού στην Ιορδανία, έχει σχέση με τη 17Ν (!). 

Υπάρχει και συνέχεια. Την επομένη, στο θέμα επανήλθε η «Κυριακάτικη Αυριανή» (15/9), με πρωτοσέλιδο τίτλο «Σκληρό παζάρι για το ...τομάρι της επώνυμης δημοσιογράφου» και την επεξήγηση ότι «Κυβέρνηση και Δικαιοσύνη δέχονται ισχυρές πιέσεις για να μην εκτελεστεί το ένταλμα σύλληψης». Στο κείμενο ενοχοποιούνταν καθαρά όχι μόνο η συνδικαλιστική δράση και οι πολιτικές της ιδέες της Ιωάννας Σωτήρχου («καμία έκπληξη δεν προκάλεσε στα κορυφαία κλιμάκια της Αντιτρομοκρατικής η ταυτότητα των αποτυπωμάτων και του γενετικού υλικού»), αλλά και η επαγγελματική της δραστηριότητα («δεν έκρυβε τις ιδέες της τις οποίες μάλιστα δημοσιοποιούσε μέσα από "μαχητική" αρθρογραφία στην εφημερίδα που εργάζεται»). Την ίδια στιγμή πάντως προετοιμαζόταν προσεκτικά το έδαφος της «υποχώρησης»: το ένταλμα σύλληψης είναι έτοιμο, η έκδοσή του όμως εμποδίζεται λόγω των «αφόρητων πιέσεων» από τον «εκδοτικό χώρο» και «συγγενή της Αμερικανό διπλωμάτη». 

«Συμψηφισμός» και συνενοχή

Είναι προφανές ότι η «είδηση» είχε πια διαγράψει τον κύκλο της ή, αλλιώς, ότι ο στόχος των εγκεφάλων της «διαρροής» είχε πια επιτευχθεί. Παρά τις διαβεβαιώσεις του Ν. Κακαουνάκη («Καρφί» 15/9) για το ίδιο πάντοτε θέμα ότι «οι διωκτικές αρχές δεν είναι διατεθειμένες να χαριστούν σε κανέναν, όσο ισχυρή προστασία κι αν έχει», μόνη η «Espresso» της Δευτέρας εμφανίστηκε να συντηρεί το ζήτημα, κι αυτό για να αποδώσει σε αστυνομικές πηγές την πληροφορία ότι, λόγω των «γνωστών πιέσεων», εντέλει «δεν πρόκειται να συλληφθεί» η «επώνυμη δημοσιογράφος». (Σημειωτέον ότι υπάρχουν και άλλα, «ελάσσονα», δημοσιεύματα, ανάμεσά τους κι ένα σχόλιο του Ν. Καραγιαννίδη στον «Φίλαθλο» (16/9), στο οποίο ο συντάκτης του εμφανίζεται να αγνοεί τη διαφορά μεταξύ ανδρικής και γυναικείας φυσιολογίας.) Θα φανταζόταν κανείς ότι η άμεση αντίδραση της «Ελευθεροτυπίας», η σχετική ανακοίνωση της ΕΣΗΕΑ και η ρητή δήλωση του υπουργού Τύπου κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών (16/9) θα έκλειναν μια για πάντα τη θλιβερή αυτή ιστορία. Η συνέχεια, ωστόσο, είναι εξαιρετικά διαφωτιστική για το κλίμα των ημερών. Δεν αναφερόμαστε μόνο στους υπεύθυνους των εμπλεκόμενων στην υπόθεση καναλιών και εφημερίδων, οι οποίοι υιοθέτησαν ήδη την κλασική τακτική «εμείς δεν φωτογραφίσαμε καμία συγκεκριμένη δημοσιογράφο, οπότε η υπόθεση δεν μας αφορά» («Ε» 18/9). Οι εν λόγω κύριοι θα κληθούν σύντομα να υποστηρίξουν τον ισχυρισμό τους στο δικαστήριο -και τότε θα αντιληφθούν αν «φωτογράφισαν» ή όχι την Ιωάννα Σωτήρχου. 

Μεγαλύτερη σημασία έχει κατά τη γνώμη μας η στάση των «σοβαρών» δημοσιογράφων που, αντί να καταγγείλουν από την πρώτη στιγμή τα νοσηρά σενάρια που διακινούσαν οι κιτρινο-ροζ συνάδελφοί τους, προτίμησαν να επιτεθούν στην ΕΣΗΕΑ με το επιχείρημα ότι το σωματείο των δημοσιογράφων θα όφειλε, εκτός της Ι. Σωτήρχου, να υπερασπίσει δημόσια «και όλους τους δημοσιογράφους που κατά καιρούς διασύρθηκαν ή απειλήθηκαν από τη 17Ν και τα φιλαράκια της» (Ι. Κ. Πρετεντέρης, «Το Βήμα» 18/9). Προφανής ο στόχος του «συμψηφισμού», αποδεικνύει για ακόμη μία φορά πόσο ασθενική είναι η συλλογική θωράκιση του κλάδου απέναντι στις αστυνομικές διαρροές. Και, ταυτόχρονα, υποδεικνύει τις δυσκολίες που πρόκειται να αντιμετωπίσει η ΕΣΗΕΑ αν συνεχίσει, όπως ορθά έπραξε στην περίπτωση της Ι. Σωτήρχου, να κατονομάζει τα μέσα τα οποία διαπράττουν το εκάστοτε απεχθές ατόπημα. 


 


Το «πειστήριο» του εγκλήματος


Απόσπασμα από το κείμενο της Ιωάννας Σωτήρχου με τίτλο «Καυτός Μάρτιος»:

Η αιτιολογική έκθεση (εν: του αντιτρομοκρατικού νόμου) αποκαλύπτει τις προθέσεις και τις μεθόδους: χαρακτηρίζει την ασφάλεια των πολιτών ως δικαίωμα του ανθρώπου και επικαλείται τη διακήρυξη του Ρήγα Φεραίου όπου η «σιγουρότης» αναφέρεται ως ένα από τα τέσσερα φυσικά δικαιώματα του ανθρώπου. Μόνο που ο Ρήγας, όπως και όλοι οι φιλελεύθεροι στοχαστές, εννοούν την ασφάλεια του πολίτη ως ελάχιστη εγγύηση απέναντι στην αυθαιρεσία της κρατικής εξουσίας. Με αυτή τη στρέβλωση λοιπόν επιχειρείται να προστεθεί ένα ακόμη νομοθέτημα στη θωράκιση της κρατικής αυθαιρεσίας απέναντι στην κοινωνία και τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών.

Εν κατακλείδι, μια ιστορική υπόμνηση: Η έκτακτη νομοθεσία του εμφυλίου χρησιμοποιήθηκε σε άλλες ιστορικές συνθήκες, από τη χούντα, για να αντιμετωπίσει την αντίδραση στην εκτροπή από το πολίτευμα. Οι κρατούντες οφείλουν να το γνωρίζουν αυτό και μάλιστα από πρώτο χέρι. Το πρόβλημα όμως είναι ένα: σε κάθε περίπτωση πρόκειται για περιορισμό της προστασίας των δικαιωμάτων μας.

 




 

(Ελευθεροτυπία, 21/9/2002)

 

www.iospress.gr