Το ποδόσφαιρο είναι ένας μικρός πόλεμος, δεν μπορεί να υπηρετήσει ειρηνικούς στόχους


Μωάμεθ-Κολοκοτρώνης 1-1
 

 
 

"Ο ΠΑΟ Ευρωπαίος, οι Τούρκοι έμειναν Τούρκοι"
        («ΕΘΝΟΣ», 1/11/2002)

 

ΛΙΓΟ ΠΡΙΝ ΜΠΟΥΝ στην αρένα της Φενερμπαχτσέ, οι ποδοσφαιριστές του Παναθηναϊκού και οι Ελληνες επίσημοι (υπουργοί και αθλητικοί παράγοντες) επισκέφτηκαν τον Οικουμενικό Πατριάρχη, στο Φανάρι. Απ' όλους τους παριστάμενους ειπώθηκαν όμορφα λόγια για τη φιλία των λαών, την ειρήνη και τον εποικοδομητικό ρόλο του αθλητισμού. Οταν μάλιστα οι δημοσιογράφοι ρώτησαν πονηρά τον κ. Βαρθολομαίο ποια ομάδα θα υποστήριζε, εκείνος απέφυγε το δίλημμα εξηγώντας πως "σημασία έχει η άμιλλα και η προώθηση της φιλίας που επιτυγχάνεται σε αυτές τις αθλητικές συναντήσεις". Σε παρόμοιο πνεύμα διπλωματίας όφειλε να κινηθεί και ο πρόεδρος της ΠΑΕ ΠΑΟ Αγγ. Φιλιππίδης. Αισθανόμενος συγκίνηση, όπως είπε, δεν μπορούσε παρά να συμφωνήσει με τον προκαθήμενο της Ορθοδοξίας λέγοντας στα μέσα ενημέρωσης ότι "η νίκη δεν είναι το παν" και ότι "πρέπει να αποδείξουμε ότι ο αθλητισμός ενώνει". Ποιος, άλλωστε σε τέτοιες στιγμές ομοψυχίας, θα θυμόταν ότι ο κ. Φιλιππίδης μόλις πέρυσι κυνηγούσε με άγριες διαθέσεις τον διαιτητή μετά το τέλος της κλασικής "εμφύλιας μάχης των αιωνίων αντιπάλων" ΠΑΟ-Ολυμπιακού στο γήπεδο της Λεωφόρου;
Τα όσα ακολούθησαν στο στάδιο Σουκρού Σαράτσογλου, δυστυχώς, τους διέψευσαν όλους. Θρησκευτικούς, πολιτικούς και αθλητικούς ηγέτες. Και αν για τον Πατριάρχη δεν σήμαινε δα και τίποτα φοβερό να πάει στράφι μια ακόμα ευχή, για την κυβέρνηση όμως και όσους άλλους είχαν επενδύσει πολλά στη συγκεκριμένη ποδοσφαιρική συνάντηση (και αργότερα στην ποδοσφαιρική συνδιοργάνωση του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος του 2008) το πλήγμα υπήρξε ισχυρό -όσο κι αν επαναλαμβάνουν ότι επρόκειτο για μεμονωμένα επεισόδια. Ο κ. Φιλιππίδης με βαριά καρδιά υποχρεώθηκε να διαφοροποιηθεί από τους δικούς του χούλιγκαν (τη σταθερότερη πελατεία του), όταν εκείνοι ξέσπασαν απαντώντας στις προκλήσεις των αντιπάλων τους εξακοντίζοντας σπασμένα καθίσματα και ξινόγαλο, ακόμα και στα κεφάλια των επισήμων της χώρας τους στο γήπεδο της Φενερμπαχτσέ.
Επιστρέφοντας στην Ελλάδα η διπλωματική και η αθλητική αποστολή σχεδίασε μια γιγαντιαία αστυνομική επιχείρηση αντιμετώπισης της επερχόμενης βίας στη ρεβάνς της 14ης Νοεμβρίου στο γήπεδο της λ. Αλεξάνδρας. Εντρομη η ΠΑΕ ΠΑΟ απέρριψε τις όποιες νέες εκδηλώσεις ελληνοτουρκικής φιλίας προγραμμάτιζε το υπουργείο Εξωτερικών ή η ΕΠΟ στο γήπεδο, φοβούμενη το βίαιο ταμπεραμέντο των ανεξέλεγκτων "φιλάθλων" της, που πιθανόν να οδηγήσουν την ομάδα εκτός ευρωπαϊκών διοργανώσεων. Ωστόσο, οι ακραιφνείς οπαδοί επιμελούνται τα λάβαρά τους και ό,τι άλλο μπορεί να απλωθεί στις κερκίδες της Λεωφόρου ώστε να εξοργίσει τον αντίπαλο (ένας γιγάντιος Κολοκοτρώνης, ένας Νικηταράς, ίσως ένας Οτζαλάν, μια τουρκική σημαία που θα καίγεται, ή απλώς μια μεγάλη σημαία της Γαλατασαράι), οργανώνουν ("ανίερες") συμμαχίες με άλλους χούλιγκαν που προσφέρονται για να "δοθεί ένα σκληρό μάθημα στους Τούρκους" επί ελληνικού εδάφους.

Αγών υπέρ πάντων

Δεν έπεσαν από τον ουρανό όλα αυτά. Το γήπεδο και ιδίως οι ποδοσφαιρικές αναμετρήσεις είναι εξ ορισμού το ευνοϊκότερο πεδίο για να τιναχτεί στον αέρα κάθε απόπειρα συμφιλιωτικής προσέγγισης οποιωνδήποτε αντιπάλων -και πολύ περισσότερο αν πρόκειται για "προαιώνιους εχθρούς". Μια ματιά στο περιεχόμενο της υπερβολικά εκτεταμένης δημοσιογραφικής κάλυψης του αγώνα ΠΑΟ-Φενερμπαχτσέ επιβεβαιώνει ότι ο χουλιγκανισμός δεν είναι μια μεμονωμένη συμπεριφορά που περιορίζεται σε ένα τμήμα των κερκίδων. Ουσιαστικό μέρος της ποδοσφαιρικής ιεροτελεστίας είναι η ιδεολογική προετοιμασία των οπαδών της κάθε πλευράς με στόχο την όσο το δυνατό ισχυρότερη προσβολή της άλλης. Η μισαλλοδοξία και η βία (συμβολική και πραγματική) αποτελούν συστατικά στοιχεία της "μαγείας του ποδοσφαίρου". Κατά τη διεξαγωγή του αγώνα, την κορυφαία στιγμή του "πολέμου", είναι επόμενο να βγουν στο προσκήνιο όλα τα όπλα κατά του αντιπάλου, όσο πρωτόγονα και άθλια κι αν είναι, αρκεί να συμβάλουν στην ταπείνωση και τη συντριβή του. 

Αυτή δεν είναι μια περιθωριακή διαδικασία. Οπως είναι γνωστό, αναφέρεται και απασχολεί μεγάλα τμήματα της κοινωνίας ανάλογα με τη "σπουδαιότητα" του κάθε ποδοσφαιρικού αγώνα και επιπλέον συγκροτεί μια αποδοτική οικονομική και πολιτική μπίζνα. Στις περιπτώσεις, επομένως, που η "σπουδαιότητα" ενός αθλητικού αγώνα συναρτάται με αυτονόητα εθνικά στερεότυπα τότε δεν έχουμε παρά να περιμένουμε έντονη φόρτιση, γενίκευση του χουλιγκανισμού και στο τέλος άφθονα αίματα και ψέματα- τα οποία θα πουλήσουν όσο όσο κίτρινα ΜΜΕ και οι λοιπές εθνικό-δημαγωγικές δυνάμεις. 

Τον Ιούλιο του 1995 στην Αθήνα οι Ελληνες οπαδοί έβριζαν και γιουχάιζαν όταν ακουγόταν ο εθνικός ύμνος των κατά τ' άλλα "Σέρβων αδελφών μας" μόνο και μόνο γιατί το "εθνικό συμφέρον" (όπως το κατανοούσαν) εκείνη την ώρα, επέβαλε τον πάση θυσία αποκλεισμό της ομάδας μπάσκετ των βαλκάνιων φίλων μας από τα τελικά του Ευρωμπάσκετ. Αμέσως μετά, μεγάλες ομάδες "εθνικά ταπεινωμένων" Σέρβων θα πολιορκούσαν με άγριες διαθέσεις την ελληνική πρεσβεία στο Βελιγράδι διαψεύδοντας πανηγυρικά όσους πίστευαν στη συμφιλιωτική δύναμη των σπορ. Ας μη μιλήσουμε για την κατά καιρούς υποδοχή των Κυπρίων αδελφών μας όταν απειλούν να μας κόψουν κάποιον πολύτιμο βαθμό για την πορεία της ομάδας μας στις διεθνείς διοργανώσεις. Αφθονα σχετικά παραδείγματα μισαλλοδοξίας απ' όλο τον κόσμο έχουμε παρουσιάσει στον "Ιό της Κυριακής", 7/6/1998, "Η φανέλα μας είναι η ψυχή μας- Μπάλα και εθνικισμός"
.

Η μαύρη φανέλα

Λίγοι καλοπροαίρετοι αναλυτές με αφορμή τα γεγονότα στον αγώνα ΠΑΟ-Φενερμπαχτσέ προσπαθώντας να ερμηνεύσουν (και να ξορκίσουν ταυτόχρονα) τις αθλιότητες των "δικών μας" χούλιγκαν, ανακάλυψαν ότι πίσω τους κρύβονται φασιστικές ομάδες. Στα "ΝΕΑ" (5/11) υπογραμμίζεται η διείσδυση στις τάξεις των οργανωμένων οπαδών, όχι μόνο του Παναθηναϊκού, "των ναζιστικών και εθνικιστικών στοιχείων της Χρυσής Αυγής". Σε όλο τον κόσμο άλλωστε οι ακροδεξιοί θεωρούν την εξέδρα ως προνομιακό χώρο της διάδοσης των απόψεών τους. Οσο κι αν αυτό ισχύει, δύσκολα εξηγεί την ευρύτητα του φαινομένου, την ταύτιση τόσων μεγάλων μερίδων του πληθυσμού με τα "ιδεώδη" αλλά ακόμη και με τις βίαιες πρακτικές τους. Ειδικά με το θέμα της Χρυσής Αυγής είχαμε ασχοληθεί και πέρυσι όταν μια "Γαλάζια Στρατιά" της αναλάμβανε τον "εθνικό αγώνα" κατά της συνδιοργάνωσης του Ευρωπαϊκού Κυπέλου του 2008, από τις ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες της Ελλάδας και της Τουρκίας. (1/12/2001, "Ναζί με στολή φιλάθλου". 
Μια ματιά στον Τύπο των ημερών μπορεί να διαφωτίσει όσους εθελοτυφλούν. Η χουλιγκανική εθνικιστική μισαλλοδοξία απλώνεται με τη μια ή την άλλη μορφή στα ΜΜΕ (και συνεπώς στα πλήθη που επηρεάζονται απ' αυτά), ακολουθώντας τους αταβιστικούς μηχανισμούς που γεννά κάθε ποδοσφαιρική αναμέτρηση τέτοιας "σπουδαιότητας" για την οποία τα Μέσα υποχρεώνονται να πάρουν θέση -αν θέλουν να κρατήσουν την επαφή τους με το κοινό. Είναι λοιπόν ποτέ δυνατόν να υπάρξει "αντικειμενική" ματιά όταν μιλάμε για ελληνοτουρκική αθλητική αναμέτρηση; 
Θα ξαναθυμηθούμε μοιραία την Αλωση της Βασιλεύουσας και τον "φανατισμένο τουρκικό όχλο που επιτέθηκε ακόμα και με πυροβολισμούς κατά των φιλάθλων του Παναθηναϊκού στο κέντρο της πόλης εκεί που ξεκίνησαν το 1955 τα Σεπτεμβριανά κατά της ελληνικής ομογένειας" (Espr-esso, 2/11). Ολοι μας θα μάθουμε για το "εμετικό πανό των Τούρκων", αλλά σχεδόν κανένας για τα πανό των "δικών μας" με το "πάλι με χρόνια με καιρούς..." ή την απεικόνιση μιας γαλάζιας, εθνικά καθαρής Κύπρου, δίχως Τούρκους, Μογγόλους κ.λπ. Ακόμα και ο πολυφωτογραφημένος ημίγυμνος και πασιφανώς ελληνόψυχος οπαδός του ΠΑΟ με το χαραγμένο στο κορμί του "ΝΟ 2008", άλλαξε ομάδα και εθνικότητα για τις ανάγκες του στρατευμένου ρεπορτάζ της Απογευματινής (1/11). Η οργή των παναθηναϊκών φιλάθλων ήταν αναμφισβήτητα δικαιολογημένη εφόσον αντιμετώπιζαν "τον τυφλό φανατισμό και την προκλητικότητα των Τούρκων" (Αθλ. Ηχώ, 2/11). Αν δε λάβουμε υπόψη ότι "η Τουρκία, η πατρίδα του οθωμανικού, πρέπει να έχει πολύ περισσότερους εραστές του ομοφυλοφιλικού σεξ" (Αυριανή, 2/11), τότε καλά να πάθει ο Γιωργάκης που "βάλθηκε να μας πείσει ότι όλα έγιναν από δέκα αλητόπαιδα" και "κανένας εκπρόσωπος του ελληνικού κράτους δεν αντιλαμβάνεται την αυξανόμενη οργή και την αγανάκτηση του λαού μέσα από το σύνολο των ΜΜΕ για την εθνική προσβολή" (Goal, 2/11). 
Πολλοί από τους διαμορφωτές του ελληνικού φίλαθλου πνεύματος θα επιτεθούν στην ηγεσία της χώρας. "Θλίβομαι -γράφει ο Περ. Στέλλας- που με εκροσωπούν τέτοιοι πολιτικοί και μάλιστα στην Τουρκία, όταν την ίδια στιγμή η κυβέρνηση της Τουρκίας συνεχίζει την αδιαλλαξία της στο Κυπριακό και παραβιάζει καθημερινά τον ελληνικό εναέριο χώρο, με σκοτώνει στα Ιμια και δεν αποκλείεται αύριο να ξυπνήσω και στην Ακρόπολη να δω να κυματίζει η τούρκικη σημαία". Σε πολλούς θα έφερνε δάκρυα ένα γκολ του Κυπριόπουλου Μιχ. Κωνσταντίνου μέσα στη χαμένη (από το 1453!) πρωτεύουσά μας. Ενας Κώστας Ντάλτας -που τον αναπαράγει η Χρυσή Αυγή- αρνείται να "δίνει το χέρι σε αυτούς που αμφισβητούν τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και υπογράφουν πρωτόκολλα ολυμπιακής εκεχειρίας με εκείνους που διχοτόμησαν την Κύπρο". Και κάμποσοι άλλοι δεν έκρυψαν τη χαρά τους που ο Γιωργάκης πλήρωσε με καρεκλιές τα προδοτικά ζεϊμπέκικά του, ενώ το πρωτοσέλιδο του Φίλαθλου "μετά τους αγριοτσαμπουκάδες στην πλατεία Ταξίμ", ήταν επόμενο να κραυγάσει "Να μην έρθουν οι Τούρκοι με οπαδούς στη ρεβάνς της Λεωφόρου" (2/11).
Αλλά γιατί να έρθουν οι Τούρκοι οπαδοί εδώ για τσαμπουκάδες, όταν η ομάδα τους ξέσκισε προχθές με 6-0 τη Γαλατασαράι και εκείνοι ξεχαρμάνιασαν με όλους τους βίαιους (λεκτικούς και σωματικούς) τρόπους επί ώρες εναντίον των "εσωτερικών εχθρών" τους στο κέντρο της Ιστάμπουλ; "Εδειξαν τον πραγματικό τους εαυτό", σημείωσε χαιρέκακα η Απογευματινή (7/11), δίχως να περνάει από το μυαλό του συντάκτη της ποιον ακριβώς εαυτό έδειξαν οι μαινόμενοι χούλιγκαν του "ΠΑΟ, θρησκεία, Θύρα 13" την περασμένη Κυριακή στην Πάτρα.


 

(Ελευθεροτυπία, 9/11/2002)

 

www.iospress.gr