Παρά τις νομοθετικές απαγορεύσεις, η Δύση συνεχίζει να ντύνεται με γούνες κατοικίδιων ζώων

Στο δρόμο της Κρουέλα Ντεβίλ
 

 
 

"Από γούνα σκύλου δύο τζάκετ σε καταστήματα του Τορίνο"
        («La Repubblica», 9/1/2003)

 

 

ΤΗΝ ΩΡΑ που οι εγχώριες αρχές αρνούνται πεισματικά να προχωρήσουν στον εντοπισμό των υπεύθυνων για την εξόντωση δεκάδων «αδέσποτων» ζώων στον Εθνικό Κήπο και το Ζάππειο, τις παραμονές των τελετών για την ανάληψη της προεδρίας, στη γειτονική Ιταλία επανέρχεται στην επικαιρότητα ένα ερώτημα, που ταλαιπωρεί από πέρσι τους καταναλωτές γούνινων ειδών: Ποια από τα προϊόντα ένδυσης που αγοράζουν στα μεγάλα καταστήματα της χώρας έχουν κατασκευαστεί από γούνα γάτας ή σκύλου; 

Γιατί, σε αντίθεση με την κακιά Κρουέλα του Ντίσνεϊ, που πρόσφερε την ψυχή της στο διάβολο για ένα παλτό φτιαγμένο από τα 101 δαλματικά κουτάβια, οι καταναλωτές της Ιταλίας -και όχι μόνον- κινδυνεύουν να ντυθούν ερήμην τους με γάτες και σκύλους, πιστεύοντας ότι φορούν τη γούνα κάποιου «εξωτικού» ζώου με όνομα που δεν τους θυμίζει απολύτως τίποτε.

Μπουφάν από σκύλο;

Η απίστευτη ιστορία, την οποία μας επισήμανε ο κύριος Ιωάννης Ηλιόπουλος, είδε το φως της δημοσιότητας στον ιταλικό Τύπο πριν από λίγες μόλις ημέρες. Σύμφωνα με καταγγελία της φιλοζωικής οργάνωσης LAV, δύο μπουφάν που αγοράστηκαν στις 7 Δεκεμβρίου στο Τορίνο, ένα από το κατάστημα Rinascente και το δεύτερο από το Carrefour, είχαν στην κουκούλα τους γούνα σκύλου. Το γεγονός αποδείχθηκε, ύστερα από εξέταση DNA που διενήργησε το χημικό εργαστήριο του Εμπορικού Επιμελητηρίου της πόλης και η οποία, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της φιλοζωικής οργάνωσης, «δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας ότι η γούνα των δύο αυτών προϊόντων ένδυσης προέρχεται από το είδος "canis familiaris", δηλαδή από κατοικίδιο σκύλο» («Repubblica» 9/1/2003).

Αξίζει να σημειωθεί ότι η LAV είναι μια πολύ γνωστή στη χώρα της φιλοζωική οργάνωση, η οποία εδώ και είκοσι χρόνια αγωνίζεται για τα δικαιώματα των ζώων: ζητά να καταργηθεί η ζωοτομία και κάθε μορφή επώδυνων πειραμάτων και βίας σε βάρος των ζώων και επιδιώκει την ψήφιση νόμων που θα απαγορεύουν την κακομεταχείρισή τους (βλ. σχετικά http://www.infolav.org). 

Σε συνέντευξη Τύπου, κατά την οποία παρουσιάστηκαν τα πορίσματα της εξέτασης DNA, μέλη της LAV υπογράμμισαν ότι με την πώληση ενδυμάτων που περιέχουν γούνα σκύλου αφ' ενός εξαπατώνται οι καταναλωτές, οι οποίοι δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τι αγοράζουν, και αφ' ετέρου καταστρατηγείται ο νόμος, καθώς παραβιάζεται διάταξη του υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται η εισαγωγή και εμπορία δέρματος και γούνας σκύλου και γάτας. Η διάταξη αυτή αποτελεί απάντηση του υπουργείου στην περσινή αποκάλυψη της LAV ότι προϊόντα που πωλούνταν στα καταστήματα Upim και Oviesse (των ομίλων Rinascente και Coin) είχαν κατασκευαστεί από γούνα σκύλου. 

«Και στα δύο είδη ένδυσης που εντοπίσαμε στο Τορίνο και προχωρήσαμε στην ανάλυσή τους δεν υπάρχει καμία αναφορά, έστω και αόριστη, στην προέλευση της γούνας, ακριβώς όπως είχε συμβεί και με τα περσινά μας ευρήματα», υποστηρίζει ο Μάρκο Φρανκόνε, στέλεχος της οργάνωσης. «Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει ότι το σύστημα με το οποίο ετοιμάζονται οι ετικέτες των γούνινων και δερμάτινων προϊόντων είναι απατηλό ή, τουλάχιστον, απολύτως ανεπαρκές». Αν, λοιπόν, τονίζουν τα μέλη της LAV, ακόμη και οι μεγάλες αλυσίδες εμπορικών καταστημάτων τολμούν να αγνοούν τη σχετική νομοθεσία, εύκολα μπορούμε να αναλογιστούμε τι θα μπορούσε να αποκαλύψει ένας έλεγχος στα υπόλοιπα μαγαζιά ή στους υπαίθριους πάγκους των μικροπωλητών. Για το λόγο αυτό καλούν τους καταναλωτές να αποφεύγουν να αγοράζουν προϊόντα που περιέχουν γούνα και τους προτρέπουν να θέτουν υπόψη της οργάνωσης κάθε «ύποπτη» ετικέτα. 

Εκατομμύρια θύματα 

Στο μεταξύ, οι δύο ενδιαφερόμενες εταιρείες (Rinascente και Carrefour) αρνούνται με χωριστή ανακοίνωσή τους την κατηγορία και εξηγούν ότι προμηθεύτηκαν το εμπόρευμα με γραπτή εγγύηση ότι δεν πρόκειται για κατοικίδιο, αλλά για άγριο ζώο. Από δηλώσεις της υπεύθυνης της LAV Σιμόνα Καριάτι (10/1), που εντοπίσαμε στο δικτυακό τόπο της οργάνωσης, αντλούμε την πληροφορία ότι η Carrefour απέσυρε προς το παρόν από τα ράφια των καταστημάτων της τα επίμαχα μπουφάν, καθώς και ότι η Rinascente είχε επιχειρήσει πέρσι να αμφισβητήσει τα αποτελέσματα της εξέτασης DNA, καταφεύγοντας σε ιστολογική ανάλυση της τότε αμφισβητούμενης γούνας σε εργαστήριο της Φινλανδίας. 

Οπως και να 'χει, η όλη συζήτηση δεν είναι αμιγώς ιταλική. Και δεν είναι μόνη η LAV, όταν υποστηρίζει ότι δύο εκατομμύρια σκύλοι και γάτες σκοτώνονται κάθε χρόνο για τη γούνα τους σε χώρες, όπως η Κίνα, η Ταϊλάνδη, οι Φιλιππίνες και η Κορέα, και ότι από εκεί οι γούνες των ζώων αυτών εξάγονται σε πολύ χαμηλές τιμές σε Ευρώπη και Αμερική. Με την υπόθεση ασχολείται συστηματικά τα τελευταία πέντε χρόνια η μεγαλύτερη αμερικανική οργάνωση προστασίας των δικαιωμάτων των ζώων, η Humane Society of the United States (HSUS), η οποία πρώτη κατήγγειλε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες κυκλοφορούν προϊόντα (είδη ρουχισμού, μινιατούρες ζώων κ.ά.), τα οποία έχουν κατασκευαστεί εν μέρει ή ολοκληρωτικά από γούνα σκύλου ή γάτας (βλ. το δικτυακό τόπο της οργάνωσης: http://www.hsus.org). 

Η αμερικανική φιλοζωική οργάνωση, σε συνεργασία με ομόλογές της οργανώσεις από άλλες χώρες, ξεκίνησε τα Χριστούγεννα του 1998 διεθνή καμπάνια με στόχο την κατάργηση της χρήσης κάθε είδους γούνας μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Μπορεί η καμπάνια να μην οδήγησε στην εξαφάνιση της γούνας από το εμπόριο, ωστόσο δημοσκοπήσεις σε Ευρώπη και Αμερική δείχνουν ότι η "δυσφήμηση" των γούνινων προϊόντων από φιλοζωικές και οικολογικές οργανώσεις έχει πιάσει τόπο: Το 81% των ερωτηθέντων Ιταλών, για παράδειγμα, δήλωνε πρόσφατα ότι «η αγορά κάθε είδους γούνας συνιστά άχρηστη βαρβαρότητα». 

Στο πλαίσιο αυτής της εκστρατείας ευαισθητοποίησης των καταναλωτών, η HSUS έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην κυκλοφορία προϊόντων από γούνα σκύλου ή γάτας, γνωρίζοντας ότι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι δύσκολα μπορούν να ανεχθούν να φορέσουν κάποιο ρούχο ή να χρησιμοποιήσουν κάποιο αντικείμενο φτιαγμένο από ένα ζώο ίδιο κι απαράλλαχτο με το αγαπημένο τους κατοικίδιο. Καταγγέλλοντας ότι σκύλοι και γάτες δολοφονούνται για τη γούνα τους σε χώρες, όπως η Κίνα, η Μογγολία, η Κορέα, η Αυστραλία, αλλά και η Βρετανία (η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο), η αμερικανική οργάνωση προχώρησε σε επιτόπιους ελέγχους, στέλνοντας επιθεωρητές της σε κάποιες από τις χώρες αυτές, και κυρίως στην Κίνα, προκειμένου να συγκεντρώσουν στοιχεία για τις συνθήκες εκτροφής και θανάτωσης των άτυχων ζώων.

Σκύλος ή τσακάλι;

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα ευρήματα της αμερικανικής φιλοζωικής οργάνωσης, περίπου δύο εκατομμύρια σκύλοι και γάτες ζουν και θανατώνονται κατά το σκληρότερο δυνατό τρόπο σε μακρινές χώρες προτού η πάμφθηνη γούνα τους χρησιμοποιηθεί σε ρούχα και αντικείμενα, τα οποία φέρουν ψευδείς ετικέτες, παραπλανώντας τους επίδοξους αγοραστές τους. Η HSUS υποστήριξε ότι πολλά προϊόντα αυτού του είδους κυκλοφορούν ανεμπόδιστα στην αμερικανική αγορά, εντόπισε κάποια απ' αυτά και φρόντισε να τα στείλει στο εργαστήριο για εξέταση DNA. Το 1998, για παράδειγμα, η οργάνωση ισχυρίστηκε ότι το τεστ DNA έδειξε ότι παλτό με την ετικέτα «σκύλος της Μογγολίας» ήταν από κοινό κατοικίδιο σκύλο, ενώ την επόμενη χρονιά, παιχνίδια, που κατά την ετικέτα τους έπρεπε να προέρχονται από γούνα κουνελιού, ήταν στην πραγματικότητα κατασκευασμένα από γάτα. Το θέμα ήταν λογικό να προκαλέσει σκάνδαλο σε μια κοινωνία που θεωρεί σοβαρό αμάρτημα την παραβίαση των οδηγιών της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Εμπορίου (FTC). Το κλίμα βάρυνε ακόμη περισσότερο, όταν είδαν τη δημοσιότητα πληροφορίες ότι σε πολλές περιπτώσεις οι σκύλοι γδέρνονται ζωντανοί ή ότι καταδικάζονται να πεθάνουν αιμορραγώντας από μια μικρή πληγή στο πόδι προκειμένου να παραμείνει άθικτο το τρίχωμά τους. Η συνέχεια γράφτηκε στο επίπεδο της νομοθεσίας: Υστερα από μια κόντρα μεταξύ της Γερουσίας, που φάνηκε πεισμένη από την επιχειρηματολογία των φιλόζωων, και της Βουλής, που έδειξε μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα συμφέροντα εισαγωγέων και εμπόρων, ο τότε πρόεδρος Κλίντον υπέγραφε το Νοέμβριο του 2000 ένα νόμο που, μεταξύ άλλων πολλών, προέβλεπε την απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων που περιέχουν γούνα κατοικίδιου σκύλου ή γάτας. Στο διάστημα αυτό, οι θέσεις της HSUS δεν παρέμειναν αναπάντητες. Διόλου τυχαία, το μεγαλύτερο βάρος της αντίθεσης στους χειρισμούς του ζητήματος από τη φιλοζωική οργάνωση σήκωσε η ισχυρή Αμερικανική Επιτροπή Γούνας (FCUSA, http://www.furcommission.com), η οποία ανέλαβε να «ξηλώσει» ένα προς ένα τα επιχειρήματα των φιλόζωων. Βασίζοντας τις απόψεις της σε δηλώσεις συχνά μη κατονομαζόμενων εμπειρογνωμόνων, η Επιτροπή Γούνας αμφισβήτησε κατ' αρχάς τα πορίσματα των εξετάσεων του DNA: κατά τους ισχυρισμούς της, ένα αξιόπιστο τεστ απαιτεί ένα «καθαρό» δείγμα, οπότε η ανάλυση των ήδη επεξεργασμένων δερμάτινων και γούνινων ειδών δεν καταλήγει σε ασφαλή συμπεράσματα. Εκτός αυτού, η εξέταση DNA δεν είναι εύκολο να κρίνει με βεβαιότητα αν κάποιο τμήμα γούνας ανήκει σε κατοικίδιο σκύλο ή σε κάποιο συγγενές άγριο ζώο της οικογένειας των κυνιδών (λύκο, σκύλο της Μογγολίας, κογιότ κ.ο.κ.) ή σε γάτα και όχι σε κάποιο άλλο μέλος της μεγάλης οικογένειας των αιλουροειδών. Ακόμη, και προφανώς όχι ανυστερόβουλα, οι Αμερικανοί γουναράδες φρόντισαν να σχετικοποιήσουν την ιερή αγανάκτηση των συμπολιτών τους, μετατοπίζοντας το όλο ζήτημα στην ανθρωπολογική του βάση: αν ένας πολιτισμός ανατριχιάζει στη σκέψη ενός ρούχου από γούνα σκύλου, θύμισαν, κάποιος άλλος αηδιάζει στην ιδέα ότι μπορεί κανείς να λαχταρήσει μια μοσχαρίσια μπριζόλα...

ΥΓ.: Θέσαμε υπόψη των αρμοδίων των καταστημάτων Carrefour στην Αθήνα το όλο ζήτημα, αλλά δεν στάθηκε δυνατό να έχουμε κάποια απάντησή τους.


 

(Ελευθεροτυπία, 18/1/2003)

 

www.iospress.gr