Ο ορθόδοξος φονταμενταλισμός επιτίθεται με λογοκρισία και δαιμονοποίηση του αποκριάτικου γλεντιού


Η απάντηση του Ξινού Νερού
 

 
 

"Ο Καρνάβαλος αναπέμπει μόνον ειδωλολατρικήν δυσωδίαν"
        (Μητροπολίτης Φλωρίνης Θεόκλητος Πασαλής)

 

 

ΜΠΟΡΕΙ ο Αρχιεπίσκοπος να έχει προσωρινά περάσει στη δεύτερη γραμμή της επικαιρότητας, αλλά ο σπόρος που έσπειρε φαίνεται ότι ξεπερνά τις δικές του πρωτοβουλίες. Το μαρτυρούν τρεις πρόσφατες ιστορίες από τρία διαφορετικά σημεία της ελληνικής επικράτειας.

ΣΚΗΝΗ ΠΡΩΤΗ: Αθήνα. Κατάσχεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία με εισαγγελική παραγγελία της εισαγγελέως Πρωτοδικών Αθηνών Μαρίας Μαλλούχου το βιβλίο κόμικς "Η ζωή του Χριστού" του Αυστριακού Γκέρχαρντ Χάντερερ (εκδ. Οξύ, μετάφρ. Πέρης Ορφανίδης). Εκδότης και μεταφραστής καλούνται σε απολογία με την κατηγορία της "καθύβρισης θρησκευμάτων διά του Τύπου". Η εισαγγελική παρέμβαση προκλήθηκε από δημοσίευμα της Espresso και έγινε δεκτή με χλιαρές διαμαρτυρίες. Η επίσημη Εκκλησία έσπευσε να αγκαλιάσει το πρωτοφανές λογοκριτικό κρούσμα. Με δήλωσή του ο εκπρόσωπος του Αρχιεπισκόπου, αρχιμανδρίτης Επιφάνιος Οικονόμου επικροτεί: "Επραξε καλώς ο εισαγγελεύς. Διότι δεν είναι δυνατόν να διακωμωδούνται τα ιερά και τα όσια και μάλιστα στο πρόσωπο του αρχηγού της Εκκλησίας μας". 

Εδώ και δύο δεκαετίες δεν είχε επιχειρηθεί παρόμοια κατάσχεση. Για τελευταία φορά την ίδια τύχη είχαν τα 1981 τα βιβλία του Μαρκησίου ντε Σαντ που εξέδιδε ο "Εξάντας". Σε μια αυτονόητη κίνηση συμπαράστασης, αλλά και περιφρούρησης της ελευθερίας της έκφρασης, 48 εκδότες είχαν προχωρήσει σε κοινή έκδοση των "120 ημερών στα Σόδομα", παίρνοντας το σχετικό ρίσκο και προκαλώντας την κατάρρευση της σκοταδιστικής απαγόρευσης. Καμιά παρόμοια διάθεση δεν διαφαίνεται σήμερα. Εκδότες, λογοτέχνες και "πνευματικοί άνθρωποι" διστάζουν να εναντιωθούν στις λογοκριτικές ευαισθησίες της Εκκλησίας.

Φυσικά δεν καλοείδε το σατιρικό βιβλίο ούτε η Καθολική Εκκλησία. Ο καρδινάλιος Σένμπορν, ανώτατος επίσκοπος της Καθολικής Εκκλησίας στην Αυστρία, ξεκίνησε εκστρατεία εναντίον του καρικατουρίστα και του "βλάσφημου" βιβλίου, απειλώντας τον με διώξεις αν δεν ζητήσει συγγνώμη. Από κοντά και ο διαβόητος πολιτικός ηγέτης της χώρας Γιεργκ Χάιντερ, ο νοσταλγός του ναζισμού, ο οποίος δεν είχε συγχωρήσει τον Χάντερερ για την καυστική αντιφασιστική του κριτική και την διακωμώδηση του ίδιου σε περιοδικά (Στερν, Προφίλ) και βιβλία. Ομως κανείς δεν διανοήθηκε να κατάσχει το βιβλίο. Στις 14 Ιουνίου 2002 η Εισαγγελία απέρριψε την πρόταση δίωξης του Χάντερερ. Το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ στην Αυστρία και εκδόθηκε στη Γερμανία, την Αγγλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Γαλλία, τη Σουηδία και την Ολλανδία. Από την 1η Δεκεμβρίου μέχρι τις 26 Ιανουαρίου το Γερμανικό Μουσείο Γελοιογραφίας και Κριτικής Γραφιστικής Τέχνης στο Ανόβερο φιλοξένησε έκθεση με τα πρωτότυπα σχέδια του Χάντερερ για τη ζωή του Ιησού.

Ελπίζουμε ότι οι ελληνικές δικαστικές αρχές δεν θα επιβραβεύσουν το λογοκριτικό κρούσμα. Ούτως ή άλλως, μπορεί καθένας να προμηθευτεί το βιβλίο σε όποια γλώσσα θέλει από το Internet. 

Αλλά και να επισκεφτεί την ιστοσελίδα του "βλάσφημου" κόμικς, έτσι ώστε να μορφώσει προσωπική γνώμη για την υπόθεση (http://www.das-leben-des-jesus.at).

ΣΚΗΝΗ ΔΕΥΤΕΡΗ: Θεσσαλονίκη. Λίγες μέρες αργότερα, τη θέση της λογοκρισίας παίρνει η αυτολογοκρισία. Εδώ δεν θίγεται ούτε το χιούμορ ούτε η ελευθερία της τέχνης, αλλά το δικαίωμα στην ιστορική φαντασίωση. Ο γνωστός σταρ του εθνικιστικού τηλε-μάρκετινγκ της Θεσσαλονίκης Κυριάκος Βελόπουλος δηλώνει ότι αποσύρει από την αγορά κάποιο βιβλίο του, στο οποίο "αποδεικνύει" ότι ο Χριστός έχει ελληνική καταγωγή (!) Στο βιβλίο αυτό επαναλαμβάνει τη θεωρία του δικηγόρου Ευαγγέλου Τρίγκα, ο οποίος αποκάλυψε το 1999 ότι ο Χριστός δεν είναι άλλος από τον Ελληνα και Αθηναίο Ιάσονα Πανδήρα, μακρινό απόγονο του ζεύγους Ζευς-Ηρα!

Τη "βλάσφημη" παρέκκλιση του κ. Βελόπουλου κατάγγειλε ο καιροφυλακτών "Στόχος" και γρήγορα η υπόθεση έφτασε στα τηλε-παράθυρα. Είδαμε και πάλι λάβρους τους εκπροσώπους της Εκκλησίας να κατακεραυνώνουν το συγγραφέα. Είδαμε ακόμα και το ριζοσπάστη θεολόγο κ. Μουστάκη, να απαιτεί την απόσυρση του βιβλίου και να αποκαλύπτει ότι παρόμοιες θεωρίες είχαν αναπτύξει οι ναζί (Ρόζενμπεργκ και συντροφία) για να συμβιβάσουν τα ασυμβίβαστα, δηλαδή να δικαιολογήσουν τη δίωξη των Εβραίων (εφόσον δεν ήταν ο Χριστός ένας απ' αυτούς). Η ιστορική αυτή αναφορά είναι ορθή. Ποτέ οι αντισημίτες της χριστιανικής Δύσης δεν συμβιβάστηκαν με την ιδέα ότι αρχηγός της πίστης τους ήταν ένας "υπάνθρωπος". Αλλά πρέπει, άραγε, να "καταργηθεί" η σκέψη των αντισημιτών, να καούν τα βιβλία τους για να ικανοποιηθεί η Εκκλησία; Μήπως πρέπει να συνταχθεί κάποιο νέο Index, ορθόδοξο αυτή τη φορά, για να ξέρουμε τι επιτρέπεται να διαβάζουμε και τι όχι; 

Η καλύτερη απάντηση στις θεωρίες αυτές, αλλά και στη λογοκριτική διάθεση των εκκλησιαστικών παραγόντων είναι ασφαλώς η καταπληκτική ταινία των Μόντι Πάιθον "Η ζωή του Μπράιαν". Εκεί αποκαλύπτεται ότι ο Μπράιαν (το alter ego του Χριστού) δεν είναι γιος του Εβραίου κ. Κοέν, αλλά Ρωμαίου στρατιώτη. Θα ζητήσουν άραγε οι ζηλωτές του αντιβλασφημικού αγώνα την απαγόρευση και της ταινίας; 

Η υπόθεση αυτή, πάντως, δεν είχε συνέχεια, διότι ο κ. Βελόπουλος δεν θέλησε να το παίξει Γαλιλαίος. Μόλις κατάλαβε ότι το κοινό του δυσκολεύεται να αφομοιώσει τις πρωτοπόρες ιδέες του, τα μάζεψε και κατάπιε τις θεωρίες του, για να μας αποδείξει άλλη μια φορά πως οι ιδέες δεν στεριώνουν με τα ψέματα. 

ΣΚΗΝΗ ΤΡΙΤΗ: Φλώρινα. Ο μητροπολίτης Φλωρίνης Πρεσπών και Εορδαίας Θεόκλητος Πασαλής ξιφουλκεί εναντίον του ...Καρνάβαλου. Με εγκύκλιό του καλεί το δήμαρχο και τον πρόεδρο του δημοτικού συμβουλίου Αμυνταίου να μην αναβιώσουν το Καρναβάλι της περιοχής, διότι είναι "βαρύ δαιμόνιον", "ακάθαρτον", "μιαρόν" (βλ. ανταπόκριση του Σπύρου Κουταβά, "Ε" 7/3). Ειδικά επιτίθεται ο κ. Θεόκλητος στο χωριό Ξινό Νερό που οργανώνει το τοπικό καρναβάλι: "Παρέμεινεν μόνον μικρά εστία μολύνσεως εις την κοινότητα Ξινού Νερού, διά να έχωμεν μέτρον συγκρίσεως του καθαρού με το ακάθαρτον". Παρόμοια εγκύκλιο απέστειλε ο μητροπολίτης προς τους συλλόγους Ποντίων, Μικρασιατών, Θρακικής Εστίας, κ.λπ., τους οποίους θεωρεί προνομιακούς συνεργάτες στα αντιδραστικά του σχέδια.

Ο κ. Θεόκλητος δεν πρωτοτυπεί. Η πρωτοβουλία του αποτελεί θλιβερή μίμηση του γνωστού Καντιώτη, προκατόχου του στο θρόνο της μητρόπολης. Βέβαια οι καλές γλώσσες της περιοχής αμφιβάλλουν αν έχει συντάξει ο ίδιος το "καντιωτίζον" κείμενο. Οι ειδικοί γνώστες των εκκλησιαστικών πραγμάτων της περιοχής αναγνωρίζουν την πένα του αρχιερατικού επιτρόπου Αμυνταίου κ. Σεβαστιανού, γνωστού κι αυτού από τις φιλοβασιλικές κορόνες και τις απειλές εις βάρος "ανεπιθύμητων" πολιτών της περιοχής. 

Οταν πρωτοτοποθετήθηκε από το δικτατορικό καθεστώς στη θέση του μητροπολίτη Φλώρινας το 1967 ο Αυγουστίνος Καντιώτης επιδίωξε αμέσως να υλοποιήσει το παλιό του όραμα, να καταργήσει τις αποκριάτικες εκδηλώσεις. Από τις αρχές της δεκαετίας του '50 εκστράτευε στην Πάτρα κάθε χρόνο, ακολουθούμενος από τους ζηλωτές του, με μόνιμο στόχο τη διάλυση του Καρναβαλιού. Τελικά κατόρθωσε το 1970 να διακόψει οριστικά το κεντρικό Καρναβάλι του νομού Φλώρινας που διεξαγόταν στο Αμύνταιο. Την ώρα της αποκριάτικης πομπής χτύπησε τις καμπάνες της πόλης, έβγαλε στους δρόμους τις ομάδες κρούσης της μητρόπολης και διάλυσε τους συγκεντρωμένους "καρναβαλιστές". Ολα αυτά σε στιγμές σκληρής στρατοκρατίας.

Από τότε τη σκυτάλη την πήρε το Ξινό Νερό. Το Καρναβάλι του δεν έχει κανένα ιδιαίτερο χρώμα, εφόσον για άλλους λόγους, οι ίδιοι μηχανισμοί (στρατός, Εκκλησία, αυταρχική τοπική διοίκηση) επιδίωξαν επί δεκαετίες την βίαιη εκρίζωση της τοπικής παράδοσης. Ομως χρόνο με το χρόνο και χάρη στη φιλοπονία και το ταλέντο των κατοίκων, το Καρναβάλι φούντωσε. Κέρδισε με το σπαθί του την υποστήριξη όλων των κατοίκων του νομού, την οικονομική βοήθεια της πολιτείας και απέκτησε και σπόνσορα! 

Η επίθεση στο Ξινό Νερό δεν είναι χωρίς σημασία. Εχουμε ξαναγράψει ότι πρόκειται για πραγματικό "γαλατικό" χωριό, που οι κάτοικοί του δεν παραδόθηκαν επί δεκαετίες στη δεσποτεία του θρησκευτικού αλλά και πολιτικού καντιωτισμού. Η αγωνιστική του παράδοση επέζησε στους σημερινούς κατοίκους. Πίσω, λοιπόν, από τον ιδιότυπο αυτό αφορισμό ενός ολόκληρου χωριού, κρύβεται και η εκδικητικότητα του θεοκρατικού μηχανισμού, ο οποίος διαβλέπει ότι χάνει τα παλιά του προνόμια, όσο ο νομός προοδεύει και όσο ο κόσμος παύει να λειτουργεί με το φόβο του μεταξικού νομάρχη Τσακτσήρα ή του φονταμενταλιστή Καντιώτη. 

Στη θλιβερή πρωτοβουλία του μητροπολίτη, μοναδική σε ολόκληρη την Ελλάδα, έδωσαν αποστομωτική απάντηση οι ...πιστοί. Με μια πρωτοφανή κοσμοσυρροή κατέφθασαν την Κυριακή το μεσημέρι στο Ξινό Νερό για να παρακολουθήσουν την παρέλαση των αρμάτων και των μασκαρεμένων νέων της περιοχής. Οι δρόμοι του χωριού γέμισαν από επισκέπτες και η ουρά των παρκαρισμένων αυτοκινήτων έφτανε χιλιόμετρα μακριά. Παρούσα η πολιτική ηγεσία του νομού, ο υφυπουργός Πολιτισμού Γιώργος Λιάνης, ο νομάρχης Γιάννης Στρατάκης, αλλά και ο δήμαρχος Αμυνταίου Γιάννης Λιάσης, αποδέκτης της επιστολής του μητροπολίτη. Το μεσαιωνικό κήρυγμα μίσους έπεσε στο κενό.

Το μήνυμα του Ξινού Νερού είναι νομίζουμε σαφές: ο μόνος τρόπος να αντιμετωπιστεί η επιστροφή του ορθόδοξου φονταμενταλισμού είναι η παγερή αδιαφορία στις απειλητικές επικλήσεις θεών και δαιμόνων και η αυτονόητη διεκδίκηση της πολιτισμικής ελευθερίας. Οσο για την Εκκλησία, ας αναλάβει κι αυτή τις ευθύνες της. Ας διοργανώσει -κατά τη συνήθειά της- μια πανελλαδική συλλογή υπογραφών και ας ζητήσει δημοψήφισμα με δύο θέματα: πρώτον, την κατάργηση των καρναβαλικών εκδηλώσεων και δεύτερον, την υποχρέωση όλων των εκδοτών να υποβάλουν τα βιβλία τους προς έγκριση στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών και στους τοπικούς μητροπολίτες.


 

(Ελευθεροτυπία, 15/3/2003)

 

www.iospress.gr