Ο μύθος της 17Ν αναβιώνει στο δικαστήριο του Κορυδαλλού


Για ένα αδειανό (ξηλωμένο) πουλόβερ
 



"Σε αυτή τη δίκη ζήσαμε το μίσος, τη βία, την κακία, την υποκρισία, την ανευθυνότητα και τη βλακεία"
        (εισαγγελέας Λάμπρου, 10/9/2003) 


Η δίκη της 17 Νοέμβρη οδεύει στο τέλος της. Με την αγόρευσή του ο τακτικός εισαγγελέας έδωσε τη δική του εκδοχή για το "πώς ξηλώθηκε το πουλόβερ της τρομοκρατίας", κατά την προσφιλή έκφραση της έδρας. Και, όπως αναμενόταν, επανέλαβε το κατηγορητήριο, εμπλουτισμένο με μπόλικη εκδικητικότητα εις βάρος της Αγγελικής Σωτηροπούλου και πολύ κατανόηση προς τους μεταμεληθέντες. Ακόμα και την απαλλακτική πρόταση για τον Γιάννη Σερίφη δεν άντεξε να μην τη φορτώσει με την (παραγραμμένη) εκτέλεση του Ουέλς, αφήνοντάς τον έκθετο στις διαθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών.

Η δίκη, ανεξάρτητα από την τυπική της έκβαση, έχει ήδη συμβάλει στην απομυθοποίηση της οργάνωσης. αλλά και όλων των θεωριών που είχαν αναπτυχθεί για τη δράση της και όλων των πολιτικών τεχνασμάτων που είχαν εφαρμοστεί στο όνομα της καταπολέμησής της. Μόνο που αυτή η απομυθοποίηση δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή ούτε από τους ίδιους τους κατηγορούμενους -πράγμα φυσικό- αλλά ούτε και από τους δικαστές -πράγμα επικίνδυνο. 

Μύθος 1ος : Η 17 Ν ήταν μια πανίσχυρη οργάνωση, με προσβάσεις σε κρατικούς μηχανισμούς και υπηρεσίες. 

Το μύθο αυτό συμμερίζονταν εχθροί και φίλοι, υποψήφια μέλη και υποψήφιοι στόχοι. Είναι ενδεικτικός ο τρόπος που αντιμετώπισαν τον εκβιασμό ότι απειλούνται από τη 17Ν πανίσχυροι παράγοντες του επιχειρηματικού κόσμου. Αντέδρασαν πανικόβλητοι, ενέδωσαν στον εκβιαστή, απέφυγαν να ενημερώσουν τις αρχές. Θύμα αυτού του μύθου υπήρξαν βεβαίως και οι διωκτικές αρχές, που ακόμα και σήμερα δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι τόσες δεκαετίες τους ρεζίλευε μια παρέα αυτοδίδακτων επαναστατών με αποκλίνουσες ιδεολογικές προελεύσεις.

Ας μην κοροϊδευόμαστε. Η 17Ν αντλούσε τη δύναμή της από την αποφασιστικότητα των μελών-δραστών. Οπως συμβαίνει σε όλες τις παρόμοιες οργανώσεις, η προσωπική διακινδύνευση, το θάρρος μέχρις αυτοθυσίας, αποτελούν ισχυρότερο όπλο από τα μπαζούκας. Και πουθενά δεν πρόκυψε καμιά άλλη διασύνδεσή τους, πέρα απ' αυτές που απαιτούσε ο "επαναστατικός αγώνας". Ομως η επίσημη εκδοχή των αρχών περί "δειλών" και "ποινικών εγκληματιών" είναι υποχρεωμένη να αναζητά "υπερανθρώπους" και να εντοπίζει σκοτεινούς "αρχηγούς". 

Μύθος 2ος : Οι προκηρύξεις και αναλύσεις της 17Ν διακρίνονταν για το ριζοσπαστισμό, την πρωτοτυπία και τις αποκαλύψεις τους. 

Στην πραγματικότητα τα κείμενα της 17Ν οφείλουν την όποια δημοτικότητά τους στο ότι επανέφεραν στον πολιτικό λόγο τη χαμένη -ακόμα και για την αριστερά- σχέση λόγου και πράξης. Βέβαια αυτή η επαναφορά πραγματοποιήθηκε με όρους αγοραίους και μηχανιστικούς, όμως υπήρξε η εξαίρεση στον κανόνα της "πολιτευόμενης αριστεράς" εντός και εκτός κοινοβουλίου.

Η επαναστατική επαγγελία από τα κόμματα της αριστεράς και οι εξισωτικές υποσχέσεις του ΠΑΣΟΚ ξεθώριασαν λίγα χρόνια μετά τη μεταπολίτευση του '74. Η 17Ν έμεινε ο μοναδικός πολιτικός φορέας που πραγματοποιούσε τις υποσχέσεις του!

Αν συνδυάσουμε αυτή την "επαναστατική αποτελεσματικότητα" με την επιχειρησιακή της ευστοχία και τις αναλυτικές ερμηνείες της επιλογής των στόχων, με πληροφορίες προσιτές στον καθένα, αλλά δύσκολα δημοσιευόμενες στον Τύπο, μπορούμε να ερμηνεύσουμε τη γοητεία που ασκούσε η οργάνωση στα κάθε λογής καφενεία.

Ομως πουθενά οι αναλύσεις αυτές δεν ξεπερνούσαν τους "ώριμους" κάθε φορά πόθους της (καθόλου επαναστατημένης) κοινής γνώμης. Γι' αυτό το λόγο οι στόχοι μεταλλάσσονταν, σύμφωνα με τις προτεραιότητες του δελτίου των οκτώμισι. Και πέρασαν από τους πράκτορες και τους βασανιστές, στους αστυνομικούς, τους δικαστές, τους μεγαλογιατρούς, τους προαιώνιους εχθρούς, κλπ. 

Μύθος 3ος : Με την εξάρθρωση της 17Ν λύθηκε ένα τεράστιο πρόβλημα της χώρας, ειδικά εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων. 

Πρόκειται πάλι για παραπληροφόρηση. Οπως αποδείχτηκε, η οργάνωση δεν είχε καμιά διάθεση να διακινδυνεύσει την "καλή της φήμη", ερχόμενη σε αντίθεση με την αυθόρμητη διάθεση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού που καλόβλεπε τη διοργάνωση του 2004. Αλλωστε σε όλες τις ενέργειές της υπήρξε σαφής πρόθεση να μην υπάρξουν "παράπλευρες απώλειες". Ποτέ δεν αισθάνθηκε ο απλός πολίτης απειλούμενος από τη 17Ν. Η ανάδειξη της περίπτωσης Αξαρλιάν απλώς επιβεβαιώνει τον κανόνα. Και βέβαια οι παντοειδείς πιέσεις για την ασφάλεια του 2004 δεν μειώθηκαν ούτε στο ελάχιστο μετά την αντιτρομοκρατικό θρίαμβο του 2002.

Μύθος 4ος : Η εξάρθρωση της 17Ν ενίσχυσε τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Πρόκειται για τη αγαπημένη επωδό του προέδρου του δικαστηρίου, ο οποίος συγκρίνει με κάθε ευκαιρία την (ανεκτική) δική μας δημοκρατία με τις ακρότητες που διέπραξε τη δεκαετία του ΄70 η συντεταγμένη έννομη τάξη σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. 

Πρόκειται για ανακρίβεια. Οι ειδικοί νόμοι στην Ιταλία και τη Γερμανία θεσπίστηκαν σε περιόδους που το κίνημα των ένοπλων οργανώσεων βρισκόταν στο απόγειό του, συσπειρώνοντας χιλιάδες άμεσα εμπλεκόμενους (στην πρώτη περίπτωση) και συμπαραστάτες (στη δεύτερη). Αντίθετα, στην Ελλάδα ψηφίστηκε ο τρομονόμος όταν η μία από τις δύο γνωστότερες οργανώσεις του αντάρτικου πόλεων (ο ΕΛΑ) είχε από χρόνια διαλυθεί, ενώ η άλλη (η 17Ν) είχε ήδη συρρικνωθεί και αντιμετώπιζε φανερά το ενδεχόμενο της αυτοδιάλυσης.

Ο τρομονόμος δεν οδήγησε στην εξάρθρωση της τρομοκρατίας, εφόσον κανένας από τους κατηγορούμενους δεν σκέφτηκε να μεταμεληθεί (και να τύχει των ευεργετημάτων του νόμου) πριν από τη μοιραία έκρηξη της 29ης Ιουνίου 2002. Η μοναδική επίδρασή του ήταν ότι χρησιμοποιήθηκε παραπλανητικά από τους ανακριτές για να πείσουν -όσους πείστηκαν- ότι πρέπει να συνεργαστούν και να καταδώσουν τους συντρόφους τους. 

Μύθος 5ος : Η δίκη του Κορυδαλλού επισφραγίζει τη νίκη του κράτους επί της 17Ν.

Αν και ο ισχυρισμός τυπικά ισχύει, ο τρόπος που επιτυγχάνεται αυτή η επικράτηση υπονομεύει το κύρος των δημοκρατικών θεσμών και τραυματίζει τη δικαιοσύνη. Η δίκη εξελίσσεται στην τελευταία νίκη της 17Ν, εφόσον η δημοκρατία βρίσκεται υποχρεωμένη να καταφύγει σε μεθόδους ολοκληρωτικών καθεστώτων, προκειμένου να αντιμετωπίσει τους πολιτικούς αντιπάλους της.

Ηδη από την επιλεκτική συγκρότησή του το δικαστήριο του Κορυδαλλού απέκτησε τη μορφή του "ειδικού δικαστηρίου". Ακολούθησε ο αποκλεισμός του "φυσικού δικαστή", δηλαδή του ορκωτού δικαστηρίου, ο οποίος συνοδεύτηκε με μια ενορχηστρωμένη δυσφήμηση του θεσμού των ενόρκων, παρά τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση. Οι νομικές παρεμβάσεις της πολιτείας συνεχίζονταν σε όλη την προδικασία, φανερώνοντας το άγχος και την πρόθεση χειραγώγησης.

Η έλλειψη αποδεικτικών στοιχείων καλύφτηκε από σειρά ανοικτών δικονομικών παραβιάσεων. Ολες οι γνωστές αρχές του "νομικού πολιτισμού" ανατράπηκαν:

- Μέσα ενημέρωσης, πολιτική αγωγή και εισαγγελείς μίλησαν για "δίκη απολογιών". Ομως αυτός ο όρος ισοδυναμεί με "δίκη Ιεράς Εξέτασης". Από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης οι ομολογίες έπαψαν να αποτελούν ασφαλές και αποκλειστικό αποδεικτικό μέσο. 

- Η αρχή "ένοχος ένοχον ου ποιεί" θεωρήθηκε από τον εισαγγελέα ότι αντιφάσκει με τον τρομονόμο, κατά συνέπεια καταργείται.

- Ποδοπατήθηκε το τεκμήριο αθωότητας όλων των κατηγορουμένων και αντιστράφηκε η υποχρέωση της κατηγορούσας αρχής να αποδείξει την ενοχή τους. Ως "ένδειξη ενοχής" ο κ. Λάμπρου χρησιμοποίησε ακόμα και ο γεγονός ότι δεν είχε υποβάλει μήνυση ο ένας στον άλλο για τις προανακριτικές απολογίες.

Αλλά υπάρχουν και χειρότερα. Η βάναυση μεταχείριση του Σάββα Ξηρού μετά τη σύλληψή του αμφισβητήθηκε και χλευάστηκε. Το συγκλονιστικό πόρισμα των δύο καθηγητών του Πανεπιστημίου Κρήτης που κατατέθηκε από το συνήγορό του, δεν θεωρήθηκε άξιο σχολιασμού και αποσιωπήθηκε σκανδαλωδώς από όλα τα μέσα ενημέρωσης. Η παρουσία ένοπλων αστυνομικών κατά τις ανακρίσεις θεωρήθηκε αναγκαίο κακό.

Οι αυτόπτες μάρτυρες του κατηγορητηρίου αντιμετωπίστηκαν ως πλήρως αξιόπιστοι, ακόμα κι όταν προκαλούσαν τα γέλια όλων των πλευρών. Μοναδική εξαίρεση ο φουκαράς ο κ. Μπακατσέλος, ο οποίος, αφού πρώτα εξυμνήθηκε από εισαγγελείς και πολιτική αγωγή, είδε τον κ. Λάμπρου να τον αδειάζει στην αγόρευσή του, προκειμένου να διασωθεί η αξιοπιστία του κ. Τσελέντη.

Μύθος 6ος : Η 17Ν δεν βρίσκεται στον Κορυδαλλό, τουλάχιστον κατά ένα μεγάλο μέρος της.

Η απειλητική αυτή εκδοχή που ενισχύθηκε από τα υπονοούμενα του κ. Λάμπρου δεν στηρίζεται στα δεδομένα της ακροαματικής διαδικασίας. Αντιθέτως αυτό που διαπιστώνεται είναι ότι κατά την εποχή της σύλληψης του Σάββα Ξηρού η οργάνωση είχε ήδη παρακμάσει. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι το 2001 είχε περιοριστεί σε 2-3 ανθρώπους, οι οποίοι μάλιστα αντιμετώπιζαν σοβαρά το ενδεχόμενο της αυτοδιάλυσης. Αλλά η παραδοχή από το δικαστήριο αυτού του γεγονότος θα οδηγούσε σε απαλλαγή όσων είχαν απομακρυνθεί από την οργάνωση και θα μείωνε την απαιτούμενη "έκταση" των ποινών. Λές και το ζητούμενο είναι να ξεπλύνουμε το αίμα των θυμάτων με βαριές ποινές εις βάρος αθώων και ενόχων, περιφρονώντας Σύνταγμα, νόμους και διεθνείς συμβάσεις.

Μύθος 7ος : Η 17Ν ανασυστάθηκε μέσα στις φυλακές.

Η άποψη αυτή, που πρωτοδιατυπώθηκε -όπως και όλες οι κατευθυντήριες γραμμές της δίκης- σε μέσα ενημέρωσης, έχει τη σαφή σκοπιμότητα να απειλήσει τους κατηγορούμενους που δεν "μεταμελούνται", ακόμα κι αν δεν υπήρξαν μέλη της οργάνωσης. Η ίδια απειλή εκστομίστηκε από τα προεδρικά χείλη πολλές φορές και εναντίον των συνηγόρων υπεράσπισης, κάθε φορά που "τόλμησαν" να συμπλεύσουν. Φυσικά δεν ίσχυε η ίδια αντιμετώπιση για τους συνηγόρους της πολιτικής αγωγής. 

Κατά παράδοξο τρόπο, αυτός που έχει ανασυστήσει τη 17Ν είναι το ίδιο το δικαστήριο του Κορυδαλλού. Παγιδευμένο σε ασφυκτικά νομικά, αλλά και πολιτικά πλαίσια, βρέθηκε υποχρεωμένο να ακολουθήσει την οδό του "πολιτικού στρατοδικείου". Η πολύμηνη διαδικασία δεν σφραγίστηκε ούτε από τον μειλίχιο και πανέξυπνο πρόεδρο ούτε από τον οξυδερκή και επιμελή εξ αριστερών δικαστή, ούτε καν από τον πιο επεξεργασμένο αναπληρωτή εισαγγελέα αλλά από τον μονοκόμματο κ. Λάμπρου. Μπορεί ο κ. Μαργαρίτης να αναδείχτηκε σε αδιαφιλονίκητο "μαέστρο" της διαδικασίας, όμως στην ουσία επικράτησε το "αποφασίζομεν και διατάσσομεν" του κ. Λάμπρου. Κανένας βέβαια δεν πείστηκε με το επιχείρημα περί "ποινικών εγκλημάτων". Ούτε και ο ίδιος ο Λάμπρου φαίνεται να το πιστεύει, εφόσον κατέταξε τον ("αρχιτρομοκράτη") Κούρτσιο μεταξύ των τριών επαναστατών που αναγνωρίζει, δίπλα στον Τσε Γκεβάρα και τον Αρη Βελουχιώτη. Τι να λένε άραγε οι συνάδελφοί του στην Ιταλία;

Αλλά και η επιχείρηση προβολής ως προτύπων των μεταμεληθέντων μελών προσέκρουσε στην αυθόρμητη απέχθεια που προκαλούν ακόμα στην Ελλάδα οι καταδότες. Ο ίδιος ο κ. Μαργαρίτης δεν χάνει την ευκαιρία να εξάρει την ευθεία στάση του κ. Κουφοντίνα. Και το κυριότερο: ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι και εκείνος, αν είχε βρεθεί σε ανάλογη θέση, θα κρατούσε παρόμοια στάση...

-----------------------------------------
* Στη δημοσιογραφική κάλυψη της δίκης συνεργάζεται η Αντα Ψαρρά.
 

 

(Ελευθεροτυπία, 13/9/2003)

 

www.iospress.gr