Μια ιστορία εργολαβικής ασυδοσίας στο Πολυτεχνείο Κρήτης επιβεβαιώνει την αξία της αριστερής αντίστασης


Ο υπαρκτός νεοφιλελευθερισμός

 

"Μεσαιωνικές συνθήκες εργασίας για τους εργαζόμενους στην καθαριότητα"
   
(«ΧΑΝΙΩΤΙΚΑ ΝΕΑ», 31/1/2004)

Πέντε εργαζόμενες σε συνεργείο καθαριότητας του Πολυτεχνείου Κρήτης, στα Χανιά, εξυβρίστηκαν χυδαία και απολύθηκαν -μία, μάλιστα, δάρθηκε ανηλεώς από το αφεντικό της- γιατί τόλμησαν να ζητήσουν τις νόμιμες αμοιβές και τα πλήρη ασφαλιστικά τους δικαιώματα. Πληρώνονταν με μισθό 400 ευρώ (μικτά) και με τα μισά τους ένσημα στο ΙΚΑ, δουλεύοντας σκληρά 7,5 ώρες την ημέρα.

Εκ πρώτης όψεως για όλα αυτά δεν ευθύνεται το ίδιο το Πολυτεχνείο, ή, ακόμα περισσότερο, η πολιτική της κυβέρνησης, αλλά ένας ακόμα «κακός εργολάβος» από τους χιλιάδες ασύδοτους κερδοσκόπους που σιγά σιγά αποσπούν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι από τις λειτουργίες του δημόσιου τομέα σε όλο το εύρος των δραστηριοτήτων του -και όχι μόνο στην εκπαίδευση, και όχι μόνο στις χειρωνακτικές δουλειές. Με λίγα λόγια, η μικρή καθημερινή ιστορία που θα σας διηγηθούμε βρίσκεται στην καρδιά του πολιτικοοικονομικού μας συστήματος (που σε λίγες μέρες θα κληθούμε να το ...αντιμετωπίσουμε στις κάλπες), μοιάζει με χιλιάδες άλλες μικρές τραγωδίες που παραμένουν αθέατες αν και αναφέρονται στην επιβίωση και την αξιοπρέπεια πολλών εκατοντάδων χιλιάδων εργαζομένων, Ελλήνων και μεταναστών. Φέρνει στο νου το «παλαιοκομμουνιστικό» σινεμά του Κεν Λόουτς, και ιδίως το «Ψωμί και Τριαντάφυλλα», ταινία που διεισδύει στον εργασιακό μεσαίωνα των «συνεργείων καθαριότητας» στο Λος Αντζελες του 2000. Κι αν δεν υπήρχε η μαζική κινητοποίηση των αριστερών φοιτητών του Πολυτεχνείου Κρήτης και η, πολλές φορές αποδεδειγμένη, ευαισθησία του (δικού μας) Χανιώτη δημοσιογράφου Γιάννη Λυβιάκη, όπως και το άρθρο του Γιάννη Καραμπάτσου στο ΠΡΙΝ (1/2/2004), δεν θα μάθαινε κανείς απολύτως τίποτα. Η υπόθεση θα έμενε στους τέσσερις τοίχους λίγων φτωχόσπιτων ή έστω μιας αίθουσας των δικαστηρίων των Χανίων, αν και όταν κάποτε θα εκδικαστεί η μήνυση των απολυμένων γυναικών κατά του εργολάβου.

Σύμβαση μειοδοσίας

Τον Ιούλιο του 2003 το Πολυτεχνείο Κρήτης υπέγραψε ετήσια σύμβαση με τον εργολάβο Ν. Αναστασάκη, που μειοδότησε στο σχετικό διαγωνισμό, για την καθαριότητα των χώρων του ιδρύματος. Οπως τονίζει κι ο Σύλλογος Φοιτητών, το Πολυτεχνείο είναι αναγκασμένο από την πολιτική της κυβέρνησης να συνάπτει φτηνές συμβάσεις με ιδιώτες, εφόσον τα χρήματα δεν επαρκούν για την πρόσληψη σταθερού προσωπικού. Το κλειδί, επομένως, βρίσκεται σ' αυτή τη βασική αλλαγή, που παίρνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις στο χώρο των ΑΕΙ, δίχως να απασχολεί σοβαρά την πανεπιστημιακή κοινότητα. Τις προάλλες λ.χ. το Πανεπιστήμιο Πατρών πέταξε στο δρόμο θυρωρούς και φύλακες για να αναθέσει τις δουλειές τους σε φτηνότερη εταιρεία σεκιούριτι!

Οπως καταλαβαίνει ο καθένας, ο μειοδότης, ο φτηνότερος δηλαδή εργολάβος, είναι με τη σειρά του «υποχρεωμένος» -ως ένας που με συνέπεια εκφράζει τις «δυνάμεις της αγοράς»- να συμπιέσει όσο μπορεί τα μεροκάματα των εργαζομένων του, ώστε από τη φτηνή τιμή που θα εισπράξει από το Πολυτεχνείο Κρήτης (στην περίπτωσή μας) να αποκομίσει το περισσότερο κέρδος. Αυτή είναι η πεμπτουσία του νεοφιλελευθερισμού, γαλάζιου ή βεραμάν: Λιγότερος δημόσιος τομέας με σχετικά ασφαλείς θέσεις εργασίας, ελάχιστη κοινωνική προστασία στα κατώτερα στρώματα, ουσιαστική απαγόρευση του συνδικαλισμού και εν τέλει το ιδιωτικό κέρδος πάνω από τους ανθρώπους, την αξιοπρέπεια και τις βασικές ανάγκες τους.

Υποθέτουμε ότι όταν ο αντιπρύτανης Ιωακείμ Γρυσπολάκης υπέγραφε τη σύμβαση για λογαριασμό του Πολυτεχνείου Κρήτης με τον εργολάβο κ. Αναστασάκη, θα είχε ήσυχη τη συνείδησή του. Ηταν φτηνή, μόνο 141.316, 80 ευρώ με τον ΦΠΑ, για καθαρισμό αμέτρητων χώρων επί ένα χρόνο, με (θεωρητική) εργασιακή διασφάλιση των έντεκα εργαζομένων. Αλλωστε, για το λόγο αυτό το Πολυτεχνείο όρισε και ειδική επιτροπή εποπτείας των εργασιών με επικεφαλής τον προϊστάμενο του τμήματος συντήρησης του ιδρύματος Γ. Καλλιτσουνάκη.

Αλλά η «ελεύθερη αγορά» έχει τους δικούς της νόμους. Οι 11 θέσεις εργασίας έγιναν αμέσως αμέσως λιγότερες, τα προβλεπόμενα από τις κατώτατες συλλογικές συμβάσεις αγνοήθηκαν, η ασφαλιστική κάλυψη έπεσε στο μισό και προφανώς η εντατικοποίηση της δουλειάς πολλαπλασιάστηκε ώστε να τηρούνται μόνο από τη μία πλευρά οι συμβατικές υποχρεώσεις του κ. Αναστασάκη, δηλαδή ως προς την καθαριότητα του Πανεπιστημίου. Ηδη από το Σεπτέμβριο 2003, όταν δηλαδή έγιναν γνωστές οι αυθαιρεσίες του εργολάβου, το Πολυτεχνείο θα όφειλε να καταγγείλει τη σύμβαση με το μειοδότη και να εισπράξει την εγγύηση και να ξανασκεφτεί τα άθλια αποτελέσματα της πολιτικής του outsou-rcing. Τι στο καλό πανεπιστήμονες διαθέτει;

Το Νοέμβριο και μετά από έλεγχο της Επιθεώρησης Εργασίας επιβάλλονται πρόστιμα στον κ. Αναστασάκη και επίσημα πλέον ο αρμόδιος από την πλευρά του Πολυτεχνείου Γ. Καλλιτσουνάκης μαθαίνει για τις παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας, αλλά δεν ενημερώνει τη Σύγκλητο ή άλλο όργανο της διοίκησης του Πολυτεχνείου. Ετσι ο μειοδότης άνετα μπορεί να απειλεί τις εργαζόμενες πως θα τις σκοτώσει αν ξανατολμήσουν να τον καταγγείλουν στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στο ΙΚΑ.

Τα Χριστούγεννα οι εργαζόμενες διαπιστώνοντας ότι και το δώρο είναι λιγότερο απ' όσο δικαιούνται επισκέπτονται την Επιθεώρηση Εργασίας όπου και ανακαλύπτουν ότι το αφεντικό τους έχει καταθέσει κατάσταση σύμφωνα με την οποία έχουν ήδη πληρωθεί τα άλλα δεδουλευμένα που τους χρώσταγε και τα οποία η Επιθεώρηση Εργασίας τον είχε υποχρεώσει να εξοφλήσει. Ομως, οι ίδιες δεν είχαν εισπράξει ούτε ένα ευρώ απ' αυτά τα ποσά και οι υπογραφές τους που εμφανίζονται στο έγγραφο δεν είναι οι δικές τους!

Και όμως κινείται

Στις 5 Γενάρη στις επτά το πρωί ο εργολάβος δεν αφήνει τις πέντε πιο «απαιτητικές» εργαζόμενες να πιάσουν δουλειά. Ηδη έχει βρει τις αντικαταστάτριές τους και είναι αποφασισμένος να δείξει ότι είναι και μάγκας.

Ακολουθεί ο εξής διάλογος:

- Πού πάτε;

- Πάμε μέσα να καθαρίσουμε.

- Θα σου πω εγώ τι θα μου καθαρίσεις...

Κι έπειτα, κατεβάζοντας τα απαραίτητα «καντήλια» γρονθοκόπησε την κ. Κατερίνα Βλεπάκη που επιχείρησε να πιάσει δουλειά, στέλνοντάς τη στο νοσοκομείο.

Την ίδια μέρα εκπρόσωποι του Εργατικού Κέντρου Χανίων ζητούν από τον πρύτανη του Πολυτεχνείου Γ. Φίλη να παρέμβει. Εκείνος τους διαβεβαιώνει ότι... θα μιλήσει στον εργοδότη για να τις επαναπροσλάβει. Αλλά από την επόμενη μέρα ο πρύτανης λείπει σε ταξίδι για δουλειές.

Τις επόμενες μέρες το θέμα φτάνει στο Σύλλογο Φοιτητών ο οποίος μαζεύει 600 υπογραφές με αιτήματα: την άμεση διακοπή της σύμβασης με τον εργολάβο, την τιμωρία όλων των υπευθύνων του Ιδρύματος που έκαναν ότι δεν ήξεραν, και φυσικά την πρόσληψη από το Πολυτεχνείο των πέντε απολυμένων γυναικών σε μόνιμες θέσεις. Στις 30 Ιανουαρίου το προεδρείο του φοιτητικού συλλόγου θα δώσει συνέντευξη Τύπου υπογραμμίζοντας ότι «Το Πολυτεχνείο γνώριζε από την πρώτη στιγμή τις παρανομίες και το καθεστώς εκμετάλλευσης που είχε στηθεί πίσω από τη βιτρίνα του ακαδημαϊκού ιδρύματος». Παράλληλα, ακολουθώντας όλη την τυπική διαδικασία οι φοιτητές πρωτοκολλούν τα σχετικά με την υπόθεση στοιχεία προς γνώσιν όλων των μελών της Συγκλήτου, ζητώντας το θέμα να συζητηθεί οπωσδήποτε στη συνεδρίαση της 3ης Φεβρουαρίου.

Πάνω από 200 φοιτητές πολιορκούν τη Σύγκλητο επί οκτώ ώρες έχοντας δίκαια αγανακτήσει όταν διαπιστώνουν ότι το επίμαχο ζήτημα δεν έχει εγγραφεί στην ημερήσια διάταξη και πως ούτε καν έχουν μοιραστεί τα έγγραφα, ανάμεσα στα οποία υπάρχει η συγκλονιστική μήνυση των πέντε απολυμένων γυναικών εναντίον του επιλεγέντος από τα όργανα του Πολυτεχνείου λαμπρού μας μειοδότη, αλλά και η μηνυτήρια αναφορά κατά του Πολυτεχνείου. Ο πρύτανης, που προφανώς δεν μπορεί να ασχολείται με λίγες καθαρίστριες, δηλώνει ότι οι φοιτητές τον έχουν θέσει σε ομηρία και ότι δεν αφήνουν τη δημοκρατική διαδικασία να εξελιχθεί...

Η κινητοποίηση κλιμακώνεται με τη μαζική γενική συνέλευση των φοιτητών (5/2) και την έκδοση κειμένου καταγγελίας του Εργατικού Κέντρου που κινείται ακριβώς στο ίδιο μήκος κύματος με τις απόψεις του φοιτητικού κινήματος.

Αλλα, πάλι, την επομένη, στη νέα συνεδρίαση της Συγκλήτου δεν υπάρχει το σχετικό με την υπόθεση υλικό ώστε οι μετέχοντες να έχουν τη δυνατότητα να προφασιστούν άγνοια. Υπό την πίεση των συγκεντρωμένων φοιτητών ο αρμόδιος υπάλληλος για την... ευλαβική τήρηση της σύμβασης με τον εργολάβο καθαριότητας, κ. Καλλιτσουνάκης, ομολογεί ότι ήξερε, αλλά δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Και ακολουθώντας τη μοντέρνα μέθοδο της πολιτικής επικοινωνίας δεν παρέλειψε να αμφισβητήσει και την ηθική υπόσταση μιας από τις απολυμένες. Μόλις οι φοιτητές επιχειρούν να φέρουν τις απολυμένες να μιλήσουν πρόσωπο με πρόσωπο με τον αρμόδιο ενώπιον της Συγκλήτου, όλοι οι καθηγητές εξαφανίζονται. «Δεν θα ασχολούμαστε εδώ επί παντός επιστητού», δηλώνει ο αντιπρύτανης Ι. Γρυσπολάκης.

Η αθλιότητα κουκουλώνεται, η σύμβαση με τον Ν. Αναστασάκη παραμένει ακλόνητη, μέσα στις νομικίστικες ντρίμπλες και την αναμονή κάποιου νέου γενικού ελέγχου που θα πραγματοποιήσει το ΙΚΑ σε... εύθετο χρόνο.

Ως τότε ο εργολάβος θα μπορεί να συσσωρεύει τα προσδοκώμενα, προσωπικά του, 80.000 ευρώ από τη συγκεκριμένη μπίζνα με το Πολυτεχνείο και ολόκληρος ο κλάδος των εργολάβων καθαριότητας σε δημόσιες υπηρεσίες του νομού (νοσοκομεία, ταχυδρομεία, ναύσταθμος κ.λπ.) θα συνεχίζει απρόσκοπτα το ξεζούμισμα των εργαζομένων, Ελλήνων και μεταναστών, διαδίδοντας τις ιδέες της «νέας επιχειρηματικότητας» και της «ελαστικοποίησης της αγοράς εργασίας».

Να τους χαίρονται οι παλιοί και οι νέοι γκουρού του νεοφιλελευθερισμού.

 

(Ελευθεροτυπία, 14/2/2004)

 

www.iospress.gr