Οι επικίνδυνοι πυλώνες υπερυψηλής τάσης απειλούν με καταστροφή το προστατευόμενο δάσος του νησιού


ΔΕΗ, η «Φόνισσα» της Σκιάθου

 

Μετά τις Κυκλάδες ήρθε η ώρα των Βορείων Σποράδων. Η ΔΕΗ επιχειρεί να εγκαταστήσει τους γιγαντιαίους πυλώνες υψηλής τάσης σε μια νέα γραμμή μεταφοράς που θα διασχίζει όλο το βόρειο τμήμα της Σκιάθου για να περάσει το ρεύμα από το Πήλιο στη Σκόπελο.

Οι κάτοικοι του νησιού έχουν ξεσηκωθεί, γιατί γνωρίζουν ότι πρώτα πρώτα απειλείται η ίδια η ζωή τους από την ακτινοβολία της εναέριας γραμμής. Αλλά δεν είναι μόνον αυτό. Οι πυλώνες απειλούν το ομορφότερο σημείο του νησιού, το οποίο παραμένει σήμερα παρθένο και προστατεύεται από διεθνείς συμβάσεις και την ελληνική νομοθεσία. Η ΔΕΗ προχωρεί ήδη σε αναγκαστικές απαλλοτριώσεις στην περιοχή, ενώ δημοπράτησε και το υποβρύχιο τμήμα της καλωδίωσης από τον υποσταθμό του Λαύκου στο Πήλιο μέχρι τον όρμο της Κεχριάς στη Σκιάθο.

Το σχέδιο της ΔΕΗ

Η ΔΕΗ δεν έλαβε βέβαια υπόψη τις ομόφωνες αρνητικές αποφάσεις 178/1996 και 66/2002 του Δημοτικού Συμβουλίου Σκιάθου, την 142/2002 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σκοπέλου, ούτε και την ομόφωνη απόφαση 29/19.3.98 του Νομαρχιακού Συμβουλίου Μαγνησίας. Το πρόγραμμά της είναι άμεση κατασκευή της εναέριας γραμμής υψηλής τάσης κατά μήκος όλου του βόρειου τμήματος της Σκιάθου και σε μήκος 6 χιλιομέτρων σε 8 χαλύβδινους πυλώνες και 17 χαλύβδινους ιστούς ύψους 26 μέτρων, από τον όρμο της Κεχριάς μέχρι το νέο υποσταθμό που θα κατασκευαστεί στη θέση Ξάνεμο.

Σύμφωνα με τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων της ίδιας της ΔΕΗ, η γραμμή της Σκιάθου θα διέρχεται σε ποσοστό 70% από ελαιώνες και 30% από δασική περιοχή που αποτελεί τμήμα του Αισθητικού Δάσους της Σκιάθου (ΦΕΚ 248/Τ.Δ/20-6-1977).

Ομως η εναέρια γραμμή θα διέρχεται και από τους ακόλουθους αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και οικισμούς:

- Στη θέση Κεχριά, όπου προβλέπεται η ζεύξη, υπάρχουν λείψανα υστερορωμαϊκής και παλαιοχριστιανικής περιόδου.

- Στη θέση Ξάνεμο, όπου προβλέπεται η κατασκευή του υποσταθμού και η τοποθέτηση δικτυωτού πύργου 24 μ., υπάρχουν επιφανειακές ενδείξεις αρχείου νεκροταφείου της παρακείμενης αρχαίας πόλης στη θέση Κεφάλα.

- Στη διαδρομή Κεχριά-Ξάνεμο η εναέρια γραμμή θα συναντήσει τα μεταβυζαντινά μοναστήρια της Παναγίας Κεχριάς (16ος άι.), του Αγίου Χαραλάμπους (17ος άι.), της Ευαγγελίστριας (17ος άι.), αλλά και τα ιστορικά ξωκλήσια της Αγι-Αναστασιάς (17ος άι.), όπου σώζονται και τα ερείπια αρχαίου κυκλικού πύργου, της Παναγίας Καρδάση, της Παναγίας Ντουμάν, του Αγίου Απόστολου (17ος άι.), του Αγίου Γεώργιου Χριστοδουλίτσας (17ος άι.) και του Αγίου Σπυρίδωνα.

- Στα μισά της διαδρομής η γραμμή θα περνά από τις θέσεις Γουρνιά και Κάμπια που συγκεντρώνουν την κτηνοτροφία του νησιού και πολλές αγροικίες κτηνοτρόφων.

- Η γραμμή διέρχεται μέσα από τον οικισμό Καλύβια που κατοικείται όλο το χρόνο, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή έχει 179 μόνιμους κατοίκους και εξυπηρετείται με αστική συγκοινωνία.

Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που έχει συντάξει η ΔΕΗ αποφεύγει να αναφερθεί σ’ αυτούς τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία, με εξαίρεση το μοναστήρι της Ευαγγελίστριας και του Αγίου Χαραλάμπους. Ο οικισμός Καλύβια «παραλείπεται». Αναφέρεται διαδρομή 1,5 χλμ. σε τμήμα του Αισθητικού Δάσους Σκιάθου, αλλά αποσιωπάται ότι για άλλο 0,4 χλμ. η διαδρομή της καλωδίωσης εφάπτεται στο Δάσος αυτό, το οποίο είναι στο πρόγραμμα Natura 2000. Είναι πρώτο στον πίνακα Α.6 με κωδικό GR1430003 και προστατεύεται ήδη από τη σύμβαση της Βαρκελώνης.

Εάν το έργο πραγματοποιηθεί, δεν θα καταστραφεί μόνο η ζώνη διέλευσης της γραμμής (ελαιώνες και αισθητικό δάσος). Λόγω της μορφολογίας του εδάφους θα χρειαστεί να γίνουν δρόμοι προσπέλασης για τις θέσεις των πυλώνων και των ιστών πλάτους τουλάχιστον πέντε μέτρων και έτσι θα καταστραφεί η ευρύτερη βόρεια περιοχή του νησιού.

Υπάρχουν λύσεις

Χαρακτηριστική για τον τρόπο που σκέπτονται οι αρμόδιοι για την προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος είναι η απάντηση που έδωσε στις 9/1/97 η τότε υπουργός Ανάπτυξης κυρία Βάσω Παπανδρέου σε σχετική αναφορά του κ. Σούρλα. «Με την επιλογή του όρμου Κεχριάς βόρεια του νησιού για την προσγιάλωση του υποβρυχίου καλωδίου, αντί της απέναντι του Πηλίου Δυτικής ακτής της Σκιάθου, η ΔΕΗ επιβαρύνεται με πρόσθετη δαπάνη 1.500 εκατ. δρχ. περίπου, προκειμένου να περιορίσει το μήκος της εναέριας γραμμής στο νησί από 12 χλμ. σε 6 χλμ. και να αποφύγει τη διέλευση της γραμμής από την ευαίσθητη περιβαλλοντικά περιοχή του δάσους Κουκουναριές». Μ’ άλλα λόγια, παρά τρίχα γλίτωσαν και οι Κουκουναριές την καταστροφή για να εξοικονομηθεί 1,5 δις δρχ…

Την απάντηση δίνει με ομόφωνη γνωμοδότησή της η επιτροπή περιβάλλοντος και τουρισμού του ΤΕΕ (Τμήμα Μαγνησίας):

«Δεν γίνεται περιβαλλοντικά αποδεκτό η εποχιακή ζήτηση κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας να αλλοιώσει και να μετατρέψει μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους σε μια κατά τρόπο ανθρωπογενή περιαστική περιοχή μεικτών χρήσεων με πιθανές επικινδυνότητες στην ανθρώπινη υγεία. (…) Με τη βοήθεια της ραγδαία σήμερα εξελισσόμενης περιβαλλοντικής τεχνολογίας, είναι δυνατή η εφαρμογή ήπιων μορφών ενέργειας, όπως είναι η ηλιακή ενέργεια, η ενεργειακή αξιοποίηση της βιομάζας, η αιολική ενέργεια και η ενέργεια από την καύση των απορριμμάτων. Ακόμα μπορεί να κατασκευαστεί σε κάθε νησί μονάδα ηλεκτροπαραγωγού ζεύγους, που καταναλώνει βέβαια συμβατά καύσιμα αλλά δεν απαιτούνται διαπεριφερειακές γραμμές μεταφοράς. (…) Και στην έσχατη περίπτωση θα πρέπει να επιλεγεί η λύση της υποθαλάσσιας γραμμής μεταφοράς. Ο ισχυρισμός της ΔΕΗ για μεγαλύτερο οικονομικό κόστος της λύσης αυτής σε σχέση με την εναέρια γραμμή δεν ευσταθεί, αν συμψηφιστεί και το κόστος αποκατάστασης των αρνητικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων της λύσης της εναέριας γραμμής» (30/1/04).

Το πάνδημο Οχι

Η συγκέντρωση των Σκιαθιτών κατά της εγκατάστασης των πυλώνων την Τρίτη μέρα του Πάσχα ήταν πράγματι πάνδημη. Καθολική η συμμετοχή των κατοίκων, των φορέων και της πολιτικής ηγεσίας του νομού. Ηταν εκεί ο σημερινός αντιπρόεδρος της Βουλής, βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Γιώργος Σούρλας, ο οποίος έχει ασχοληθεί με την υπόθεση από το 1997. Παρούσες και η κυρίες Ζέτα Μακρή της Νέας Δημοκρατίας και Ροδούλα Ζήση του ΠΑΣΟΚ. Θερμή η συμπαράσταση όλων προς τους κατοίκους. Βέβαια η κυρία Ζήση ήταν μέχρι πρότινος υφυπουργός ΠΕΧΩΔΕ, αλλά καθώς φαίνεται δεν περνούσε η δική της άποψη στα αρμόδια κυβερνητικά κλιμάκια. Μοναδική απουσία που σχολιάστηκε ήταν εκείνη του βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας κ. Νάκου, ο οποίος είχε υποσχεθεί προεκλογικά στους κατοίκους ότι, εφόσον τον έβγαζαν πρώτο στη σταυροδότηση, τότε θα τους έλυνε αμέσως το πρόβλημα της ΔΕΗ. Τα ερωτηματικά για την απουσία ενισχύονται από το γεγονός ότι ο κ. Νάκος πέρασε όλο το Πάσχα στο νησί και αποχώρησε πριν από τη συγκέντρωση.

Η διοργάνωση της συγκέντρωσης ήταν άψογη, ο λόγος του εκπροσώπου της συντονιστικής επιτροπής κ. Δημήτρη Μιτζέλου «πύρινος» και τα επιχειρήματα των παιδιών του σχολείου αφοπλιστικά. Αν έλειπε και η προσπάθεια κομματικής εκμετάλλευσης από μια κυρία που ήθελε πάση θυσία να αναδείξει τα φιλοκυβερνητικά της αισθήματα, αλλά και η άστοχη σύνδεση της θέλησης των Σκιαθιτών με το Κυπριακό από έναν εκπρόσωπο του Δήμου, όλα θα ήταν άψογα. Το σίγουρο είναι ότι το μήνυμα των Σκιαθιτών είχε τη διαύγεια των δίκαιων λαϊκών αιτημάτων.

Οι ελπίδες των κατοίκων έχουν στραφεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας που μετά αλλεπάλληλες αναβολές συνεδριάζει για την υπόθεση στις 9 Ιουνίου. Η υπόθεση κινδυνεύει και πάλι να αναβληθεί λόγω των Ευρωεκλογών, αλλά οι κάτοικοι δεν είναι διατεθειμένοι να δεχτούν τη δημιουργία τετελεσμένων από τη ΔΕΗ. Εχουν στο πλάι τους ακόμα και την εκφρασμένη τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Απαντώντας στον ευρωβουλευτή Μιχάλη Παπαγιαννάκη, ο οποίος είχε θέσει το ζήτημα των πυλώνων στις Κυκλάδες (Ανδρο, Σύρο, Τήνο, Μύκονο) η αρμόδια επίτροπος κυρία Ντε Παλάθιο είχε τονίσει: «...Οι γραμμές μεταφοράς και οι τεχνικές λύσεις (...) πρέπει να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις κοινοτικές οδηγίες, και ιδίως εκείνες που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος» (5/6/2000). Αν ληφθεί υπόψη ότι η ακτινοβολία των πυλώνων είναι 11 φορές μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, και ότι η γραμμή περνά (και καταστρέφει) από σημεία ιδιαίτερης ιστορικής, αρχαιολογικής και αισθητικής αξίας, είναι αυτονόητο ότι με το πρόγραμμα της ΔΕΗ παραβιάζονται οι κοινοτικές οδηγίες.

Οσο για την αισθητική καταστροφή, όποιος δεν έχει εικόνα για την ομορφιά της απειλούμενης περιοχής μπορεί να καταφύγει στον Παπαδιαμάντη. Ας διαβάσει τα «Ρόδιν’ ακρογιάλια», την «Πεποικιλμένη», τα «Συμβάντα στον μύλο», τους «Ελαφροΐσκιωτους», την «Παναγίτσα στο Πυργί», την «Αγι-Αναστασά», τη «Φαρμακολύτρια», τη «Φόνισσα», το «Φτωχό Αγιο», το «Μέγα-Γυαλό». Ισως τότε καταλάβει.

 

(Ελευθεροτυπία, 24/4/2004)

 

www.iospress.gr