Βουλευτές, εφημερίδες και απόγονοι βετεράνων του ΕΔΕΣ επιχειρούν να λογοκρίνουν διδακτορική διατριβή


Με το ψαλίδι παρά πόδα

 


"Στο εδώλιο ξανά η παραχάραξη της ιστορίας της Εθν. Αντίστασης"
      
  ("Πρωινός Λόγος" Ιωαννίνων, 20/04/04)


Ενα φάντασμα πλανιέται τον τελευταίο καιρό πάνω από τους έλληνες ιστορικούς που ασχολούνται με την (μακρινή πια, αλλά πάντα ενδιαφέρουσα) δεκαετία του '40: το φάντασμα της εθνικόφρονος λογοκρισίας.

Δεν αναφερόμαστε, φυσικά, στον έντονο διάλογο που διεξάγεται τους τελευταίους μήνες -στον Τύπο και αλλού- γύρω από ζητήματα όπως η βία της Αριστεράς ή η απόπειρα "πολιτικής νομιμοποίησης" των ταγματασφαλιτών (διάλογο γνωστό στους αναγνώστες της στήλης και, χωρίς αμφιβολία, δημιουργικό -όπως, άλλωστε, και όλοι οι επιστημονικοί καυγάδες του είδους).

Μιλάμε, αντίθετα, για την κινητοποίηση τοπικών συλλογικοτήτων της δεξιάς, με δεδηλωμένο στόχο την απλή και καθαρή απαγόρευση της επιστημονικής έρευνας που δεν συνάδει με τα ιστοριογραφικά κεκτημένα της παράταξης για το ρόλο ανθρώπων κι οργανώσεών της εκείνη την εποχή (και συγκεκριμένα, του ΕΔΕΣ). Για τη φύση του εγχειρήματος, αποκαλυπτικοί είναι άλλωστε οι μηχανισμοί στους οποίους καταφεύγουν οι επίδοξοι αυτοί λογοκριτές: τα δικαστήρια, το Υπουργείο Παιδείας, ακόμη κι ο στρατός!

Η πρώτη απόπειρα

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το Μάρτιο του 2003, ασκήθηκε στο Πρωτοδικείο Λευκάδας αγωγή εναντίον του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του εκεί καθηγητή Ιωάννη Μαλακάση, για μια εργασία του τελευταίου ("Λευκάδα. Η ανατολή του νέου πολιτικού διχασμού στο μεταπολεμικό κράτος") που είχε δημοσιευθεί στην επιστημονική επετηρίδα του πανεπιστημίου ("Δωδώνη", τ. Λ΄, 2001, σ.1-283). Ο ενάγων, πολιτικός μηχανικός Γ. Γιαννουλάτος, θεωρούσε ότι υπέστη "ηθική βλάβη" από την "προσβολής της μνήμης" του πατέρα του (στελέχους του ΕΔΕΣ κι επί χρόνια δημάρχου Λευκάδας), εξαιτίας των αναφορών της εργασίας στην κατοχική του δράση, και ζητούσε (α) την "επανόρθωση του κειμένου" της έκδοσης, (β) την μη επανάληψη της "προσβολής" στο μέλλον, και (γ) την καταβολή αποζημίωσης 60.000 ευρώ από το πανεπιστήμιο και τον συγγραφέα.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της αγωγής, ήταν ότι η υποτιθέμενη "προσβολή της μνήμης" του νεκρού στηριζόταν σε ένα ντοκουμέντο (την κατάθεση του κατοχικού επάρχου Λευκάδας, Σπύρου Φίλιππα, στην Εθνική Πολιτοφυλακή της Κεφαλλονιάς, τον Οκτώβριο του 1944) το οποίο έχει δημοσιευθεί στο σύνολό του εδώ και 23 ολόκληρα χρόνια (περιοδικό "Εθνική Αντίσταση", τχ.28, 8.1981, σ.184-91)! Το διακύβευμα για την επιστημονική έρευνα ήταν, ως εκ τούτου, κάτι παραπάνω από προφανές: τυχόν καταδίκη του πανεπιστημίου και του συγγραφέα, θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο δεδικασμένο, σύμφωνα με το οποίο ο οποιοσδήποτε "θιγόμενος" θα μπορεί να απαγορεύσει τη χρήση ανεπιθύμητων ιστορικών πηγών. Ο ίδιος ο ενάγων ξεκαθάρισε άλλωστε δημόσια, με επιστολή του προς τον γιαννιώτικο "Ηπειρωτικό Λόγο" (18.6.03), ότι η αγωγή του δεν ήταν παρά "μια προσπάθεια αποκατάστασης βασικών ιστορικών λαθών" -με τους πρωτοδίκες, εννοείται, στο ρόλο της ύστατης επιστημονικής επιτροπής...

Ευτυχώς, το δικαστήριο επιβεβαίωσε τα αυτονόητα (για μια δημοκρατική κοινωνία) κι απέρριψε την αγωγή ως αβάσιμη (Πολ. Πρ. Λευκάδας 71/2003). Ομως η κακιά αρχή είχε ήδη γίνει.

Ενα διδακτορικό στην πυρά;

Η επόμενη αγωγή ασκήθηκε στις 4 Αυγούστου 2003. "Σώμα του εγκλήματος", τούτη τη φορά, ήταν μια αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή που εγκρίθηκε το 1998 από το Τμήμα Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Συγγραφέας της ο Αθανάσιος Φλιτούρης κι αντικείμενό της, πάλι, ο ΕΔΕΣ ("Το αντάρτικο του ΕΔΕΣ στην Ηπειρο. Στόχοι, δράση και αποτελέσματα").

Ενάγοντες ήταν, κι εδώ, οι απόγονοι κάποιου εδεσίτη ο οποίος, σύμφωνα με τα χειρόγραφα απομνημονεύματα εαμιτών που χρησιμοποιεί ως πηγές του ο συγγραφέας, υπέδειξε (23.5.44) στους Γερμανούς το χωριό Κρανιά, σαν βάση του ΕΛΑΣ. Τα δε αιτήματά τους τα ίδια ακριβώς με αυτά του Γιαννουλάτου. Η υπόθεση εκδικάστηκε στις 20 Απριλίου στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Πρέβεζας και η έκδοση της απόφασης εκκρεμεί.

Τούτη τη φορά, όμως, οι "θιγόμενοι" συγγενείς δεν είναι μόνοι τους. Τους συμπαρίσταται δυναμικά η "Πανελλήνια Ενωση Συνδέσμων Εθνικής Αντιστάσεως ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ", ο επίσημος δηλαδή φορέας των βετεράνων της οργάνωσης (και των απογόνων τους). Η τελευταία, συγκάλεσε έκτακτη σύνοδο των μελών της στη Φιλιππιάδα (6.10.03), με αποκλειστικό θέμα συζήτησης την παραπέρα κινητοποίηση ενάντια σε όσους ερευνητές "αναγορεύτηκαν διδάκτορες εναντίον του ιερού αγώνα των ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ και τοιυ Αρχηγού μας , Ναπ. Ζέρβα". Στη διάρκεια των εργασιών, οι αγωγές εξυμνήθηκαν ως η βασική μέθοδος πάλης "των σημερινών αγωνιστών, που ναι μεν δεν έχουν να κάνουν πόλεμο με κατακτητή, αλλά πόλεμο με πιο δόλιο και πανούργο εχθρό μας, τους συκοφάντες" (περ. "Εθνική Αντίσταση" 9-10.2003).

Βέβαια, το ζήτημα των επαφών (και συνεννοήσεων) του ΕΔΕΣ με τους Γερμανούς, δεν είναι κάτι καινούριο. Σχετικά έγγραφα των γερμανικών υπηρεσιών έχουν δημοσιευθεί στη χώρα μας από τον Π. Ενεπεκίδη ήδη από το 1964 ("Η ελληνική αντίστασις"), ενώ εκτενής διαπραγμάτευση του θέματος έχει γίνει το 1978 από τον καθηγητή Χάγκεν Φλάισερ ("Επαφές μεταξύ των γερμανικών αρχών κατοχής και των κυριότερων οργανώσεων της ελληνικής αντίστασης", στο συλλογικό "Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940-1950. Ενα έθνος σε κρίση", έλλην. έκδοση 1984, σ.98-102). Αυτό που έχει αλλάξει, είναι το ευρύτερο πολιτικό κλίμα (αποτυπωμένο πχ στην ευμενή υποδοχή που είχε και στη χώρα μας, από μερίδα της διανόησης, η ακροδεξιά "Μαύρη Βίβλος του Κομμουνισμού"), που αφήνει και τα περιθώρια για ένα τέτοιο λογοκριτικό εγχείρημα.

Η πολιτική διάσταση της υπόθεσης έγινε προφανής όταν, την παραμονή της δίκης του διδακτορικού, ο ηπειρώτης βουλευτής της ΝΔ Αντώνιος Φούσσας κατέθεσε στη Βουλή ερώτηση ζητώντας να πληροφορηθεί τι προτίθενται να κάνουν οι Υπουργοί Παιδείας και Εθνικής Αμυνας (!) για "να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια" που "παραχαράσσεται" από την επίμαχη διατριβή (και, μάλιστα, "κατά περίεργο τρόπο"!).

Δημοσιεύουμε σε διπλανή στήλη το πλήρες κείμενο αυτής της ερώτησης-μνημείο λογοκριτικής νοοτροπίας. Επισημαίνουμε απλά ότι, αντίθετα από τον "προσωποπαγή" χαρακτήρα των αγωγών, εδώ προβάλλει καθαρά πια το πραγματικό διακύβευμα της εκστρατείας: ο εξαναγκασμός σε σιωπή όσων επιστημόνων τολμούν να θίξουν τις ιερές αγελάδες της εγχώριας εθνικοφροσύνης. Απώτατο όριο της ιστορικής έρευνας για την Κατοχή και την Αντίσταση, σύμφωνα με τη λογική Φούσσα, οφείλουν να είναι οι πολιτικές αποφάσεις της (εμφυλιοπολεμικής) Βουλής του 1946!

Από κοντά κι ο φιλοκυβερνητικός Τύπος των Ιωαννίνων. Αντί να θυμίσει στο βουλευτή την αυτονομία των ΑΕΙ και, πολύ περισσότερο, το γεγονός ότι σε μια δημοκρατία ο στρατός δεν έχει την παραμικρή αρμοδιότητα ανάμιξης στην πολιτική και πνευματική ζωή της χώρας, συντάχθηκε με τους πανηγυρισμούς των βετεράνων του ΕΔΕΣ για την "εύστοχον και Εθνικού περιεχομένου ερώτηση" Φούσσα κατά της "ανεπίτρεπτης ηθικά και ψευδεπίγραφης ιστορικά" διατριβής.

Υποθέτουμε ότι το Πρωτοδικείο της Πρέβεζας θα υιοθετήσει την ίδια στάση μ' εκείνο της Λευκάδας, κατοχυρώνοντας (και στο δικαστικό πεδίο) την ακαδημαϊκή ελευθερία. Σε κάθε άλλη περίπτωση, το μέλλον προδιαγράφεται ζοφερό. Μπορεί ο κ. Καραμανλής να επισκέφθηκε προεκλογικά τον Αη Στράτη και τη Μακρόνησο, οι λοχαγοί του όμως ξαναζεσταίνουν τη μετεμφυλιακή νομοθεσία περί "αναμόχλευσης παθών". Με τη δέουσα εκσυγχρονιστική σως, εννοείται...

 

Η ερώτηση της ντροπής

"Οπως είναι γνωστό, η Βουλή των Ελλήνων κατά τη συνεδρίαση της 23-7-1946 (Δ΄ Αναθεωρητική Βουλή) ανακήρυξε τον Στρατηγό Ναπολέοντα Ζέρβα, άξιο τέκνο της πατρίδας, για τη συμβολή του στο συμμαχικό αγώνα των Εθνικών Ανταρτικών Ομάδων και των Εθνικών Οργανώσεων Εσωτερικής Αντίστασης.

Οι Αρχηγοί και εκπρόσωποι των τότε κομμάτων (Κ. Τσαλδάρης, Γ. Παπανδρέου, Σ. Κωστόπουλος και Π. Κανελλόπουλος) εκδήλωσαν ομόφωνα την αμέριστη ευγνωμοσύνη του Εθνους προς τους ηγέτες της καθολικής Εθνικής Αντίστασης και ιδιαίτερα στην Εθνική Οργάνωση του ΕΔΕΣ και τον αρχηγό της Στρατηγό Ναπολέοντα Ζέρβα.

Κατά περίεργο όμως τρόπο, στη διδακτορική διατριβή του Αθανασίου Φλιτούρη στο πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, με θέμα "Το αντάρτικο του ΕΔΕΣ στην Ηπειρο. Στόχοι, δράση και αποτελέσματα" αναφέρονται για τον ΕΔΕΣ και τον Ναπ. Ζέρβα, μεταξύ των άλλων, και τα εξής:

'Συμπερασματικά, η προσφορά του ΕΔΕΣ στον γενικότερο αγώνα για την εθνική απελευθέρωση είναι μάλλον πενιχρή, αν όχι ασήμαντη. Ο ΕΔΕΣ φαίνεται να δραστηριοποιείται σχεδόν εξ ολοκλήρου ενάντια στο ΕΑΜ και στο στρατιωτικό του σκέλος, τον ΕΛΑΣ, και να θέτει σε ήσσονα μοίρα τον αγώνα εναντίον των κατακτητών. Η παρουσία του συμβάλλει ίσως σε μία εξάπλωση της ελληνικής εμφύλιας σύγκρουσης, κάτι που ίσως επεδίωκαν εξ αρχής οι Άγγλοι σύμβουλοί του. Ο Ζέρβας ήταν ένας άνθρωπος με μεταπολεμικές πολιτικές φιλοδοξίες και γι' αυτό προσπάθησε να συγκροτήσει μια άκρατη προσωπολατρική οργάνωση, για να την χρησιμοποιήσει ως μηχανισμό στήριξης των πολιτικών του επιδιώξεων'.

Είναι οφθαλμοφανές ότι η διατριβή αυτή παραχαράσσει την ιστορική αλήθεια, στρέφεται εναντίον του Ελληνικού Κοινοβουλίου της Δ΄ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων και το τραγικότερο, είναι ότι παρέχει στους φοιτητές ψευδή και ανυπόστατα ιστορικά στοιχεία.

Η εν λόγω διδακτορική διατριβή κατατέθηκε στην Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας - Τομέας Ιστορίας Νεοτέρων Χρόνων, το έτος 1998 και έτυχε της σχετικής εγκρίσεως.

Ο Σύνδεσμος Αγωνιστών Εθνικής Αντιστάσεως ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ Νομού Πρέβεζας, με το από 26-1-2004 έγγραφό του προς τον Πρύτανη του πανεπιστημίου Ιωαννίνων ζητά προς χάριν της συμφιλίωσης και της αποκατάστασης της ελληνικής ιστορίας να αποσυρθεί η ανωτέρω διδακτορική διατριβή από τη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου, ενώ είναι ανάστατοι όλοι οι αγωνιστές του ΕΔΕΣ.

Κατόπιν των ανωτέρω, ΕΡΩΤΩΝΤΑΙ οι κ. Υπουργοί 1) Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, και 2) Εθνικής Άμυνας:

1) Είναι ενήμεροι για το παραπάνω απαράδεκτο κείμενο; και

2) Εάν προτίθενται να προβούν στις νόμιμες και απαραίτητες ενέργειες, ώστε να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια σε ό,τι αφορά τους αγώνες της Εθνικής Αντίστασης των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών ΕΔΕΣ-Ναπολέοντος Ζέρβα.

Ο ερωτών βουλευτής


Αντώνιος Γρ. Φούσσας

βουλευτής Ιωαννίνων
 



 

(Ελευθεροτυπία, 5/6/2004)

 

www.iospress.gr