Τα παθήματα μιας μεταπτυχιακής φοιτήτριας στην Πάτρα την εποχή του επιχειρηματικού πανεπιστημίου


Η επιστροφή της αυθεντίας

 


Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού των ΑΕΙ (ΠΟΣΔΕΠ) διαθέτει μια καλά ενημερωμένη ιστοσελίδα (http://www.ntua.gr/posdep/Actualities/index.htm) για πολλά απ' όσα συμβαίνουν στα πανεπιστήμια και την κοινωνία.

Στη στήλη «Στο εσωτερικό των ΑΕΙ» δημοσιεύεται και μια υπόθεση στο Πανεπιστήμιο Πάτρας με καταγγελίες συλλόγων Διδακτικού Προσωπικού (ΔΕΠ) και φοιτητών με αφορμή μια Ενορκη Διοικητική Εξέταση (ΕΔΕ) που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες. Οι διδάσκοντες και οι φοιτητές ζητούν από τον πρύτανη να αλλάξει το περιεχόμενο της ΕΔΕ που στρέφεται κατά μιας μεταπτυχιακής φοιτήτριας (που εκπονούσε διδακτορική διατριβή και εργαζόταν ως ερευνήτρια την περίοδο 1999-2002) και να στραφεί προς τη διερεύνηση της συμπεριφοράς του επιβλέποντος τότε καθηγητή της, του Εργαστηρίου Ενσύρματης Τηλεπικοινωνίας (ΕΕΤ) και προς την οικονομική διαχείριση των ερευνητικών προγραμμάτων. «Οποιαδήποτε μερική εξέταση της υπόθεσης θα μπορούσε να εκληφθεί ως απόπειρα μεροληπτικής παρέμβασης σε μια ήδη εκκρεμούσα υπόθεση, γεγονός που θα έπληττε σοβαρά το κύρος του Πανεπιστημίου», καταλήγει η ανακοίνωση του Συλλόγου ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Πατρών.

Γιατί λοιπόν ο πρύτανης αποφασίζει τη διεξαγωγή ΕΔΕ «για τη διερεύνηση όλων των ανακυψάντων ζητημάτων και των υφισταμένων εκκρεμοτήτων σχετικά με τις υποχρεώσεις της (μεταπτυχιακής ερευνήτριας) έναντι του εργαστηρίου Ενσύρματης Τηλεπικοινωνίας του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών» και όχι προς την κατεύθυνση που ζητούν οι φοιτητές και ο Σύλλογος ΔΕΠ; Και πώς είναι δυνατόν να διεξάγεται ΕΔΕ για τις «ευθύνες» ενός προσώπου που προφανώς δεν ανήκει στην «πειθαρχική δικαιοδοσία» του Ιδρύματος, εφόσον η «εγκαλουμένη» δεν έχει πια σχέση με το Πανεπιστήμιο Πάτρας και ήδη από το Νοέμβριο του 2002 είναι υποψήφια διδάκτορας στο ΕΜΠ; Και εν πάση περιπτώσει τώρα θυμήθηκε η ηγεσία του Πανεπιστημίου τις «ευθύνες» και τις «εκκρεμότητές» της;

Κάποιο λάκκο έχει η φάβα, σκεφτήκαμε, και δεν πέσαμε έξω. Αμέσως διαπιστώσαμε ότι η συγκεκριμένη ΕΔΕ προκλήθηκε από τον επιβλέποντα καθηγητή της «εγκαλούμενης» σε μια όψιμη και προσχηματική προσπάθειά του να αντιμετωπίσει τις εναντίον του σοβαρότατες κατηγορίες. Η μεταπτυχιακή φοιτήτρια τον κατηγορεί για μεθοδευμένη οικειοποίηση της τρίχρονης έρευνάς της και για μυστηριώδη απώλεια των αμοιβών της, οι οποίες ωστόσο -όπως αποδείχτηκε από τα παραστατικά των τραπεζών- έχουν εισπραχτεί από τρίτους!

Η μεταπτυχιακή φοιτήτρια μέσα σ' όλο αυτό το σκηνικό της καθηγητικής αυθαιρεσίας, στο πλαίσιο του «άβατου» του ΕΕΤ, έχασε τρία ολόκληρα χρόνια σκληρής ερευνητικής δουλειάς, μια διδακτορική διατριβή που είχε ολοκληρώσει. Και σήμερα καλείται να αποδείξει (στην ΕΔΕ) ότι δεν είναι «ελέφαντας». Οτι δηλαδή δεν έχει εκείνη «υποχρεώσεις» προς το Πανεπιστήμιο, αλλά το Πανεπιστήμιο προς αυτή.

Μελετώντας τις αγωγές που έχει καταθέσει η μεταπτυχιακή φοιτήτρια εναντίον του τέως επιβλέποντος καθηγητή της (και εκείνος «για ηθική βλάβη» εναντίον της) καταλαβαίνει κανείς ότι δεν πρόκειται για μια απλή διένεξη, αλλά για δομικό πρόβλημα του ΕΕΤ (ως προς την ακαδημαϊκή του υπόσταση) και της Επιτροπής Ερευνών του Πανεπιστημίου Πατρών που έχει την ευθύνη της οικονομικής διαχείρησης των ερευνητικών προγραμμάτων -τα οποία ως γνωστόν χρηματοδοτούνται και εξαρτούν το Πανεπιστήμιο όλο και περισσότερο από την «ελεύθερη αγορά». Παράλληλα διαπιστώνουμε πώς η καθηγητική ηγεμονία στήνει ένα μηχανισμό ελεγχόμενων ανθρώπων γύρω της (με πάσης φύσεως συμφέροντα) τους οποίους υποχρεώνει να λένε ακόμα και χοντροκομμένα ψέματα με μοναδικό στόχο την ατομική τους αναρρίχηση στον ...ακαδημαϊκό χώρο.

Η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Π.Μ. αγαπούσε την επιστήμη της και με μεγάλη χαρά εντάχθηκε στην ερευνητική ομάδα του ΕΕΤ Πάτρας το 1999 για το διδακτορικό της και λίγο μετά (Νοέμβριος 2000) στην εκπόνηση του προγράμματος με τίτλο «Μοντελοποίηση δομής τερματικών συστημάτων υποστήριξης υπηρεσιών τηλεεργασίας με πιλοτικές εφαρμογές στην τηλεϊατρική πλοίων με χρήση του εθνικού δικτύου ΑΤΜ του ΟΤΕ». Βήμα βήμα υπηρέτησε το πρόγραμμα η Π.Μ προσφέροντας άπειρες εργατοώρες, ως συνέχεια της θεωρητικής δουλειάς της στα σχετικά συστήματα. Οι σχέσεις της με τον επιβλέποντα καθηγητή ήταν τότε άριστες. Ο ίδιος ακόμα και στην αγωγή εναντίον της (πολύ αργότερα) γράφει για τις επιστημονικές της δυνατότητες, την ουσιαστική ερευνητική προσφορά της στο πρόγραμμα της τηλεϊατρικής, εκθειάζει τη δουλειά της στις δύο απόλυτα σχετικές με το πρόγραμμα του ΟΤΕ δημοσιεύσεις σε διεθνή συνέδρια που είχε συνυπογράψει μαζί της (Τέξας, Μάρτιος 2001 και Κωνσταντινούπολη, Οκτώβριος 2001).

Η Π.Μ ορίστηκε από τον επιβλέποντα καθηγητή ως επιστημονική του συνεργάτρια στις εγκαταστάσεις του ΟΤΕ (ΣΕΝΤΥ) στο Μαρούσι και δούλευε νυχθημερόν και πολλά Σαββατοκύριακα με τις ευλογίες του. Σε όλα τα παραδοτέα έγγραφα όλων των φάσεων εξέλιξης του προγράμματος τηλεϊατρικής συμμετείχε στη σύνταξη των πορισμάτων με το όνομά της τυπωμένο. Η Π.Μ., εντελώς ανυποψίαστη όλο αυτό το διάστημα, έκοβε τις αποδείξεις από το μπλοκάκι της (ΔΠΥ) -με τα ποσά που της έλεγε ο καθηγητής της ότι δικαιούται ως υποτροφία αλλά και ως αμοιβή με βάση τις τέσσερις συμβάσεις έργου που είχε υπογράψει με την Επιτροπή Ερευνών- και κάποια στιγμή το Πανεπιστήμιο (Επιτροπή Ερευνών) εξέδιδε επιταγές στο όνομά της και πληρωνόταν έστω και με καθυστερήσεις. Δεν έδινε όμως σημασία από ποιους λογαριασμούς και πότε θα πληρωνόταν. Είχε απεριόριστη εμπιστοσύνη.

Και φτάνει η ώρα της ολοκλήρωσης και της πανηγυρικής παρουσίασης του έργου στους επισήμους στις 20/6/2002 στο αμφιθέατρο του ΟΤΕ. Εκεί, θα παραμεριστεί. Τα αποτελέσματα της δικής της δουλειάς τα παρουσίασε ένας «ιεραρχικά ανώτερος» ερευνητής που δεν μπήκε καν στον κόπο να αναφέρει το όνομα της, αν και ήταν από τα βασικά μέλη της ερευνητικής ομάδας. Οταν εκείνη κατάλαβε ότι με αυτή τη μεθόδευση αμφισβητείται η διατριβή της, εφόσον δεν θα έχει δικαιώματα στην ερευνητική εργασία που πραγματοποίησε, από την οποία ...εξαφανίστηκε αυθαίρετα, ο επιβλέπων καθηγητής ήταν εκεί για να την καθησυχάσει λέγοντάς της ότι η συμβολή της έτσι ή αλλιώς θα αξιολογηθεί κατά την παρουσίαση της διατριβής. Την ίδια ώρα συνεργάτες του επιβλέποντος της απαγόρευαν την πρόσβαση στον υπολογιστή της και δεν την άφηναν να πάρει αντίγραφο του σκληρού δίσκου με την πολύμηνη δουλειά της!

Η Π.Μ δεν επέλεξε την οδό του συμβιβασμού, δεν αποδέχτηκε τις σχέσεις υποτέλειας. Η ρήξη συνεπώς ήταν αναπόφευκτη. Η Π.Μ. θέλησε να αποδεσμευτεί από το Πανεπιστήμιο Πάτρας και να συνεχίσει στο ΕΜΠ. Το Σεπτέμβριο του 2002 ζητά συστατικές επιστολές. Πρόθυμα ο επιβλέπων συντάσσει δύο διθυραμβικές: «...Καθ' όλη την διάρκεια της συνεργασίας μας η κυρία Μ. επέδειξε ιδιαίτερη μεθοδικότητα και εμβρίθεια στην επιστημονική και ερευνητική της δραστηριότητα και οδηγήθηκε με απόλυτη επιτυχία στην παρουσίαση δύο εργασιών σε διακεκριμένα διεθνή συνέδρια. Η κυρία Μ. έχει την ικανότητα να αντιμετωπίζει ένα ευρύ φάσμα επιστημονικών προβλημάτων και μπορεί να δουλεύει ανεξάρτητα με επιτυχία (...) Δυστυχώς αδυνατεί εξαιτίας προσωπικών λόγων να παραμείνει στην Πάτρα...».

Πριν πάρει και το επίσημο χαρτί αποδέσμευσής της από την Πάτρα η Π.Μ είπε να ελέγξει τους οικονομικούς λογαριασμούς της. Κατέθετε αιτήσεις, απαντήσεις δεν έπαιρνε. Και τότε ο επιβλέπων άλλαξε τροπάρι. Με κανένα τρόπο δεν επέτρεπε τη «διαγραφή» της επινοώντας το θέμα «της παρακράτησης» από μέρους της του σκληρού δίσκου με τα αποτελέσματα του προγράμματος του ΟΤΕ, που όμως του είχε ήδη παραδοθεί. Στη συνέχεια όρθωσε το ανάστημά του εναντίον της Π.Μ και διευθυντής του ΕΕΤ παρεμποδίζοντας έτσι επί έξι μήνες την αποδέσμευση της Π.Μ, ώστε να μην εγγραφεί στο ΕΜΠ. Το Μάρτιο 2003 με το ζόρι (14-10) η Γ.Σ του Τμήματος της επέτρεψε να συνεχίσει στο ΕΜΠ το διδακτορικό της.

Κι όταν το Μάιο 2003 απαίτησε με εξώδικο τη λίστα με όλες τις επιταγές που είχαν εκδοθεί στο όνομά της (τις αμοιβές της δηλαδή) άρχισε ο πραγματικός πόλεμος. Κάποιες επιταγές της είχαν εισπραχθεί από τρίτα πρόσωπα (ύψους περίπου 5.000 ευρώ) και επιπλέον 4.108 ευρώ, που συμβατικά της όφειλαν, είχαν ακυρωθεί! Η Π.Μ προσφεύγει στα δικαστήρια το Νοέμβριο 2003 για τα χρήματά της και το Μάιο 2004, όταν διαπιστώνει ότι η επιστημονική εργασία της για την τηλεϊατρική στον ΟΤΕ πρόκειται να ανακοινωθεί στο Σαν Φρανσίσκο ως πρωτότυπη από τον επιβλέποντα και το στενό του πυρήνα, χωρίς φυσικά αναφορά στο όνομά της, καταθέτει αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.

Τι άλλο να κάνει;

 

Σχέσεις υποτέλειας στα εργαστήρια

Οπως φαίνεται, δεν αποτελεί απλό σύμπτωμα η εκμετάλλευση που καταγγέλλει η πρώην μεταπτυχιακή φοιτήτρια της Πάτρας, αλλά ακραίο περιστατικό που γεννήθηκε στις συνθήκες που επικρατούν. Πρέπει οι ενεχόμενοι και οι πρακτικές τους να απορριφθούν από την πανεπιστημιακή κοινότητα για να μη μολύνουν το υπόλοιπο σώμα. Οι σοβαρότατες καταγγελίες προέρχονται από τα συνδικαλιστικά όργανα των φοιτητών (προπτυχιακών και μεταπτυχιακών). Ο Σύλλογος των πανεπιστημιακών παρενέβη και ζήτησε την άμεση εξέταση των καταγγελιών, ενώ ο Πρύτανης δεσμεύτηκε ότι θα εξεταστούν όλες οι κατηγορίες, χωρίς μονομέρειες ή συγκαλύψεις. Μένει να δούμε...
Δεν φαντάζει διόλου εξωπραγματική η σχέση υποτέλειας που αναπτύσσεται στα εργαστήρια, τα υποτιθέμενα φυτώρια παραγωγής νέας γνώσης, ανάμεσα στον εργοδότη-καθηγητή και τους πληβείους-μεταπτυχιακούς φοιτητές. Στη θέση της ισοτιμίας και της ελεύθερης συμμετοχής μπαίνει η ανταπόδοση και η συναλλαγή, ο εκμαυλισμός συνειδήσεων και η διαπλοκή. Σοβαρότατες καταγγελίες φτάνουν στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Συλλόγων Διδακτικού Προσωπικού (ΠΟΣΔΕΠ). Μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας καταγγέλλουν τις επιθέσεις «εκ των ένδον» που επιχειρούν να ανατρέψουν τις θεμελιώδεις ακαδημαϊκές αξίες και αρχές λειτουργίας των ΑΕΙ. Πρόκειται για καταγγελίες χρηματισμού και κλοπές, απάτες και μη σύννομες επενδύσεις, αντιακαδημαϊκή και αυταρχική συμπεριφορά. Στιγματίζουν την αήθη εκμετάλλευση της μαύρης εργασίας και την εισαγωγή των νόμων της αγοράς στη διδασκαλία και την έρευνα. Στόχος της ΠΟΣΔΕΠ είναι η προάσπιση των ακαδημαϊκών λειτουργιών και η απόκρουση του ρεύματος απαξίωσης που άρχισε τα τελευταία χρόνια να διαπερνά τα Πανεπιστήμια της χώρας. Η βούληση των πανεπιστημιακών, που καταγράφηκε στο πρόσφατο Θεματικό Συνέδριο (14-16 Μαΐου 2004), είναι να οχυρώσουν τα Πανεπιστήμια για να αντέξουν στις συνεχιζόμενες επιθέσεις ελέγχου από την εκάστοτε πολιτική και οικονομική εξουσία, από τις δυνάμεις της αγοράς.

Γιάννης Μαΐστρος
Επικ. καθηγητής ΕΜΠ, μέλος Δ.Ε. ΠΟΣΔΕΠ
 


 

(Ελευθεροτυπία, 10/7/2004)

 

www.iospress.gr