Ο διωγμός των συμβασιούχων του ΥΠΠΟ οδηγεί στην κατεδάφιση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας
 

Ο πολιτισμός των απολύσεων
 

 


"Η πολιτική της κυβέρνησης είναι όσες συμβάσεις λήγουν να μην ανανεώνονται"
      
 (Πέτρος Τατούλης, 8/10/04)
 


Mια μικρή ανασκαφή στα προβλήματα των εργαζόμενων στο υπουργείο Πολιτισμού (ΥΠΠΟ) ίσως ξεκαθαρίσει κάπως τη συνεχιζόμενη εδώ και πολλούς μήνες κινητοποίησή τους. Δύσκολη βέβαια είναι η θέση όλων των συμβασιούχων-ομήρων, με την απειλή της ανεργίας πάνω από τα κεφάλια τους. Ειδικά όμως στο ΥΠΠΟ φαίνεται ανάγλυφη η πολιτική των δύο μεγάλων κομμάτων που εδώ και δεκαετίες πολιτεύονται εις βάρος περίπου πεντέμισι χιλιάδων συμβασιούχων. Διαφορετικά πώς εξηγείται το σύνθημα (πριν από τις εκλογές) έξω από το ΥΠΠΟ «Μενδώνη (σ.σ. γεν. γραμμ. του υπουργείου επί ΠΑΣΟΚ) θυμήσου, τελειώνει η σύμβασή σου», ή «Κολώνα (σ.σ. γεν. διευθ. Αρχαιοτήτων) θυμήσου, τελειώνει η σύμβασή σου». Τώρα το σύνθημα έγινε «Οσο νυχτώνει μου λείπει η Μενδώνη, σε λίγο θα θέλω και τον Βενιζέλο» και «Κολώνα γερά και με τη Δεξιά».

Ολοι εποχικοί

Ενα από τα παράδοξα του ελληνικού κράτους με τις εκατοντάδες αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία, αλλά και τις υπό εξέλιξη ανασκαφές, είναι ο μικρός αριθμός των μόνιμων υπαλλήλων. Ειδικά οι αρχαιολόγοι είναι περίπου 450 για όλη την Ελλάδα, όταν τόσοι είναι αναγκαίοι μόνο για τη Δήλο. Από το 1992 δεν έχει γίνει καμία πρόσληψη μόνιμου υπαλλήλου.

Συνολικά, όλες οι ειδικότητες (αρχαιολόγοι, αρχιτέκτονες, μηχανικοί, συντηρητές, εργάτες, φύλακες κ.λπ.) αριθμούν περίπου 11.000 άτομα, από τους οποίους 5.500 χιλιάδες εργάζονται σαν συμβασιούχοι με διαφόρων ειδών συμβάσεις.

Η μία κατηγορία (η πλέον ολιγάριθμη) είναι εργαζόμενοι που καλύπτουν πάγιες ανάγκες της κεντρικής διοίκησης και που -ανεξάρτητα με το πώς ακριβώς είχαν προσληφθεί κάποτε- όταν απομακρύνονται με τις πολιτικές μεταβολές δημιουργούνται άλυτα προβλήματα στη λειτουργία της υπηρεσίας.

Η δεύτερη και μαζικότερη κατηγορία εργαζομένων περιλαμβάνει όλους όσοι δουλεύουν στα έργα και στους αρχαιολογικούς χώρους. Ιδιαίτερα αφότου το ΥΠΠΟ βρέθηκε να διαχειρίζεται τεράστια ποσά που προήλθαν είτε από το Β' είτε από το Γ' ΚΠΣ, άρχισαν να κατασκευάζονται πολύ μεγάλα έργα (π.χ. ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων, ανασκαφική υποστήριξη μεγάλων οδών κ.λπ.). Αναγκάστηκαν τότε να προσλάβουν όλους αυτούς τους ανθρώπους και αφού αυτοί εξειδικεύονται -δεδομένου ότι και οι απλοί εργάτες έπρεπε να μαθαίνουν για παράδειγμα να ξεχωρίζουν τις πέτρες- μεταναστεύουν από έργο σε έργο αναλόγως με τις τρέχουσες ανάγκες. Είναι δε απόλυτα κατανοητό ότι, ειδικά σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, με τέτοιο αριθμό μνημείων, πάντοτε θα υπάρχουν μεγάλες ανάγκες για εξειδικευμένο προσωπικό.

Συμβάσεις και συμβάσεις

Οι συμβάσεις χωρίζονται σε κατηγορίες. Τους ωρομίσθιους που επαναπροσλαμβάνονται, αφού για 4 μήνες απολύονται (αυτό γίνεται συνήθως το χειμώνα, όταν κλείνουν τα έργα), τους ετήσιους που ανανεώνονται οι συμβάσεις τους κάθε χρόνο και πάντως μέχρι να τελειώσει το έργο (για 5 χρόνια συνήθως) και τους εργαζόμενους της Ακρόπολης, που οι συμβάσεις τους διαρκούν 7 χρόνια, πάλι με ετήσια ανανέωση. Για όλους αυτούς ισχύει η τετράμηνη απόλυση και επαναπρόσληψή τους, ούτως ώστε να περιορίζεται η δυνατότητα για διεκδίκηση μονιμοποίησης, μια και πάνω από 3 μήνες χωρίς σύμβαση ο νόμος την αποκλείει. Το τερατώδες στην περίπτωσή τους είναι ότι παρ' όλα αυτά στους εργαζόμενους αυτούς δεν αναγνωρίζεται ότι καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, αλλά ότι είναι εποχικοί, λες και η Ακρόπολη για παράδειγμα είναι ένα μνημείο που αργά ή γρήγορα θα «εκλείψει» ή ότι τα μνημεία και οι ανασκαφές είναι ένα επάγγελμα περίπου σαν την πώληση αποκριάτικων!

Από το 1981-82, όταν το ΠΑΣΟΚ έκανε μαζικές προσλήψεις χωρίς κριτήρια, δεν ξαναέγιναν ποτέ μονιμοποιήσεις, με αποτέλεσμα ο αριθμός των μονίμων να μειώνεται σταδιακά με πολύ αρνητικά αποτελέσματα για τη λειτουργία της υπηρεσίας, ενώ ταυτόχρονα πολλαπλασιάζονταν οι συμβασιούχοι-όμηροι. Με το νόμο 2839/2000 της Βάσως Παπανδρέου οι ειδικευμένοι συμβασιούχοι αποκλείονταν από τις συμβάσεις αορίστου χρόνου, επειδή τα έργα γίνονται δι' αυτεπιστασίας (και όχι με εργολαβίες), με ειδική απαγορευτική διάταξη που ψηφίστηκε μόνο και μόνο για να αποκλειστούν οι συγκεκριμένοι συμβασιούχοι. Αυτή η μαύρη εποχή ομηρίας για τους συμβασιούχους συνεχίστηκε επί υπουργίας Βενιζέλου. Ενώ δε οι τελευταίες μονιμοποιήσεις είχαν γίνει το 1992, το ΠΑΣΟΚ προκήρυξε εξετάσεις για το περασμένο καλοκαίρι και η Ν.Δ. άφησε να γίνουν αυτές οι εξετάσεις για 80 θέσεις σε σύνολο περίπου 1.100 συμβασιούχων (αρχαιολόγων) που πήραν μέρος. Τώρα το αίτημα είναι να προσληφθούν όλοι όσοι έδωσαν εξετάσεις, μια και οι ανάγκες ούτως ή άλλως είναι μεγάλες και οι άνθρωποι αυτοί έχουν έως και 12 χρόνια υπηρεσία και φυσικά μεγάλη εξειδίκευση. Το βασικό όμως αίτημα των 3.500 εργαζομένων με την πολύχρονη υπηρεσία και το οποίο ρητά η Ν.Δ. είχε δεσμευτεί να ικανοποιήσει, ήταν και είναι η μονιμοποίησή τους. Αντ' αυτού ο κ. Τατούλης ήδη έχει προχωρήσει σε 2.000 απολύσεις. Ο νόμος Παυλόπουλου, με ένα τρικ στο διάστημα που μεσολαβούσε μεταξύ απόλυσης και επαναπρόσληψης, περιόρισε τις μονιμοποιήσεις σε μια μικρή κατηγορία συμβασιούχων, κυρίως σε αυτούς που εργάζονται στην κεντρική διοίκηση, και ήδη οι εργαζόμενοι έχουν κάνει προσφυγές και μάλιστα τις κερδίζουν. Επίσης ο νόμος αυτός περιορίζει αυθαίρετα σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο (Ιούλιο 2002 - Ιούλιο 2004) τη δυνατότητα των συμβασιούχων να θεμελιώνουν δικαίωμα μονιμοποίησης. Δηλαδή ακόμη και αν εργάζονται 12 χρόνια και ένα διάστημα μέσα στην παραπάνω διετία ήταν σε καθεστώς απόλυσης, τότε δεν έχουν δικαίωμα για μονιμοποίηση.

Απολύσεις και προσλήψεις

Το παράξενο είναι ότι επιτελικά στελέχη του ΥΠΠΟ επί ΠΑΣΟΚ τώρα αποδεικνύονται άριστοι συνεργάτες του κ. Τατούλη και για λογαριασμό του κάνουν αναιρέσεις στα δικαστήρια όταν δικαιώνονται οι συμβασιούχοι. Γίνεται δηλαδή το πρωτοφανές να καταφεύγει το ίδιο το υπουργείο στα δικαστήρια εναντίον των υπαλλήλων του και με τη βοήθεια της ανεξάρτητης δικαιοσύνης να νομιμοποιεί τις απολύσεις. Τελευταίο παράδειγμα, η δίκη της 17/11 στην οποία δικαιωμένοι συμβασιούχοι έκαναν έφεση κατά της αναίρεσης του ΥΠΠΟ και οι δικαστές δεν έβγαλαν προσωρινή απόφαση επαναπρόσληψής τους -ως είθισται- αλλά επιφυλάχθηκαν μέχρι την οριστική απόφαση. Εξ ου και τα συνθήματα στις κινητοποιήσεις, ειδικά για τον κ. Κολώνα, που απ' ό,τι φαίνεται πρωτοστατεί σε τέτοιες ενέργειες, χαρίζοντας την πολύτιμη πείρα του και στη νέα ηγεσία του ΥΠΠΟ. Ο δε υπουργός, την ώρα που ετοιμάζεται να υπογράψει τις απολύσεις περίπου 3.500 συμβασιούχων μέχρι το τέλος Νοεμβρίου, από την πίσω πόρτα και μέσω επιδοτούμενων προγραμμάτων του ΟΑΕΔ (προγράμματα «μαθητείας») ετοιμάζεται να κάνει προσλήψεις 6.000 νέων συμβασιούχων χωρίς καθόλου εξειδίκευση, με άγνωστες συνέπειες για τους αρχαιολογικούς χώρους και τα ευρήματα. Επί πλέον αυτοί οι εργαζόμενοι θα προσλαμβάνονται χωρίς ασφάλιση, με καθεστώς μερικής απασχόλησης και με ελάχιστη αμοιβή ως... μαθητευόμενοι! Τρέμετε Ικτίνε και Καλλικράτη, δηλαδή.

Κι εδώ αναδεικνύεται και το πολύ κρίσιμο ζήτημα. Ενώ δηλαδή ο αρχαιολογικός νόμος δίνει στην Αρχαιολογική Υπηρεσία το δικαίωμα να κάνει προσλήψεις και μάλιστα ακόμα και στους κατά τόπους εφόρους, ακριβώς λόγω και του ευαίσθητου χαρακτήρα του αντικειμένου της, όπου μια λάθος ενέργεια μπορεί να αποβεί μοιραία για μεγάλης αξίας ευρήματα, αυτό φαίνεται να είναι πολύ ενοχλητικό για την ηγεσία του ΥΠΠΟ. Μέσα δηλαδή στις πολιτιστικές φιλοδοξίες του υφυπουργού μοιάζει να είναι και η κατεδάφιση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, ούτως ώστε οι μη διαπλεκόμενοι -φυσικά- εργολάβοι να αναλάβουν επιτέλους και τους αρχαιολογικούς χώρους, συνεπικουρούμενοι από τους νέους ανειδίκευτους εργαζόμενους-ομήρους , και πού ξέρετε; Ισως έτσι να ανακαλυφθεί και η χαμένη Ατλαντίδα ή έστω ένα κόκαλο που θα αποδείξει στους δύσπιστους τη δομή του DNA των Ελλήνων. Προς το παρόν, όμως καλούνται όλοι και κυρίως οι μόνιμοι εργαζόμενοι στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και ειδικότερα οι αρχαιολόγοι να συνδράμουν ούτως ώστε οι συμβασιούχοι συνάδελφοί τους να κερδίσουν τη μάχη και μαζί τους να διασώσουν τα μνημεία από τα αδηφάγα πολιτιστικά συμφέροντα, αλλά και από τους αδαείς μαθητευόμενους ανέργους που θα σκάβουν αρχαιολογικούς χώρους.

Το κατάντημα αυτό συμπυκνώνει το κυνικό χιούμορ του κ. Βενιζέλου σε νεαρή αρχαιολόγο, όταν εκείνη του είπε «σας νοσταλγούμε, κ. Βενιζέλο» κι εκείνος της απάντησε: «Σε ένα χρόνο θα με ονειρεύεστε».

Σ.Σ. Ευχαριστούμε την κ. Αναστασία Λαζαρίδου, συμβασιούχο αρχιτέκτονα του ΥΠΠΟ, για ορισμένες από τις επισημάνσεις που περιέχονται σ' αυτό το κείμενο.
 

(Ελευθεροτυπία, 20/11/2004)

 

www.iospress.gr