Κραυγή αγωνίας από τους κρατούμενους των ελληνικών φυλακών
 

Το εξπρές του εικοσιτετραώρου

 

Οι ελληνικές φυλακές είναι άθλιες αποθήκες ανθρώπων. Το λένε οι επίσημες Ευρωπαϊκές Εκθέσεις (μαζί με την Τουρκία μάς κατατάσσουν στη χειρότερη θέση), το λέει η Διεθνής Αμνηστία, το λένε οι Ενώσεις Δικηγόρων, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα ευρωπαϊκά φόρουμ, τα ρεπορτάζ των εφημερίδων. Το λένε φορείς και κόμματα. Εξοντωτικές ποινές, κατάργηση του τεκμηρίου αθωότητας των υποδίκων, θεσμοθέτηση του καρφώματος, αστυνομική βία, άθλιες συνθήκες κράτησης.

Λίγες βδομάδες μας χωρίζουν από τη νύχτα εκείνη που τέσσερις νέοι άνθρωποι κάηκαν ζωντανοί στο κελί του Κορυδαλλού. Τη νύχτα εκείνη σύσσωμα τα ΜΜΕ αλλά και εκπρόσωποι κομμάτων κατήγγειλαν τις άθλιες συνθήκες ζωής στις φυλακές και απαίτησαν τη διαλεύκανση της υπόθεσης. Ο υπουργός έθεσε σε διαθεσιμότητα τον διευθυντή των φυλακών και επισκέφτηκε τον Κορυδαλλό για να αναζητήσει κι αυτός τις ευθύνες. Τουλάχιστον, αυτό βγήκε προς τα έξω.

Μόνο που τα πράγματα ήταν διαφορετικά, όπως πάντα. Οπως μας πληροφόρησε κρατούμενος του Κορυδαλλού, την επομένη της φωτιάς, ημέρα Παρασκευή, όλες οι πτέρυγες αρνήθηκαν να πάρουν φαγητό. Το ξημέρωμα του Σαββάτου μπήκαν οι φύλακες στην 4η πτέρυγα και αφού ξυλοκόπησαν όσους θεώρησαν πρωταίτιους στις διαμαρτυρίες προχώρησαν σε πενήντα μεταγωγές, χωρίς να επιτρέψουν στους κρατούμενους να πάρουν ούτε τα πράγματά τους. Τις επόμενες τρεις ημέρες όλοι οι κρατούμενοι αρνούνται το φαγητό εκτός από τους τοξικομανείς της Β' πτέρυγας που απειλήθηκαν με διακοπή των φαρμάκων αν αρνηθούν το συσσίτιο. Τελικά, αφού οι υπεύθυνοι των φυλακών διαβεβαίωσαν ότι θα σταματούσαν τις μεταγωγές, η αποχή σταμάτησε. Ο δε υπουργός που επισκέφτηκε τις φυλακές για να μάθει το τι έγινε εκείνη τη νύχτα, δεν θεώρησε σκόπιμο να δει το κελί που έγινε τάφος τεσσάρων ανθρώπων αλλά ούτε και να μιλήσει με κρατούμενους.

Ανάμεσα σε απεγνωσμένες καταγγελίες κρατουμένων ξεχωρίσαμε τη φωνή ενός κρατούμενου που είχε την καλοσύνη μαζί με το γράμμα του να μας στείλει κι ένα κείμενο-υπόμνημα 11 σελίδων που συντάχτηκε από κρατούμενους και διακινήθηκε στις φυλακές με στόχο αφού υπογραφεί από τους φυλακισμένους, να σταλεί στον υπουργό μήπως και με αυτό τον «πολιτισμένο» τρόπο διαμαρτυρίας γίνει δυνατό να αλλάξουν επιτέλους κάποια πράγματα.

«7/4/2006... Πρόσφατα και με μεγάλη καθυστέρηση έπεσε στα χέρια μου το παρακάτω κείμενο που αφορά τη συλλογή υπογραφών για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Η αφορμή αυτού του γράμματος αφορά το εξής παράδοξο. Ενώ συνειδητά όλοι οι κρατούμενοι στην ακτίνα μου επιθυμούν καλύτερες συνθήκες και με την ψυχή τους υπογράφουν, ουσιαστικά και πρακτικά ούτε το 5% δεν βάζει την υπογραφή του, λόγω της τρομοκρατίας που επικρατεί από τη Σωφρονιστική Υπηρεσία. Για τέτοιες ενέργειες κόβονται μεροκάματα που συνεπάγεται παραπάνω φυλάκιση, κόβονται άδειες και απειλούνται μεταγωγές τόσο για όποιον υπογράψει όσο και για όποιον αναλάβει να μαζέψει τις υπογραφές. Θεωρήστε δεδομένο ότι στο κείμενο αυτό συμφωνούν ΟΛΟΙ οι κρατούμενοι της Ελλάδας που θέλουν να ονομάζονται άνθρωποι».

Το κείμενο των κρατουμένων

Παραθέτουμε εδώ αποσπάσματα αυτού του κειμένου (ολόκληρο βρίσκεται στην ιστοσελίδα του «Ιού»).

«Συγκρατούμενοι, στο κείμενο που θα διαβάσετε γίνεται μια προσπάθεια για να αφυπνίσουμε όσο μπορούμε τις συνειδήσεις ορισμένων υπευθύνων τονίζοντάς τους μερικά από τα προβλήματά μας. Είναι μια προσπάθεια στην οποία αξίζει να γίνετε υποστηρικτές της. Μια μικρή προσφορά δική μας απέναντι σε κάποιους άλλους, δυστυχώς, συνανθρώπους μας οι οποίοι αποτελούν και διοικούν το σύστημα και οι οποίοι την ανθρώπινη ζωή τη θεωρούν ένα τίποτα! Δεν αποποιούμαστε τις ευθύνες μας, ζητάμε όμως νόμιμη και δίκαιη μεταχείριση.

- Στην Ευρωπαϊκή Ελλάδα του 2006 κάποιος πολίτης προφυλακίζεται βάσει ενδείξεων, που κάθε ανακριτής (με πολύ χαμηλή εμπειρία) μπορεί να κατασκευάσει στο μυαλό του με τη βοήθεια της αστυνομίας. Αποτέλεσμα αυτού είναι πολύς κόσμος να ταλαιπωρείται μέχρι να φτάσει στο δικαστήριο. Εκεί πάρα πολλές φορές η εξιλέωση αυτής της ταλαιπωρίας ενός ατόμου ορίζεται ως "αθώος λόγω αμφιβολιών" για να μη φανούν και οι δυσλειτουργίες των προηγουμένων δικαστικών λειτουργών. Ο νόμος ορίζει ότι είσαι αθώος μέχρι της αποδείξεως του αντιθέτου. Δυστυχώς στην Ελλάδα, αν κατηγορηθείς για κάτι, είσαι ένοχος μέχρι που να αποδείξεις εσύ ο ίδιος ότι δεν είσαι. Αυτό είναι με απλά λόγια τραγικό. Υπάρχουν αμέτρητες περιπτώσεις καταδίκης μόνο με αποχρώσες ενδείξεις. Σύνηθες φαινόμενο και ιδιαίτερα λυπηρό είναι το ότι κάνοντας (ή και όχι) κάποιος ένα παράπτωμα, κάποιοι δυστυχώς Ελληνες αστυνομικοί του "φορτώνουν" και άλλα παραπτώματα (φακέλους με ανεξιχνίαστες υποθέσεις για να τις κλείσουν!) Το αποτέλεσμα είναι ακόμα πιο τραγικό, γιατί οι άνθρωποι που βαρύνονται με αυτές τις κατηγορίες (τις περισσότερες φορές βάσει ανωνύμων πληροφοριών ή υποτιθέμενων ενδείξεων) δικάζονται και καταδικάζονται με απίστευτη αυστηρότητα. Συνήθως σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται οι αλλοδαποί (λόγω της μη γνώσης της ελληνικής γλώσσας και υπογράφοντας χαρτιά χωρίς να γνωρίζουν τι είναι αυτό που υπογράφουν), τοξικομανείς, ή ακόμα χειρότερα εντελώς αθώοι, που βρέθηκαν σε λάθος τόπο τη λάθος στιγμή. Κοινό επίσης μυστικό είναι οι βίαιες ανακρίσεις με σωματική βία. Κλασική εικόνα κακοποιημένων ανθρώπων που έρχονται την πρώτη μέρα στη φυλακή και τους βλέπουν όλοι οι υπόλοιποι κρατούμενοι, γνωρίζοντας τι έχει συμβεί, φοβούμενοι όμως να μιλήσουν. Χιλιάδες κάμερες έχουν στηθεί στην Ελλάδα προς αποφυγήν αξιόποινων πράξεων. Αν τοποθετηθούν κάμερες και σε πολλά κρατητήρια, θα βλέπατε απίστευτες εικόνες από ορισμένους ορκισμένους φύλακες της δημοκρατίας.

- Από τη νομοθεσία υπάρχει η δυνατότητα χρήσης του όρου της εγγύησης έως το δικαστήριο, που δίνει την ευκαιρία στον κατηγορούμενο εάν είναι αθώος να διατηρήσει τη ζωή του κοινωνικά, οικογενειακά αλλά και οικονομικά. Το φόβο όμως των δικαστών μετά τις δημοσιεύσεις για παραδικαστικά κυκλώματα τον πληρώνουν πάρα πολλοί κρατούμενοι μέσω της αυστηρότητας. Οι δικαστές οι οποίοι γίνονται υπερβολικά αυστηροί είτε δίκαια είτε άδικα, γιατί δεν φέρουν ευθύνη;

- Στην Ελλάδα οι ποινές είναι πολύ βαριές και σκληρές σε σχέση με όλη την Ευρώπη, και όχι μόνο. Κάποιος δεν πρέπει να ασχοληθεί με τους πολλούς παμπάλαιους νόμους μας; Σαν ελάχιστα παραδείγματα αυστηρότητας αναφέρουμε: Για κατοχή 10 γρ. ηρωίνης κάθειρξη 12 ετών (πρώτο παράπτωμα ζωής), για κατοχή 150 γρ. χασίς 15 χρόνια (πρώτο παράπτωμα), τοξικομανής για ληστεία σε περίπτερο με πολύ ελαφριές σωματικές βλάβες και 30 ευρώ λάφυρα, κάθειρξη 12 ετών (υπό την επήρεια ναρκωτικών). Παραδείγματα υπάρχουν χιλιάδες. Με αυτό δεν θέλουμε να δικαιολογήσουμε τις πράξεις, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ποινές πρέπει να είναι ανεξέλεγκτες. Ανθρωπος για κλοπή ενός κιλού ψαριών από ιχθυοτροφείο δικάστηκε σε 4 χρόνια φυλάκιση!

- Στο συμβούλιο του εξαμήνου (για την παράταση ή όχι της προσωρινής κράτησης) πολλοί δικαστές δυστυχώς δεν ασχολούνται πραγματικά και ουσιαστικά με τις υποθέσεις. Απλά υπάρχει για τα "μάτια του κόσμου".

- Τα 4/5 που δίνονται για τα ναρκωτικά είναι σε όλες τις περιπτώσεις υπερβολικό. Η ποινή των 4/5 είναι ακριβώς το διπλάσιο των 3/5 που εκτίει ένας δολοφόνος-βιαστής, για παράδειγμα. Το ίδιο αφορά και τις άδειες των τοξικομανών.

- Οσον αφορά το περιβόητο άρθρο 24 (σ.σ. που ευνοεί το χαφιεδισμό), γίνονται απίστευτα παιχνίδια για την ενεργητικότητα της μίας πλευρά εις βάρος μίας άλλης, που σε πάρα πολλές περιπτώσεις δεν γνωρίζει τίποτα. Γενικότερα το άρθρο αυτό (με τη χρήση που γίνεται ιδιαίτερα από μερίδα αστυνομικών για την κατασκευή κατηγοριών) είναι ένα σαράκι που τρώει σιγά σιγά την κοινωνία μας, γυρνώντας μας σε άλλες ανεπιθύμητες εποχές. Διαίρει και βασίλευε!

- Γιατί γεμίζετε τις φυλακές σε σημείο τόσο επικίνδυνο; Από τα 6 τ.μ. που δικαιούται ένας κρατούμενος, δεν του αναλογεί πάνω από 1 τ.μ. Φυλακές που έχουν κατασκευαστεί με υποδομή να δέχονται 80-90 άτομα φτάνουν τα 300! Γνωρίζουμε ότι η Ε.Ε. διαθέτει κονδύλια και για το σωφρονιστικό σύστημα αλλά και για τους κρατούμενους. Μέχρι σήμερα, απ' ό,τι φαίνεται, παίζονται κάποια παιχνίδια εις βάρος της διαβίωσης των κρατουμένων. Ελπίζουμε ότι το κατά κεφαλή εισόδημα-επίδομα που λαμβάνει η εκάστοτε κυβέρνηση για τους κρατούμενους δεν είναι ένας από τους λόγους της υπερπληθώρας των φυλακών».

Ενα άλλο ζήτημα που θίγουν οι κρατούμενοι είναι η ανυπαρξία μορφωτικών και επαγγελματικών προγραμμάτων και η πλήρης απουσία εναλλακτικών μορφών ποινής, αλλά και ιδιαίτερου επισκεπτηρίου με το αντίθετο φύλο, πρακτική που εφαρμόζεται όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και στην Αλβανία. Αναλυτικά στέκονται στις φυλακίσεις αλλοδαπών,, που πάρα πολλές φορές αγνοούν και τους λόγους εγκλεισμού τους.

«Μια απλή παρακολούθηση καθημερινών δικαστηρίων θα κάνει ακόμα και τον πιο δύσπιστο να καταλάβει ότι κάποιοι δικαστές (εις βάρος άλλων εντίμων αλλά κυρίως εις βάρος των κατηγορουμένων) δεν δίνουν την πρέπουσα προσοχή στις υποθέσεις που δικάζουν. Σύνηθες φαινόμενο δικαστικών λειτουργών να έχουν βλέμμα απλανές κατά τη διάρκεια των δικών, χωρίς να σκεφτούμε και κάποιους που σχεδόν κοιμούνται τη στιγμή που κρίνουν τη ζωή κάποιου ανθρώπου! Διερωτώμενος όμως κάποιος που δεν γνωρίζει ή δεν θέλει να γνωρίζει: Μα γιατί δεν μιλάνε; Γιατί δεν καταγγέλλουν; Εκεί ακριβώς όλοι σας οφείλετε να καταλάβετε ότι ο κρατούμενος καταρχήν φοβάται! Μπαίνει σε ένα σύστημα που γνωρίζει ότι κάποιοι άλλοι ορίζουν τη ζωή του, την ελευθερία του και μπορούν να τον τυλίξουν μέσα σε μια κόλλα χαρτί (κατασκευασμένα στοιχεία) που δυστυχώς δεν είναι καθόλου εύκολο να ξεμπερδέψει».

Με τον πιο κατανοητό και αξιοπρεπή τρόπο στο πολύ προσεκτικό κείμενό τους οι κρατούμενοι ζητούν πολύ λιγότερα από εκείνα που οι Ελληνες υπουργοί έχουν υπογράψει φαρδιά πλατιά με τις υπογραφές τους. Οι δεσμεύσεις απέναντι στις συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ιδιαίτερα τα δικαιώματα των κρατουμένων, είναι φαίνεται για τους κουτόφραγκους.

«Καληνύχτα Κεμάλ, αυτός ο κόσμος δεν θα αλλάξει ποτέ. Καληνύχτα».


 

(Ελευθεροτυπία, 6/5/2006)

 

www.iospress.gr